Donderdag 20/06/2019

Portret Raoni

Wie is indianenchef Raoni die vrijdag de klimaatmars toespreekt? Portret van een charismatische strijder

Indianenchef Raoni Metuktire is op rondreis door Europa en doet vrijdag ook ons land aan tijdens de klimaatmars. Raoni herkennen we meteen op foto’s aan zijn in het oog springende lipschotel, maar wie is eigenlijk die charismatische milieuactivist uit Brazilië die ons al tientallen jaren waarschuwt voor de ontbossing van het Amazoneregenwoud, de groene long van onze planeet? Een portret.

Raoni Metuktire werd ergens rond 1930 geboren in het dorp Krajmopyjakare - nu Kapôt - in de Braziliaanse staat Mato Grosso, in het hart van het Amazoneregenwoud. Hij was opperhoofd van het Kayapo-volk, een nomadenstam die er leeft in een beschermd indianenreservaat. 

Raoni is erg herkenbaar aan zijn traditionele klederdracht, met imposante hoofdtooi, en aan zijn opvallende labret, de geverfde houten schijf die Raoni als strijder vanaf zijn vijftiende onder zijn onderlip begon te dragen. Volgens het ritueel van de stam wordt enkele dagen na de geboorte bij jongetjes de lip al doorboord als voorbereiding op het aanbrengen van de lipschotel. Het is een symbool dat aanduidt dat de drager ervan klaar is om te sterven voor zijn land.

Internationaal staat het voormalige stamhoofd bekend voor zijn niet-aflatende strijd voor het behoud van het Amazoneregenwoud, een gevecht dat hij al decennialang voert en dat hem al bij heel wat prominenten der aarde bracht. 

In 1954 kwamen Raoni en zijn volk voor het eerst in aanraking met mensen uit het Westen. Eind jaren 50 had Raoni voor het eerst een ontmoeting met een Braziliaanse president. In 1964 ontmoette hij ook de voormalige Belgische koning Leopold III, toen op expeditie in de regio.

Raoni met Sting. Beeld AFP

In 1978 werd de documentaire ‘Raoni’ van de Belgische regisseur Jean-Pierre Dutilleux genomineerd voor een Oscar. Hollywoodlegende Marlon Brando, dan op het toppunt van zijn roem, is te zien in de openingsscène van de Engelstalige versie. Raoni zelf werd meteen gebombardeerd tot de beroemdste inheemse indiaan van het continent. Hij besefte wat de camera voor hem en zijn strijd voor het behoud van zijn geliefde Amazoneregenwoud kon betekenen.

Raoni verliet Brazilië voor het eerst in 1989. Samen met Sting riep hij de hulp in van de rest van de wereld. Hun boodschap: ontbossing van het Amazonewoud zou niet enkel de indianenstammen treffen, maar de toekomst van de hele wereld op het spel zetten. Vier jaar later werd het resultaat van al de fondswervingen zichtbaar: in de staten Mato Grosso en Para werd in 1993 het grootste tropische regenwoudreservaat ter wereld, met een oppervlakte van zo’n 180.000 km², opgericht.

In 2000 reisde Raoni na elf jaar opnieuw naar Frankrijk. Hij verkreeg de steun van toenmalig president Jacques Chirac voor het oprichten van een nieuw reservaat in het hart van het Amazoneregenwoud op Braziliaans grondgebied. Door de terreuraanslagen van 9/11 werd het hele project echter on hold gezet.

In 2009 riep Raoni nog eens Franse hulp in. De gebieden die hij wou beschermen werden bedreigd door een project voor een gigantisch dammencomplex in Belo Monte. Bij Chiracs opvolger, Nicolas Sarkozy, ving hij echter bot, en de bouwvergunning voor de stuwdam werd toch toegekend. De dam is momenteel in aanbouw, al is het internationale protest ertegen nog altijd niet gaan liggen.

Met een nieuwe campagne in Europa probeert Raoni nu een miljoen euro in te zamelen voor de bescherming van het Xingu-reservaat, de thuisbasis van verschillende inheemse gemeenschappen, bedreigd door bosbouw en de agrovoedingsindustrie. Hij zal met drie andere indianenchefs uit de Xingu-regio naar Europa reizen. Na een bijeenkomst met de Franse president Emmanuel Macron komt het gezelschap naar ons land. Vrijdag zal Raoni bij de start van de klimaatmars de menigte aan Brussel-Centraal toespreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden