Zaterdag 16/10/2021

Portret

Wie is deze 'senyor Catalunya'?

Raül Romeva. Beeld EPA
Raül Romeva.Beeld EPA

De kans dat u nog nooit van Raül Romeva gehoord hebt, is behoorlijk groot. De kans dat u hem na dit weekend wél zult kennen, is nog veel groter. Zondag zijn er verkiezingen in Catalonië, en als de zwemmer, politicus, professor en schrijver wint, hebben Madrid en Brussel een groot probleem.

Met de aankondiging, eind juli, dat er op 27 september vervroegde verkiezingen zouden komen met als enige inzet de onafhankelijkheid van Catalonië, verraste de Catalaanse minister-president Artur Mas zowel zijn eigen regio als de rest van Spanje. Een nog grotere surprise echter was de naam van de man die de eenheidslijst Junts pel Sí (Samen voor Ja) zou trekken: Raül Romeva.

Deze 44-jarige competitie­zwemmer en professor lijkt mijlenver af te staan van het traditionele clichébeeld van de hardcore­nationalist die volgende zondag een schokgolf door Spanje en Europa zou kunnen jagen.

Hij werd - o ironie - geboren in Madrid, waar zijn moeder verpleegster was in een ziekenhuis en zijn vader de kost verdiende als ambtenaar. Toen Raül drie was, verhuisde het gezin naar Catalonië, waar zijn beide ouders vandaan komen. Zoonlief trok in Barcelona naar de universiteit, waar hij onder meer economie studeerde en het tot professor in de internationale betrekkingen schopte.

Later, in 1994, ging hij aan de slag op de universiteit van Barcelona en trok hij meermaals naar Bosnië. Hij publiceerde enkele boeken over dat land en over de Joegoslavische oorlog. Vijf jaar eerder had Romeva zich al aangesloten bij de groen-linkse partij ICV (Iniciativa per Catalunya Verds). Zijn uitgesproken groene engagement begon zijn academische carrière daarna steeds meer in de schaduw te stellen. Als fervent zwemmer en duiker én grote fan van de mariene documentaires van Jacques Cousteau wierp hij zich op als beschermer van de onderwater­fauna en -flora en ging hij de strijd aan met de grootschalige tonijnvangst.

Hij begon in die periode ook actief campagne te voeren voor Greenpeace en voer zelfs een tijdje mee aan boord van de Rainbow Warrior 2. In 2004 zegde hij zijn academische carrière definitief vaarwel, toen hij voor ICV verkozen werd in het Europees Parlement. Hij zou uiteindelijk tien jaar lang in Brussel aan de slag blijven, waar hij onder meer in de commissie Visserij zetelde.

"Als ik er nu op terugblik, hebben die Brusselse jaren hem wellicht veel meer veranderd en een andere richting uitgestuurd dan velen ooit vermoedden", zei Toni Comin - gewezen lid van de Catalaanse socialistische partij PSC en zondag nummer 11 op de onafhankelijkheidslijst Junts pel Sí - onlangs in de Spaanse krant El Mundo. "Raül verbleef jarenlang vier avonden per week in Brussel. Intussen bekommerde zijn echtgenote zich in Barcelona over de kinderen en baatte ze er een jeugdboekenwinkel uit. Tijdens die eenzame avonden in Brussel trok Raül almaar vaker op met Catalaanse Europarlementariërs van andere partijen die de onafhankelijkheidsgedachte niet ongenegen waren. Als FC Barcelona speelde, spraken ze af om samen de wedstrijd te bekijken. Zo ontstond er stilaan een heuse vriendschap over de partijgrenzen heen."

Radicale keuze

Op 2 maart van dit jaar barstte de bom, en gebeurde wat niemand binnen het groen-linkse ICV ooit voor mogelijk had gehouden. Nadat ruim 70 procent van de partijleden zich op een partijcongres had uitgesproken tegen een eenzijdige Catalaanse onafhankelijkheidsverklaring, plaatste Romeva deze korte tekst op zijn blog. "Het partijcongres heeft voor Catalonië een koers uitgezet binnen de Spaanse staat. Mijn kompas geeft al enige tijd een andere koers aan."

Na ruim 25 jaar trouwe dienst kondigde hij zijn vertrek aan bij de groen-linkse partij, maar hij beloofde in één adem dat hij nooit op een andere politieke lijst zou opduiken. Nogal wat waarnemers gaan er dan van uit dat de keuze van Romeva vooral ingegeven is uit familiale overwegingen, en dat hij na de tien slopende jaren in Brussel meer tijd wil vrijmaken voor zijn vrouw en twee kinderen en voor zijn vele hobby's, waaronder zwemmen, salsadansen en gedichten schrijven.

Maar zie, vier maanden na zijn vertrek bij groen-links brak Romeva met zijn eerdere belofte en maakte hij een volledig onverwachte politieke rentree: als lijsttrekker van de gelegenheidsformatie Junts pel Sí, die met de Catalaanse onafhankelijkheid eigenlijk maar één belangrijk programmapunt heeft. Zijn ex-partijgenoten bij ICV wisten niet waar ze het hadden: "Het is alsof iemand die ik tot nog toe heel hoog inschatte, me net is komen vertellen dat hij de drie koningen heeft gezien", laat een partijtopper anoniem optekenen.

Bart Staes, Euro­parlements­lid voor Groen, kent Romeva behoorlijk goed en trok de voorbije jaren zelfs enkele keren met hem naar Barcelona. Hij toont zich veel minder verrast. "Raül heeft zich in al die jaren in Brussel ontpopt als een uitstekend parlementslid, dat voornamelijk rond heel progressieve thema's werkte. Een bijzonder integer man ook, maar allesbehalve een grijze muis. Toen ik met hem in Barcelona op straat liep, werd hij om de haverklap aangeklampt. Aan charisma ontbreekt het hem bepaald niet."

Het beeld alsof Romeva pas vorig jaar het nationalistische licht zag, nuanceert Staes enigszins. "Hij is altijd al een grote voorstander van onafhankelijkheid geweest, laat dat heel duidelijk zijn. Er is iets gebroken toen zijn partijgenoten zich op dat bewuste congres uitspraken voor een onafhankelijk Catalonië binnen een Spaanse federatie. Hij wilde vérder gaan, en heeft toen zijn conclusies getrokken."

Volgens Staes zou het strategisch weleens een erg slimme keuze kunnen blijken om een progressief als Romeva nu de onafhankelijkheidslijst te laten trekken. "Puur politiek-ideologisch lopen de meningen binnen die lijst ongetwijfeld ver uiteen, maar Romeva zal er wel in slagen extra stemmen binnen te halen doordat de Catalaanse onafhankelijkheidsgedachte nu heel nadrukkelijk uit de klassieke, nationalistische hoek wordt gehaald."

null Beeld AFP
Beeld AFP
null Beeld AFP
Beeld AFP

Regeringsleider

Of Romeva ook daadwerkelijk op een echte politieke rentree mikt, blijft voorlopig een open vraag. Hij kondigde intussen al meermaals aan dat hijzelf zeker géén kandidaat is om de Generalitat, de Catalaanse regering, te gaan leiden. Ook om die redenen weigerde hij de voorbije weken systematisch in debat te gaan met de lijsttrekkers van de andere partijen, die uiteraard wel kandidaat-regeringsleider zijn.

Raül Romeva: "Het politieke momentum in Catalonië nu is uniek: als we een meerderheid halen, staan we aan de start van een traject dat ons binnen anderhalf jaar naar onafhankelijkheid moet voeren. In dat geval zal de regering die na deze verkiezingen aan zet is, ook geen gewone regering zijn. Het wordt een overgangsregering die het grondwettelijke proces richting onafhankelijkheid moet voorbereiden."

Als gewezen professor internationale betrekkingen weet de man natuurlijk beter dan wie ook waar het kalf de volgende weken en maanden gebonden zal liggen: niet enkel de regering in Madrid, ook zowat de hele internationale gemeenschap is als de dood voor een Catalaans avontuur dat ook andere regio's in Europa weleens op ideeën zou kunnen brengen.

Toen hij twee weken geleden uitgebreid werd geïnterviewd door de BBC, duurde het dan ook niet lang of Romeva kreeg een uitspraak van ge­wezen EU-Commissievoorzitter Barroso voor de voeten geworpen. "De Europese Unie is een unie van staten, en een nieuwe kandidaat-lidstaat zal dus zijn toetredingsvoorwaarden volledig moeten onderhandelen met alle andere lidstaten." Voor de goede verstaander: Spanje zal nooit ofte nimmer een onafhankelijk Catalonië naast zich in de EU aanvaarden, stort jullie dus niet in dat avontuur.

Romeva riposteerde daarop droogweg dat Catalonië dan wel eerst als een staat zou moeten worden erkend, omdat het voor de EU immers onmogelijk is om een 'niet-staat' buiten de club te zetten. Hij laat ook geen gelegenheid voorbijgaan om te benadrukken dat zeven van de dertien meest recente nieuwkomers binnen de EU tot voor kort ook niet bestonden als een onafhankelijke staat. Tsjechië, Letland, Kroatië... Het zijn allemaal bijzonder jonge nieuwe staten. Waarom zou Catalonië, al decennialang het economische zwaartepunt van Spanje, zich dan niet bij dat rijtje kunnen voegen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234