Zondag 09/05/2021

Wie is Mitt Romney echt?

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Mitt Romney stevent na een overwinning in de caucus van Iowa af op de Republikeinse nominatie en zal straks wellicht de challenger van Barack Obama zijn in de race om de "leader of the free world" te worden voor de volgende vier jaar. Wie is Romney? Steevast gepresenteerd als een self-made man, blijkt de voormalige gouverneur van Massachusetts behoorlijk wat in zijn schoot geworpen te hebben gekregen. En dan is er die andere kwestie: Romney is een devoot lid van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. De mormonen. Maar: we zouden wel eens een heel bijzondere First Lady kunnen krijgen. Een vrouw die al sinds 1998 moedig vecht tegen multisclerose en ook een kankeroverleefster is. En die openlijk durft zeggen dat politiek "een vies spelletje is waar altijd iemand klaar staat om een mes in je rug te steken".

Romney's campagnemensen hebben er een handje van weg om Mitt als een doorsnee-Amerikaan te presenteren. Er is de anecdote dat hij met zijn high school-sweetheart, Ann Davies, is getrouwd bijvoorbeeld. En, ze stippen zelfs aan dat Romney eigenlijk maar een middelmatige leerling was, en eentje die ook helemaal niet uitblonk in na-schoolse sportieve activiteiten. Romney heeft ook geen militair verleden. Hij was als mormoon actief als zendeling in Frankrijk tijdens de Vietnamoorlog.

"God heeft gezegd dat drinken niet goed is"
Dat laatste is intrigerend voor Europeanen. Feit is dat de mormoonse kerk in de VS een ander uitzicht heeft gekregen de jongste dertig jaar. Zo heeft de kerk zich afgekeerd van de beruchte veelwijverij, en is ze toleranter geworden. En groter. Ongeveer 6 miljoen Amerikanen zijn ondertussen lid van The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints. Een lossere interpretatie van de doctrine helpt. Zo is een verbod op alcohol geëvolueerd naar "God heeft gezegd dat drinken niet goed is", wat door veel mormonen in de VS ondertussen geïnterpreteerd wordt als "dronken zijn is niet goed, en wie niet kan ophouden met één biertje zou beter niet drinken". Homoseksualiteit is nog altijd uit den boze, maar dat is het voor de katholieke kerk ook nog, evenzeer als voorbehoedsmiddelen en overspel.

Mitt loves Frankrijk
Tijdens zijn periode als zendeling (alle mormoonse mannen tussen 19 en 26 die daar fysiek toe in staat zijn moeten twee jaar missiewerk doen) in Frankrijk was Romney betrokken bij een zwaar ongeval: de wagen die hij bestuurde werd geramd door Fransman die door het rood reed en daarbij kwam ondermeer de missieleider om. Romney nam over, maar zegt tot vandaag dat het ongeval "zijn leven veranderde". Leuk is, zeker gezien de houding van andere Republikeinen de jongste jaren daaromtrent, dat Romney in die periode een affectie en veel respect ontwikkelde voor onze contreien. Hij spreekt overigens goed Frans.

Pedigree Mitt
Tijd om even stil te staan bij de afkomst van Mitt Romney. Steevast gepresenteerd als een self-made man, lijkt dat toch wat simpel. Mitts vader was een telg van de Pratt-Romneys. Hun verhaal begint in de 17de eeuw met William Pratt, één van de eerste kolonisten, en een succesvolle, die één van de architecten was van het bestuursorgaan in Connecticut (de General Assembly) dat later als één van de modellen zou worden van de moderne, onafhankelijke Verenigde Staten. Zijn kleinzoon Parley werd één van de originele settlers die naar Utah vluchtten en er een mormoonse samenleving opzetten.

Tante Sarah

De Pratts raakten verweven met de Romneys via Parleys kleindochter Anna Amelia. Het was een belangrijk huwelijk want eentje tussen twee fracties belangrijke mormoonse families die als eersten opkwamen tegen polygamie, toen reden om geëxcommuniceerd te worden, wat ook gebeurde met haar tante Sarah in 1874.

Zo vader, zo zoon
Miles Romney, de andere voorvader, kwam van Engeland naar de VS in 1830. Hij was een architect. Zijn zoon Miles jr richtte een krant op en schopte het tot senator voor de staat Montana in Washington. Zijn andere zoon Gaskell was het die met een Pratt trouwde. Uit dat huwelijk kwam George W. Romney (1907-1995) de vader van Mitt. Hij schopte het tot CEO van de American Motors Corporation, toen de grootste in Detroit. Ondermeer het huidige Jeep is daar nog een overblijfsel van. Tussen 1963 en 1969 was Mitts vader gouverneur van Michigan, een staat met ongeveer 10 miljoen inwoners. In 1968 was hij kandidaat om president te worden van de VS, maar kon niet op tegen Nixon. Eén van de zaken die hem de das omdeden als Republikein was zijn felle tegenstand tegen de Vietnamoorlog.

Eén van Amerika's oudste, succesvolste en meest invloedrijke families

Nixon gaf George Romney wel een ministerpost (huisvesting en stadsontwikkeling) in zijn kabinet. Hij ontwikkelde plannen om arme Amerikanen te huisvesten, maar werd genegeerd door Nixon en stopte met politiek in 1973. Het is dus een beetje simpel om te stellen dat Romney een American Joe is die zichzelf omhooggeknokt heeft. Hij komt uit één van Amerika's oudste, succesvolle en invloedrijke families.

Bijklussen als security guard
Daardoor zat Mitt Romney op een sjieke privéschool (als enige mormoon weliswaar) en kon hij zonder problemen na zijn zendelingenwerk terecht in ondermeer Harvard. Eerst zat hij nog een jaar op Stanford, waar hij bijkluste als security guard. Daarna was er zijn missiewerkperiode, gevolgd door een bachelorstudie Engels aan de mormoonse Brigham Young-unief. Hij was toen al gehuwd met Ann en werd twee keer vader als student. Maar, zoals gezegd, geld was geen probleem. Tussen 1971 en 1975 volgde Mitt Romney een gecombineerde opleiding aan de Harvard Law School en de Harvard Business School. Alweer, gebankrolled door zijn ouders.

Bain & Company
Na zijn opleiding ging Romney aan de slag bij het adviesbureau Boston Consulting Group, waar hij snel opklom. In 1977 werd hij aangenomen door een ander consultancybureau, Bain & Company. In 1978 werd hij een ondervoorzitter van Bain & Company en in enkele jaren tijd stond hij bekend als een van de beste adviseurs in het bedrijf. In 1984 richtte Romney en enkele partners uit Bain & Company een private equity-bedrijf op, Bain Capital genaamd. Het eerste grote succes van Bain Capital was de investering in het startende bedrijf Staples Inc. in 1986.

De man van de Spelen
In 1990 vroeg het verlieslijdende Bain & Company of Romney wou terugkeren en als CEO aan de slag wou gaan. In januari 1991 kreeg hij de baan en slaagde erin het bedrijf opnieuw winstgevend te maken. Romney keerde terug naar Bain Capital in december 1992. Het jaar daarna begon Romney zijn kandidatuur voor een plaats in de Senaat. In 1999 verliet Romney zijn bedrijf om aan de slag te gaan als bestuursvoorzitter verantwoordelijk voor de organisatie van de Olympische Winterspelen 2002 in Salt Lake City.

Mitt Romney slaagde erin om de spelen een nieuw élan te geven. Hij haalde nieuwe sponsoren binnen, zamelde geld in en herschikte het bestuur. De Spelen maakten een nettowinst van 100 miljoen dollar. Romney zelf gaf de volledige 2,4 miljoen die hij uitbetaald kreeg als salaris in de drie jaar dat hij CEO was van de Spelen af aan liefdadigheid.

Massachusetts: van deficiet van 3,6 miljard naar overschot van 700 miljoen
In 2002 werd Romney verkozen als gouverneur van Massachusetts. En hij bleek een goeie te zijn. In vier jaar maakte hij van een tekort van 3,6 miljard een overschot van 700 miljoen. Ondermeer door het overheidsapparaat te stroomlijnen maar ook door fiscale fraude aan te pakken én door het dichten van een aantal gaten in de wetgeving waardoor bedrijven aan belastingen ontsnapten. Romney installeerde in 2006 ook een systeem van verplichte ziekteverzekering in de staat.

Ziekteverzekering
De Massachusetts health care insurance reform law ook gekend als Romneycare ging grotendeels aan ons voorbij, maar de waarheid is dat het een fenomenale prestatie was van Romney om als Republikein dat systeem erdoor te krijgen, en ze was de inspiratie van wat vier jaar later door Obama werd geïnstalleerd. En Romneys ziekteverzekeringsstelsel was beter. Het voorziet erin dat elke inwoner van Massachusetts een minimum aan ziekteverzekering krijgt en geeft gratis verzorging aan iedereen die niet meer dan 150 procent verdient van de federal poverty rate. Momenteel ligt die voor een alleenstaande op 11.000 dollar per jaar (plus 50 procent dus) en voor een gezin van vier op 23.000 dollar per jaar.

Politiek doen als bedrijf leiden
Volgens analysten is het succes dat Romney boekte als gouverneur ondermeer te danken aan zijn benadering van politiek, waar hij principes toepast die hij leerde in zijn periode als bedrijfsleider. Het is ook Romneys overtuiging dat net zoals een bedrijf zich moet aanpassen aan de concurrenten en de markten een politicus ook flexibel moet zijn om zijn beleid bij te sturen. Het probleem daarbij is dat dat vaak overkomt alsof Romney zijn overtuigingen ook bijstuurt. Zo veranderde hij van standpunt over abortus, stamcelonderzoek en wapenbezit.

Het geheime wapen: Ann
In 1997 sloeg het noodlot toe ten huize Romney. Ann kreeg in toenemende mate last van vermoeidheid en spierpijnen. Vlak voor Thanksgiving 1998 kreeg ze te horen dat ze leed aan multiple sclerosis. Sindsdien probeert ze de ziekte te bedwingen, wat voorlopig goed lukt. In 2008 was er een nieuwe tegenslag: borstkanker. Na een operatie en zware behandeling kon Ann Romney daarvan herstellen. Misschien dat die zaken haar een reden gaven om steeds openlijker uitspraken te doen aangaande ondermeer het politieke wereldje. Meer dan eens heeft ze gesteld dat ze liever had gezien dat Mitt niet in de politiek was gestapt. Vooral na de mislukte presidentscampagne van 2008 was ze erg bitter.

"Weerzinwekkend spelletje"

Zelfs heel recent omschreef ze de politieke wereld nog als "een weerzinwekkend spelletje". "Maar", vertelde ze vorige maand aan The New York Times, "Mitt heeft mij altijd bijgestaan met mijn MS en dit heb ik er voor over." Ann Romney heeft ook de neiging te zeggen die niet meteen in het plaatje passen van perfecte vrouw van een politicus. Zo stelde ze in een interview onomwonden dat er "flink wat problemen zijn in ons zogezegd perfecte huishouden met vijf knappe zonen en nog knappere schoondochters. Dezelfde problemen waar alle Amerikaanse gezinnen mee af te rekenen krijgen en waar je niet trots op bent."

Ze durft ook toegeven dat ze het politiek "bijlange aan" niet altijd eens is met haar man. Over wat wil ze niet toegeven, maar haar agenda en de goede doelen waar ze zich voor inzet verraden het wel een beetje: ze is bijvoorbeeld niet tegen stamcelonderzoek en haar werk met en voor organisaties van tienermoeders impliceren dat ze ook een andere kijk heeft op voorbehoedsmiddelen en abortus.

Ann Romney zou dus wel eens Mitt Romneys geheime wapen kunnen worden. Uit enquêtes blijkt dat ze bijzonder goed ligt bij het kiezers, ook bij Democraten. "Geloofwaardig, bescheiden, slim, moedig, voeten op de grond, ..." zijn maar een paar woorden die voortdurend opduiken daarbij. Het feit dat ze al 42 jaar getrouwd is met Mitt Romney, dat er geen indiscreties zijn, en dat er een verhaal is van man-stands-by-woman en omgekeerd in zelfs de moeilijkste tijden kan in een volgende fase van de campagne wel eens zwaar gaan doorwegen en Romney naar een Obama-niveau tillen.

Orders uit Rome, orders uit Salt Lake City
Maar eenmaal Romney zich in de laatste rechte lijn bevindt, met Barack Obama tegenover zich, gaat er ook iets anders spelen. En dat is het feit dat 29 procent van de Amerikanen zegt tout court nooit te zullen stemmen op iemand die mormoon is. Het is de 29 procent die gelooft dat het mormoons geloof gebaseerd is op de richtlijnen van een oplichter die de bijbel naar zijn eigen hand zette om bijvoorbeeld met meer dan één vrouw te kunnen trouwen, zwarten uit zijn buurt te houden etc etc. Het mormoonse geloof was 125 eerder wat scientology nu is, zullen de Democraten straks duidelijk gaan maken, en, wie vertrouwt er nu op iemand die zo'n dingen gelooft om in het Witte Huis te gaan zitten?

Er is daar een oplossing voor. Een zogenaamd JFKeetje doen. Kennedy overtuigde door op een gegeven moment een sterke speech te geven waarin hij zwoer dat kerk en staat twee gescheiden entiteiten zijn, en dat, moest zijn geloofsgeweten hem in conflict brengen met zijn politiek mandaat, hij in dat geval zou aftreden. De bezorgdheid toen was dat JFK zijn orders zou krijgen uit Rome, deze keer Salt Lake City dus. Romney heeft al wel gemompeld dat dat niet het geval zal zijn indien hij wordt verkozen, maar echt geroepen heeft hij het nog niet. (mvl)

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
null Beeld AP
Beeld AP
null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234