Maandag 19/08/2019

Crisis Soedan

Wie kan nachtmerrie voor Soedan nog voorkomen? ‘We leven op een vulkaan’

Soedan verkeert in het ongewisse sinds paramilitaire strijders het volksprotest in Khartoem tien dagen geleden in bloed smoorden. ‘De situatie in Khartoem is heel gespannen, mensen zijn erg boos’, zegt een jonge inwoonster van de Soedanese hoofdstad via de telefoon. ‘We kunnen niet voorspellen wat er gaat gebeuren’, vertelt de vrouw, die om veiligheidsoverwegingen niet bij naam genoemd wil worden.

Betogers hadden wekenlang burgerbestuur geëist, na de val van de gehate president Omar al-Bashir in april. Maar de nieuwe militaire machthebbers met wie zij onderhandelden, hadden op 3 juni genoeg van de protesten en grepen meedogenloos in. Meer dan 110 mensen werden gedood volgens lokale artsen; de gesprekken over een machtsoverdracht belandden in een impasse. Het internet ligt intussen plat, nog een omineus teken.

Het beste scenario is misschien dat de partijen na een hervatting van hun gesprekken alsnog tot een vergelijk komen, al zal dat moeilijk worden. Het ‘nachtmerriescenario’ is onenigheid binnen Soedans diffuse en onderling wantrouwige veiligheidsapparaat over de te volgen koers, en een ontrafeling van dit apparaat die zelfs kan leiden tot een ‘burgeroorlog’, zegt Murithi Mutiga, van de denktank International Crisis Group.

Spanningen binnen leger

Volgens Mutiga zijn er signalen van ‘onvrede’ in de ‘lagere en middelste rangen’ van Soedans reguliere leger. Lagergeplaatste militairen beschermden begin april betogers toen scherpschutters van de geheime dienst probeerden het volksprotest te breken. Gewone militairen voelen, net zoals de rest van de bevolking, de gevolgen van de economische crisis en het wanbestuur in Soedan. Sommige soldaten zouden ook kwaad zijn naar aanleiding van het bloedbad van 3 juni, dat werd aangericht door de Rapid Support Forces, een paramilitaire groep die voortkomt uit de beruchte Janjaweed, de moorddadige militie uit de regio Darfur. De Rapid Support Forces staan onder leiding van generaal Hemedti, hij bezet een prominente plek in Soedans huidige militaire bewind.

Een bijna verlaten straat in Khartoem in de nasleep van het gewelddadig neergeslagen volksprotest. Beeld EPA

‘Internationaliseren’

De beste optie voor Soedanezen, nu zij door de vermorzeling van hun massale sit-ins hun drukmiddel binnen Soedan kwijt zijn, is om de kwestie te ‘internationaliseren’, denkt Mutiga. Hij bedoelt een versterkte roep om buitenlandse druk op de militaire hardliners, zodat die hun repressie staken en toegeven aan voorwaarden van de betogers voor hervatting van de politieke onderhandelingen. Burgerbewegingen eisen dat gewapende groepen van de straten gaan, er onafhankelijk onderzoek komt naar ‘3 juni’, gevangenen vrijkomen en het internet wordt hersteld.

Ethiopië bemiddelt en de Afrikaanse Unie heeft Soedan geschorst na het bloedbad van 3 juni. Potentieel grotere invloed hebben de VS. Washington heeft volgens Mutiga een kans laten liggen om Soedan weer op te nemen in het internationale financiële systeem en zo invloed te verkrijgen op de politieke situatie – ook al staat dat land nog op Amerika’s lijst van staten die terrorisme steunen. Maar Washington heeft in principe wel invloed op Saudi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte, partners van de VS én steunpilaren van de anti-democratische machthebbers in Soedan.

De VS hebben het bloedbad van 3 juni veroordeeld en na getalm spreken verschillende organen van de Amerikaanse overheid nu redelijk eensgezind richting Soedan, wat geen vanzelfsprekendheid is onder president Trump. Mutiga noemt het ‘kritiek’ dat deze aanpak doorgaat. Een voorzichtig voorbeeld van waar dit toe kan bijdragen, is volgens hem de ‘verzachting’ van de toon van bijvoorbeeld Saudi-Arabië, dat na het bloedbad van 3 juni ‘grote zorg’ uitsprak en opriep tot hervatting van de dialoog in Soedan. Betwijfeld mag worden of dit gemeend is, maar het is mogelijk een hoopgevend signaal, aldus Mutiga.

In Khartoem leven mensen intussen in angst. De jonge vrouw aan de telefoon trekt na de recente geweldsexplosie de vergelijking met leven naast een vulkaan. “Komt er nog een uitbarsting?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden