Woensdag 20/01/2021

Wie is die vrouw?Wax noemt de vrouw bij haar naamdoor Annelies VanbelleEmilie Flöge

Gustav KlimtPortret van Emilie Flöge (1902)Ze zou de vrouw zijn van het verstrengelde liefdespaar in De kus, het bekendste werk van Gustav Klimt, maar dat mocht niet worden gezegd. Want nooit hebben beide getalenteerde mensen hun relatie geopenbaard. Waren ze goede collega’s, intieme vrienden of toch geliefden? We zullen het allicht nooit weten. Zeker is wel dat Emilie Flöge (1874-1952) de levenslange muze was van Gustav Klimt en dat geen van beiden ooit een andere vaste relatie aanging. Volgens de overlevering zou Klimt toen hij een beroerte kreeg in 1918 hebben uitgeroepen: “Emilie soll kommen.”Gustav Klimt was al een gevestigde artiest toen hij Emilie Flöge en haar familie leerde kennen. Zijn broer Ernst trouwde met Emilies zus Helene in 1891. Snel daarna begonnen de notoire vrouwenliefhebber en de modeontwerpster aan hun liaison. Ze wisselden vele platonische brieven uit, gingen samen naar de opera en het theater, en naar het buitenverblijf van de Flöges aan de Attersee. Zich echt binden kon en wou Klimt niet. Veel te verknocht was hij aan de steeds wisselende wellust die zijn vele modellen en andere middenklassevrouwen hem verschaften. De wulpse deernes die we op zijn tekeningen vinden, staan in schril contrast met de statige damesportretten die hij schilderde. Het portret van Adèle Bloch-Bauer bijvoorbeeld of het Portret van Emilie Flöge uit 1902. Emilie was allicht een van die verheven vrouwen die Klimt niet wou aanraken, bang om de pure liefde die hij voor haar voelde te bezoedelen. Ze werd op een voetstuk geplaatst en krijgt hier haast een heiligenstatus. Het schilderij was nogal radicaal voor zijn tijd. Emilie noch haar familie waren er erg op gesteld, en dus werd het verkocht aan de stad Wenen. Daarop maakte Klimt een nieuw schilderij voor Emilie, een landschap met bomen en rozenstruiken dat herinnerde aan hun vakanties samen in Attersee. Dat schilderij koesterde ze tot het einde van haar dagen.

Wederzijdse inspiratie

Na Klimts dood bewaarde Emilie al zijn schildergerei en zijn werken in een gesloten kamer in Casa Piccola, het modesalon dat ze samen met haar zussen Helene en Pauline in 1904 opende in Wenen. Klimt en Emilie inspireerden elkaar op velerlei manieren. De kleurige patronen van de folklorestoffen die het salon gebruikte, vinden we terug in Klimts schilderijen. Klimt maakte foto’s van Emilies creaties die verschenen in vele modemagazines. Hij ontwierp ook Reformkleding voor het salon van de zussen Flöge. Die gecontesteerde mode, die zich afzette tegen het dictaat van Parijs, was hypermodern rond 1900. Het was een protest tegen de wespentaille en strakke korsetten. Men wou terug naar de natuur en meer bewegingsvrijheid. Op veel foto’s zie je Gustav Klimt en Emilie met die ‘onflatteuze’ gewaden met wijde armen. Hobbezakken werd wel eens gezegd, die niet bij iedereen in de smaak vielen. Emilie leefde dan ook voornamelijk van de meer conventionele kledij die ze maakte, de Reformkledij was voor het gros van haar cliënteel iets te revolutionair. Klimt portretteerde veel vrouwen uit de hogere kringen in Wenen en voorzag het salon zo van welgestelde klanten. Op het hoogtepunt telde het atelier van de Schwestern Flöge tachtig naaisters. Na de Anschluss van Oostenrijk door nazi-Duitsland in 1938 verloor Emilie haar belangrijkste klanten en moest ze haar modesalon, dat een trefpunt was geworden van de Weense avant-garde, sluiten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234