Vrijdag 14/05/2021

Voor u uitgelegdWaterschaarste

Wie krijgt binnenkort nog water bij extreme droogte? Dit is het ‘afschakelplan’ van Vlaanderen

null Beeld Julie Landrieu
Beeld Julie Landrieu

Geen druppel water uit de kraan? Het is niet meer ondenkbaar, deze zomer, in perioden van droogte. Wat moet er dan gebeuren? De Vlaamse overheid werkte een plan uit, waarin bepaald wordt wie prioritair bediend wordt. Wie krijgt nog water en is het mogelijk dat het drinkwater wordt afgesloten? En als het echt nijpend wordt?

Als er - bijvoorbeeld door het uitvallen van een kerncentrale - onvoldoende stroom kan opgewekt worden voor alle huishoudens en bedrijven, treedt een afschakelplan in werking. Iets gelijkaardigs heeft de Vlaamse regering nu laten uitwerken voor het geval er door extreme en aanhoudende droogte onvoldoende water kan voorzien worden. In het recente verleden hebben zich al situaties voorgedaan van langdurige droogte waarbij het verboden was om bijvoorbeeld auto’s te wassen en zwembaden te vullen.

“Wat doen we als het zo ver zou komen en er zich effectief tijdelijk een watertekort voordoet?”, omschrijft Bernard De potter, administrateur-generaal van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM), het zogenaamde ‘reactief afwegingskader’ dat door de VMM en professor Patrick Willems (KU Leuven) werd uitgewerkt. De belangrijkste vraag daarbij is: kan het zover komen dat we geen drinkwater meer uit de kraan zien komen? Neen dus, aldus de experten, dat zal niet gebeuren. De drinkwaterbevoorrading moet steeds gegarandeerd worden.

“Er worden geen maatregelen voorgesteld die een negatieve impact hebben op de beschikbaarheid van essentieel leidingwater voor burgers”, aldus het rapport. Een andere voorwaarde is dat “onherstelbare schade aan de natuur moet vermeden worden”. Het systeem moet de bevoegde minister en de gouverneurs objectieve informatie aanreiken, waarop ze beslissingen kunnen baseren, maar ze worden tot niets verplicht.

Bij waterschaarste kunnen landbouwers het verbod krijgen om de akkers te irrigeren maar de kraan moet blijven lopen Beeld Henk Deleu
Bij waterschaarste kunnen landbouwers het verbod krijgen om de akkers te irrigeren maar de kraan moet blijven lopenBeeld Henk Deleu

Maatregelen zijn geen verplichtingen

Wanneer is er sprake van een dreigende of effectieve waterschaarste? Er wordt uitgegaan van twee droogteniveaus. Ze worden bepaald per regio of per bekken van een waterloop. Er wordt onder meer rekening gehouden met de hoeveelheid neerslag, het debiet van de waterlopen, de bodemvochtgehaltes, de grondwaterstanden en de vullingsgraad van hemelwaterputten.

Het eerste niveau is de alarmfase waarin er waterschaarste kan ontstaan, als er geen maatregelen worden genomen. Bij droogteniveau 2 doet zich effectief waterschaarste voor. De maatregelen die worden voorgesteld, zijn geen verplichtingen. “De gouverneurs beslissen zelf wat er moet gebeuren”, zegt de VMM. “De informatie die dit kader aanreikt, is enkel beslissingsondersteunend”.

33,9 miljoen schade in plaats van 456,8 miljoen

Een van de maatregelen is de aankoop van leidingwater in buurregio’s. “Dat gebeurde in het verleden ook al, maar de jongste jaren streven we er toch naar om onafhankelijk te zijn”, zegt Carl Heyrman van koepelvereniging Aquaflanders. “Maar als er echt een nijpend tekort is, kunnen we terecht in Wallonië en Nederland. De leidingen zijn erop voorzien. Zeker in Nederland is er voldoende water aanwezig.”

In het rapport wordt ook onderzocht wat de economische schade van waterschaarste kan zijn. Er werd een voorbeeldanalyse gemaakt voor het Albertkanaal en de Kempische kanalen. Als er geen maatregelen worden genomen, zou de schade 456,8 miljoen euro bedragen, vooral doordat de productie bij bedrijven zou stilvallen of afnemen. Maar als er maatregelen worden genomen, die 100.000 euro zouden kosten, wordt de schade beperkt tot 33,9 miljoen euro. Langs deze waterlopen bevinden zich bedrijven die zeer afhankelijk zijn van waterafname, zoals raffinaderijen, asfaltcentrales en zinksmelterijen.

“Het is vooral een afschakelplan. We gaan dus vanuit Brussel niet dicteren wat de gouverneurs moeten afsluiten”, legt minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) uit. “Zij hebben die verantwoordelijkheid, maar ze gaven aan dat ze een gebrek aan kennis van het terrein en de economische gevolgen hadden. Die wetenschappelijke oefening is nu gemaakt.” Deze zomer kan het plan in werking treden. Nadien zal het nog eens worden geëvalueerd.

Welke maatregelen kunnen er genomen worden?

De gouden regel is: eerst een verbod op het niet-essentieel waterverbruik, en pas daarna op het essentieel waterverbruik. Volgende toepassingen werden als niet-essentieel waterverbruik beschouwd en kunnen dus als eerste verboden worden door gouverneurs en ook burgemeesters:

• afspuiten van voertuigen, aanhangwagens en opleggers

• vullen of bijvullen van zwem- en plonsbaden (met meer dan 100 liter), van vijvers en het bevoorraden van fonteinen

• reinigen van straten, straatgreppels, voetpaden, terrassen, opritten, parkings en pleinen

• besproeien van terreinen (sportterrein en festivalweide), van velden, grasvelden, parken en tuinen

• besproeien en reinigen van daken, gevels, tenten, luifels

Ook kan overgegaan worden tot:

• een verbod op pleziervaart

• een verbod voor landbouwers om de akkers te irrigeren

• een verbod om water uit waterlopen te halen, behalve voor het drenken van vee

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234