Maandag 21/06/2021

Portret

Wie is Servando 'Tuta' Gómez, de gearresteerde drugsbaron die zichzelf als een held zag?

De Mexicaanse drugsbaas Gómez wordt weggeleid na een persconferentie over zijn arrestatie. Beeld REUTERS
De Mexicaanse drugsbaas Gómez wordt weggeleid na een persconferentie over zijn arrestatie.Beeld REUTERS

De grootste drugsbaron uit Mexico, Servando Gómez, zag zichzelf als een held. Zijn arrestatie zal weinig effect hebben op het geweld in de regio.

De Mexicaanse drugsbaron Servando 'Tuta' Gómez is een wrede koppensneller die jarenlang dood en verderf zaaide in de deelstaat Michoacán. Zelf ziet de vrijdag gearresteerde Gómez zich als held. "Onze taak is het land beschermen tegen terreur", zei de baas van het Tempelierskartel in een van de promotiefilmpjes die hij op YouTube plaatste. "We willen vrede brengen."

De Mexicaanse autoriteiten voerden een intensieve klopjacht op de 49-jarige Gómez, beter bekend onder de van zijn opa geërfde bijnaam Tuta, of Profe (leraar). Vrijdag troffen ze hem aan in een huis in een volksbuurt van Morelia. De meest gezochte misdadiger van Mexico lag er in zijn ondergoed te slapen. De tv stond aan, er lagen half opgegeten hotdogs en lege blikjes bier in de kamer. De politie rekende hem in zonder een schot te lossen.

Gómez werkte jarenlang als basisschoolleraar in zijn geboortedorp Arteaga. Begin deze eeuw begon hij met de verkoop van wiet, waarna hij opklom in drugskartel La Familia Michoacana, dat destijds de scepter zwaaide in Michoacán. Nadat in korte tijd alle kopstukken van La Familia werden vermoord of opgepakt, raakte de organisatie ernstig verzwakt.

Goméz wist daarvan te profiteren en werd leider van de afgesplitste groepering Tempeliers, genoemd naar de religieus-militaire groepering uit de Middeleeuwen. Vanaf 2010 veroverden ze vrijwel volledige controle over Michoacán, en delen van aangrenzende deelstaten.

null Beeld ANP
Beeld ANP
null Beeld De Volkskrant
Beeld De Volkskrant

Broederschap

De Tempeliers zijn opvallende figuren in de Mexicaanse onderwereld. Ze beschouwen zichzelf als helden en claimen de bevolking te redden van een corrupte staat en gewelddadige groepen. Ze noemen hun organisatie een 'broederschap', hun discours is doorspekt met religieus moralisme en tijdens toelatingsceremonies dragen ze Romeinse oorlogshelmen.

Ze beroepen zich op een 'strenge ethische code' en zeggen alleen te moorden als het slachtoffer de dood verdient en zijn dood leidt tot een rechtvaardiger wereld. In werkelijkheid persen ze de bevolking af, en wie weigert de 'belasting' te betalen, wordt op brute wijze vermoord. Hun inkomsten halen ze verder uit ontvoeringen, drugshandel en illegale mijnbouw.

Begin 2013 was de maat vol voor inwoners van Michoacán. Burgers bewapenden zich en joegen dorp voor dorp de Tempeliers op de vlucht. Federale troepen togen massaal naar de regio, en maakten samen met de burgerwachten het karwei af. Gómez werd tot meest gezochte misdadiger van Mexico uitgeroepen en kreeg een prijs van 1,8 miljoen euro op zijn hoofd.

In tegenstelling tot andere Mexicaanse maffiabazen, is Gómez dol op media-aandacht. Hij liet zich regelmatig interviewen en publiceerde promotievideo's op YouTube. In een daarvan, uit 2012, zit hij aan een bureau met daarop een foto van Fidel Castro. Aan de muur een poster van Che Guevara en de Mexicaanse vlag. "Wij zijn een noodzakelijk kwaad", zegt hij. "Ja, ik ben een misdadiger", geeft hij later toe in een interview met Fox. "Maar anderen zijn veel erger dan ik."

Servando Gómez na zijn arrestatie. Beeld AFP
Servando Gómez na zijn arrestatie.Beeld AFP

Tarotkaarten

De vader van ten minste zeven kinderen schept er genoegen in de banden tussen de Mexicaanse autoriteiten en de drugsbendes aan te tonen. Hij publiceert opnames van gesprekken tussen hem en burgemeesters of politici en kreeg op die manier een deelstaatgouverneur achter de tralies. Volgens een rapport van het Mexicaanse Openbaar Ministerie, laat Gómez zich bij zijn werk adviseren door een tarotkaartlegger. Die vertelt hem wie de verraders zijn waarna Gómez ze om zeep helpt.

De regering presenteert Gómez' arrestatie als een grote doorbraak in de oorlog tegen de drugsmaffia. President Enrique Peña Nieto kon ook wel een succesje gebruiken. Het afgelopen half jaar kreeg hij veel kritiek te verduren vanwege de zaak van 43 vermiste studenten die waarschijnlijk met hulp van gemeentepolitie zijn afgeslacht door een drugsbende. In werkelijkheid zal de arrestatie weinig effect hebben op het geweld en chaos in de regio. Eerdere grote vangsten van drugsbazen tonen aan dat drugskartels niet verdwijnen na het vangen van leiders, maar opgaan in kleinere fracties, met een toename van geweld tot gevolg.

Bovendien waren de Tempeliers al ernstig verzwakt en hebben andere criminele groepen delen van hun territorium overgenomen. De burgerwachten zijn nog steeds niet ontwapend en sommige fracties hebben zich ontpopt tot autonome criminele organisaties of zich aangesloten bij bestaande kartels.

Maar voor Gómez is het feest over. Hij is onder meer aangeklaagd voor moord, afpersing, ontvoering, wapenhandel en drugshandel, en zal waarschijnlijk de rest van zijn leven in de gevangenis doorbrengen.

Nog gezocht

De afgelopen jaren hebben de Mexicaanse autoriteiten afgerekend met verschillende kopstukken uit de onderwereld. Hoogtepunt was een jaar geleden met de vangst van Joaquin 'El Chapo' Guzman, oprichter van het Sinaloa kartel, het machtigste drugskartel ter wereld.

Nu ook Tempeliers-baas Servando 'Tuta' Gómez achter de tralies verdwijnt, wordt Ismael Zambada van het Sinaloa kartel de meestgezochte man van Mexico. Ook Omar Treviño Morales, baas van de criminele organisatie Los Zetas, staat heel hoog op de lijst.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234