Vrijdag 30/10/2020

Aanslag New York

Wie is Sayfullo Saipov, de man die met een gehuurde auto op fietsers inreed in New York?

De Oezbeekse dader woonde al sinds 2010 in de VS.Beeld AFP

Van vrachtwagen- en taxichauffeur tot aanslagpleger in New York. Dat is kort samengevat het Amerikaanse hoofdstuk in het leven van de 29-jarige Sayfullo Saipov. In een briefje, gevonden in de pick-uptruck waarmee hij dinsdag dood en verderf zaaide, claimt hij namens IS in actie te zijn gekomen. De Oezbeek, naar verluidt gelukkig met zijn leven in de VS, had zich ontpopt tot een lone wolf.

Op de twee foto's die de politie van St. Charles County dinsdag vrijgaf, kijkt Sayfullo Habibullaevic Saipov rustig in de lens van de politiecamera. Het is 21 oktober 2016 en de in Oezbekistan geboren Saipov is even daarvoor op een snelweg in Missouri aangehouden.

Niets ernstigs, hij heeft een uitstaande boete niet betaald. Een klein jaar daarvoor was de Oezbeek door de verkeerspolitie beboet omdat zijn remmen niet in orde waren. Saipov had deze boete echter nooit betaald, waarna, in april van dit jaar, een arrestatiebevel tegen hem werd uitgevaardigd.

Na zijn arrestatie gaat hij echter opnieuw in de fout door verstek te laten gaan op de dag dat hij voor de rechter moet verschijnen. De zaak loopt uiteindelijk met een sisser af: hij bekent schuld en met zijn borg wordt de uitstaande verkeersboete betaald. De arrestatie in Missouri is, voor zover bekend, een van de weinige keren dat de jonge immigrant in aanraking is gekomen met de Amerikaanse justitie. Op dinsdag 31 oktober 2017 verandert, de dag dat de immigrant Saipov de terrorist Saipov werd.  

'Zieke en gestoorde geest'

Precies een jaar nadat de Oezbeek voor de politiefotograaf in St. Charles County poseerde, gaan die twee foto's de hele wereld rond. De man in het overhemd met het geblokte motief, is op alle tv-zenders te zien: wegrennend nadat hij met zijn bij Home Depot gehuurde pick up talloze fietsers op Manhattan omver heeft gereden. Omstanders horen hoe hij 'Allah akbar' schreeuwt en met, naar later blijkt, nepwapens zwaait.

Wat is er misgegaan in de zeven jaar dat Saipov nu woont in de VS, dat hij zich zo gewelddadig keerde tegen het land dat hem de kans bood een nieuw leven op te bouwen?

De FBI en justitie in New York, die de gewondgeraakte Oezbeek nog uitgebreid moeten horen, tasten voorlopig in het duister. Maar voor president Trump was het dinsdag meteen duidelijk: dit is een 'zieke en gestoorde' geest die het niet verdiende om in 2010 te worden toegelaten tot de VS. Laat staan dat hij een 'green card' kreeg: de zo felbegeerde kaart die buitenlanders het recht geeft om te mogen wonen en werken in de VS. Trump zag zijn kans schoon en pleitte direct voor een nog strengere controle van bezoekers die de VS willen binnenkomen.

Gewone, weinig opvallende man

Het beeld dat oprijst van Saipov, aan de hand van wat kennissen en buren vertellen, is dat van een gewone, weinig opvallende man die vooral hard werkte sinds hij in 2010 de Oezbeekse hoofdstad Tasjkent verliet en zich in Ohio vestigde.

Dilnoza Abdusamatova keek dinsdag naar de televisie en schrok zich rot toen ze de foto's en beelden van Saipov zag. De Oezbeek woonde zeven jaar terug kort bij haar ouders in de wijk Symmes in Cincinnati. "Hij was rustig", aldus Dilnoza Abdusamatova, die Saipov als tiener meemaakte, tegen The Cincinnati Enquirer. "Hij werkte constant, hij ging niet naar feestjes. Zijn routine was thuiskomen, uitrusten en weer naar zijn werk gaan."



Saipov probeert in die tijd in Ohio een bestaan op te bouwen als vrachtwagenchauffeur. Hij had zelfs twee bedrijfjes: Sayf Motors en Bright Auto. In de jaren daarna trok hij naar de oostkust van de VS waar hij onder andere in New Jersey en Florida werkte en woonde.

Uber-chauffeur

"Hij was een goede kerel", aldus Kobiljon Matkarov (37), ook een Oezbeekse immigrant, tegen The New York Times. Matkarov leerde hem in Fort Myers kennen waar Saipov ook als vrachtwagenchauffeur actief was. Matkarov: "Hij hield van het leven in de VS. Hij zag er gelukkig uit. Hij zei ook voortdurend dat alles in orde was. Hij leek mij geen type die een terrorist kon zijn. Maar hoe hij zich echt voelde, dat wist ik niet."

Ook bij taxibedrijf Uber, waar de Oezbeek ook voor werkte, viel hij niet op negatieve wijze op. Uber zei na de aanslag in New York dat ze Saipov hadden doorgelicht en op niets verdachts waren gestuit. De Oezbeek werkte er een halfjaar, een periode waarin hij zo'n duizend ritten reed. Ook op social media is vooralsnog niets te vinden dat erop duidt dat Saipov radicaliseerde en zich aangetrokken voelde tot het gedachtegoed van jihadistische organisaties als IS.

De komende dagen moet de Oezbeek, als hij stevig aan de tand wordt gevoeld door de FBI, het mysterie ophelderen waarom hij met zijn gehuurde Toyota koelbloedig een populair fietspad in New York opreed en van die pick up een effectief moordwapen maakte. Net als zoveel van die andere 'lone wolfs' die hem voorgingen in Nice, Londen, Parijs en Barcelona.


Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234