Zondag 25/09/2022

Wie is Haruki Murakami?

Klinkt oosters?

Je gaat me toch niet vertellen dat je nog nooit van Haruki Murakami hebt gehoord?

Euh... Eerlijk? Niet echt, toch niet bewust...

Goed, ik zal je een tirade besparen over cultuurbarbaren, verkleutering, hersenverweking en de ondergang van het Avondland. Ik zal het er eens met mijn hoofdredacteur over hebben...

Wat heeft die ermee te maken? Is dat ook een Chinees?

Chinees? Murakami is een Japanner.

Japan, China... allemaal...

... een pot nat. Ik weet het. Ach, waarom ben ik vanmorgen niet in mijn bed blijven liggen? Met een goed boek.

Maar hoe zit dat met die hoofdredacteur van jou?

Wel, ik probeerde bij hem een beetje in het gevlei te komen door vier internationale topauteurs te strikken voor een kort verhaal in De Morgen. Na Murakami komen nog Sandro Veronesi, Lydia Davis en Don LeLillo. Om duimen en vingers af te likken.

Don... De... Lillo... Hmmm.

... en ik dacht dat ik maar best kon beginnen met de bekendste. Murakami, geboren in 1949 in Kyoto in Japan, wordt getipt voor de Nobelprijs. Maar blijkbaar maakt dat ook al geen indruk meer. En DeLillo is zo hot in Amerika dat zijn boeken in brand schieten terwijl ze gedrukt worden. Veronesi is een splinterbom uit Italië en Lydia Davis is...

't Is al goed. Hou op met grienen en vertel me maar wie die Murakami is.

Wel. Hij is de bekendste Japanse schrijver. Van zijn boek Norwegian Wood werden miljoenen exemplaren verkocht. Het betekende ook zijn doorbraak in de rest van de wereld. Het boek werd verfilmd in 2010. Hij begon in de jaren tachtig pas te schrijven toen hij op een baseballwedstrijd iemand een homerun zag slaan en zich bedacht dat hij perfect in staat zou zijn om een roman te schrijven. Dat deed hij dan ook. Daarvoor had hij een platenwinkel en een jazzclub uitgebaat.

Norwegian Wood is toch een nummer van The Beatles.

Klopt. Murakami heeft iets met muziek. Zo werd zijn roman Dans, Dans, Dans genoemd naar een song van The Dells. Ook klassieke muziek inspireert hem vaak.

Een Japanner die dol is op westerse muziek. Speciaal.

En ook op westerse literatuur. Zijn ouders waren allebei leraars literatuur en al als jongeling las hij Amerikaanse auteurs zoals Kurt Vonnegut. Dat maakt hem toch een beetje speciaal in de Japanse letteren en dat wordt hem door zijn collega's in eigen land soms aangewreven.

Waar schrijft hij eigenlijk over?

Collectieve trauma's zijn vaak een thema. Zo schreef hij in Underground (1997) - een non-fictieboek - over de aardbeving in Kobe en de aanval met saringas in de metro van Tokio. Zijn doorbraakboek, Norwegian Wood, was dan weer het verhaal van de seksuele volwassenwording van een jongen die verliefd is op twee vrouwen. In 1q84 uit 2009 voert hij zowel een huurmoordenares als een leraar wiskunde op. Zoals vertaler James Westerhoven hieronder zegt is het speelse typisch voor Murakami, al behoudt hij toch de typisch Japanse hang naar melancholie.

Hij maakt kans op de Nobelprijs, zeg je. Hoe weet je dat?

Zoiets weet je nooit zeker. Er zijn wel een paar voorwaarden die vervuld moeten zijn; je werk moet vertaald zijn in het Zweeds (anders kan die jury het niet lezen) en de Nobeljury houdt ook van geëngageerde schrijvers. En het is al van 1994 geleden dat er nog eens een Japanner gewonnen heeft. Schrijvers uit het Verre Oosten komen trouwens zelden aan de bak in Stockholm.

Is die Murakami dan zo geëngageerd?

Hij deed toch al een paar keer van zich spreken. Toen hij in 2009 de Jerusalem Prize won in Israël kreeg hij kritiek omdat hij die prijs ging ophalen terwijl Israël net Gaza was binnengevallen. Tijdens de uitreiking haalde hij echter snoeihard uit naar de Israëlische politici. Hij waarschuwde dat "het systeem dat bedoeld is om mensen te beschermen, soms een eigen leven gaat leiden en ons begint te doden. Het doet ons andere mensen doden: koud, efficiënt en systematisch."

In 2011 heeft hij de 80.000 euro die verbonden was aan de Premi Internacional Catalunya geschonken aan de slachtoffers van de ramp in Fukushima. Hij uitte toen ook forse kritiek op Japan omdat het - ondanks twee atoombommen in 1945 - na de oorlog voor kernenergie had gekozen.

Goed, het is te hopen voor uw hoofdredacteur dat Murakami de Nobelprijs wint.

Waarom?

Dan wordt deze krant nog een collector's item.

Zucht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234