Zondag 29/11/2020

Wetstraat

Wie is de mol? Niet-benoeming van Khattabi zet paars-groene relaties danig onder druk

Zakia KhattabiBeeld BELGA

Oud-Ecolo-voorzitster Zakia Khattabi grijpt tegen alle verwachtingen in naast een benoeming als rechter in het Grondwettelijk Hof. De wending in de Senaat zet de paars-groene relaties zwaar onder druk.

Opvallende plotwending in de benoeming van oud-Ecolo-voorzitster Zakia Khattabi. De kandidate om rechter te worden bij het Grondwettelijk Hof kreeg bij een stemming in de Senaat maar 38 van de 60 senatoren achter zich. Dat zijn er twee te weinig om de benodigde tweederdemeerderheid te halen, hoewel de stemming normaal een formaliteit had moeten zijn.

Dat Vlaams Belang en N-VA tegen Khattabi zouden stemmen, was vooraf duidelijk. Ze vinden haar te links en te activistisch om rechter te worden, en lanceerden op sociale media een campagne waarin ze haar een opengrenzenactiviste noemden. Volgens N-VA verhinderde Khattabi in 2013 de uitwijzing van een man zonder papieren, ook al werd ze inmiddels vrijgepleit in een officieel rapport.

De politieke doodsteek kwam echter van andere partijen, want Vlaams Belang en N-VA kwamen samen 5 stemmen te kort om de meerderheid te kunnen breken. Daarbij wordt er in de eerste plaats gekeken naar Open Vld, MR en CD&V, want zij hadden ook vraagtekens bij de competenties van Khattabi, die geen diploma rechten heeft. Dat diploma is weliswaar geen officiële vereiste om benoemd te worden.

Wie is de mol?

Merkwaardig genoeg geeft alleen Open Vld-senatrice Els Ampe openlijk toe dat ze tegen Khattabi heeft gestemd. Voor de rest valt bij alle fracties te horen dat er in blok voor haar benoeming werd gestemd. Mathematisch is dat onmogelijk. Wie is dus de mol? 

Binnen Open Vld verwijzen sommigen naar de PTB, maar die partij ontkent. Anderen verwijzen naar de dissidentie binnen Open Vld zelf, maar daar valt te horen dat alle senatoren buiten Ampe zich “op vraag van de voorzitter” achter Khattabi hebben geschaard. Sommigen onder hen, zoals Willem-Frederik Schiltz, hebben een uitgesproken paars-groen profiel.

Bij de MR waren er ’s ochtends afspraken gemaakt om voor Khattabi te gaan, al valt ook daar een dissidente stem niet uit te sluiten. “Khattabi was in het verleden nooit bang om een cassante uitspraak te doen”, zegt een senator, op voorwaarde dat het anoniem is. “Dat verleden kan haar nu parten hebben gespeeld.”

Informateur Georges-Louis Bouchez (MR) daagde nog snel op in de Senaat.Beeld BELGA

Het is heel uitzonderlijk dat een kandidaat voor het Grondwettelijk Hof wordt weggestemd. Normaal is het een ongeschreven wet dat elke partij om de beurt een rechter mag aanduiden. De goedkeuring door de Senaat is slechts een formaliteit. Onder het motto: als jullie je niet bemoeien met onze benoeming, dan bemoeien wij ons ook niet met die van jullie. 

Dat die regel nu doorbroken werd, is een kans om het systeem te hervormen, zegt grondwetsspecialiste Evelyne Maes. “Op zich geven politieke benoemingen democratische legitimiteit aan het Grondwettelijk Hof. Maar ik stel voor dat de kandidaten in de toekomst een hoorzitting moeten doorstaan, zodat het parlement ook echt inhoudelijk kan nagaan of dat een goede kandidaat is.” Tot nu toe beslisten de partijvoorzitters zowat autonoom wie er in het Grondwettelijk Hof terechtkwam.

Bovendien zou het volgens Maes niet slecht zijn als de kandidaten ook een diploma rechten zouden hebben, want de arresten van het Hof worden steeds ingewikkelder, zegt ze. “Vroeger was het hof eerder een arbitragehof tussen de federale regering en de gewesten, nu moet de Grondwet vaak aan Europese wetgeving moeten worden getoetst.” Khattabi was weliswaar niet de eerste rechter zonder diploma geweest, benadrukt ze.

Bouchez

Politiek gezien is de schade aanzienlijk. Op dit moment is het nog altijd niet duidelijk of we federaal richting een Vivaldi-coalitie gaan (van paars-groen en CD&V, ADB/RW) dan wel een paars-gele coalitie met N-VA. Dat de liberalen de kandidatuur van Khattabi mogelijk mee afvoerden, vergroot de afstand tussen liberalen en groenen. En verkleint de kans op de vorming van een Vivaldi-coalitie.

Ook informateur Georges-Louis Bouchez (MR) blijft niet ongeschonden. Hij was ’s ochtends de enige senator die niet aanwezig was bij de stemming. In een tweede stemming, die even later plaatsvond op vraag van Ecolo, kwam hij plotseling wel opdagen. Bouchez is een voorstander van een Vivaldi-coalitie en hoopte de paars-groene meerderheid te redden. Maar ook hij kon onvoldoende gewicht in de schaal leggen om de senatoren op één lijn te krijgen.

Bouchez en co-informateur Joachim Coens (CD&V) vergaderden vrijdag met de top van sp.a, in de hoop dat ze via sp.a een toenadering mogelijk kunnen maken tussen N-VA en PS. Voorlopig zonder resultaat, zo lijkt het. De kans is klein dat deze barst in paars-groen – die bij N-VA op gejuich wordt onthaald – daar iets aan zal veranderen, denkt politicoloog Dave Sinardet (VUB). “Ik zie een coalitie met N-VA en PS nog altijd niet gebeuren.”

Volgens Sinardet bewijst deze episode wel dat er nog serieuze vertrouwensissues zijn tussen groenen en liberalen. “Dit is niet per se de doodsteek voor Vivaldi, maar het toont dat het hele Vivaldi-verhaal nog maar met haken en ogen aan elkaar hangt”, zegt hij, ook al proberen ze op de hoofdkwartieren van groenen en blauwen de impact te relativeren. “Dit zal het vertrouwen tussen de partijen alleszins niet vergroten.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234