Dinsdag 10/12/2019

Wie is Lydia Davis?

We worden verwend deze week. Niet één maar vier korte verhalen.

Hele korte verhalen dan. Dat is trouwens haar handelsmerk. Er wordt wel eens gezegd dat ze een nieuw genre heeft uitgevonden. Haar verhalen zijn niet klassiek: met een begin, een midden en een slot. Soms gaat het maar om één zin. Het lijkt wel een kruising tussen poëzie, prozagedichten en filosofische aforismen. Andere verhalen zijn dan weer langer en 'klassieker'.

Vertel eens wat meer over haar.

Lydia Davis (°1947) was vroeger getrouwd met Paul Auster, een van de grootste en bekendste schrijvers van het Engelse taalgebied. Ze waren toen nog erg jong en Davis praat niet graag meer over die tijd. Hun zoon Daniel groeide op tot een heus zorgenkind. In 1998 stal hij een paar duizend dollar van een drugskoning die later ook vermoord werd. In Wat ik liefhad en Sunset Park komt een personage aan bod dat sterk aan Daniel doet denken.

Ze is professor creative writing. Toen ze een kind was, verhuisde ze met haar familie naar Oostenrijk. Ze spreekt dus ook Duits. Toch ging ze als vertaalster vooral aan de slag met Franse auteurs. Zo vertaalde ze werk van Gustave Flaubert en Marcel Proust.

Dat is wel vreemd. Die Proust schreef toch geen korte verhaaltjes?

Integendeel. A la recherche du temps perdu beslaat 3.000 pagina's, in zeven delen. In een interview zei Davis ooit dat haar stijl precies een reactie is op de lange zinnen van Proust. Omdat Proust zo veel woorden nodig heeft om een idee te formuleren, besloot zij om eens te proberen hoe weinig woorden je nodig hebt om je punt te maken zonder dat je de lezer helemaal verliest. Wie haar verhalen leest, moet dus wakker blijven.

Trouwens, haar favoriete auteur is Franz Kafka, ook iemand die de lezer al het werk laat doen. In 2011 vertelde ze aan De Morgen dat ze zelfs een verhaal geschreven had over Kafka, waarin ze hem een etentje laat organiseren voor zijn geliefde Milena en alles misgaat. "Ik vond het spannend om dat verhaal te vertellen aan de hand van de brieven die Kafka aan Milena schreef. Praktisch het hele verhaal is dus door Kafka zelf geschreven." Zo kan het natuurlijk ook.

Echt bekend is ze toch niet. Of wel?

Lydia Davis is wat je a writer's writer zou kunnen noemen.

Een schrijver die niet gelezen wordt, bedoel je...

Dat was vroeger misschien zo, maar sinds haar Collected stories verschenen, in 2009, krijgt ze toch veel aandacht. Haar werk wordt ook druk vertaald.

Maar ze wordt inderdaad vooral bewonderd door haar collega's. En niet van de minste: Dave Eggers noemde haar "een van de meest precieze en economische schrijvers die we hebben". Jonathan Franzen zegt dat ze iemand is "die wonderen doet met zelftwijfel. Bij maar weinig schrijvers van vandaag zijn de woorden op de bladzijde zo van belang." Rick Moody noemt haar "de beste stiliste van Amerika".

In het Nederlandse taalgebied zijn het vooral Annelies Verbeke en Sanneke van Hassel - twee voorvechtsters van het korte verhaal - die het werk van Davis promoten. Zo namen ze verhalen van haar op in hun bloemlezing Naar de stad.

Als die verhalen helemaal niet op verhalen gelijken, waarom noemen we ze dan toch zo?

Zelf is ze nogal gehecht aan het woord 'verhaal' ('story'). "Toen ik begon te schrijven, schreef ik conventionele korte verhalen", zei ze in 2010 in The Guardian. "Toen begonnen die verhalen te evolueren, maar ik zou het vervelend gevonden hebben om telkens een ander label voor mijn schrijfsels te zoeken: een prozagedicht, een meditatie. Daarom hou ik het bij verhalen."

Bovendien zit er wel degelijk een verhaal achter die korte diepzinnige of poëtische zinnen. Maar dat moet je als lezer zelf in je hoofd construeren.

Een tip: lees al die korte verhalen na elkaar, want als je ze een voor een en met veel tussenpozen leest, mis je het 'cumulatieve' effect dat ze op een lezer kunnen hebben.

Davis is uitzonderlijk goed in het weergeven van de constante gedachtestroom in ieders hoofd. Het ritme, maar ook de associatieve betekenislagen.

Klinkt allemaal toch een beetje ernstig...

Toch schuilt er veel humor en aandoenlijke poëzie in haar werk. Een voorbeeld is 'Head, Heart', een verhaal uit Varianten van ongemak en andere verhalen waaruit ook de vier verhalen komen die we vandaag publiceren. "Hart weent. Hoofd probeert het hart te helpen. Hoofd vertelt het hart hoe het is, opnieuw: Je zult diegene van wie je houdt verliezen. Ik wil hem terug, zegt hart.... Help, hoofd. Help hart."

Humor noem jij dat. Heb je geen zakdoek?

Het werk van Lydia Davis wordt in het Nederlands uitgegeven door uitgeverij Atlas-Contact.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234