Zondag 28/11/2021

PortretOlivia Ronen

Wie is de jonge advocate van Salah Abdeslam? ‘Terroristen zijn gewone mensen zoals wij’

Olivia Ronen. Beeld AP
Olivia Ronen.Beeld AP

Woensdag 21 mei, assisenhof van Parijs. Emile, een 65-jarige man die al drieënhalf jaar voorarrest achter de rug heeft, valt zijn advocaten in de armen. De moord op een dakloze Litouwer die hem werd aangewreven, is na hun pleidooi geherkwalificeerd tot slagen en verwondingen. Hij mag meteen naar huis. Eén van zijn advocaten diept een bankbiljet op uit haar handtas, om zijn trein te betalen. Vervolgens neemt Olivia Ronen (31) afscheid van haar medepleiter. Het is de laatste grote zaak die ze gepleit heeft. Voorlopig toch.

Meester Ronen trekt zich de weken nadien terug. Eerst in haar erg sobere kantoor aan de Rue des Francs Bourgeois, ergens tussen het Centre Pompidou en de exclusieve Place des Vosges. Niet veel meer dan werktafel, een grote metalen dossierkast en stapels boeken, zoals “Le jihadisme français” van Hugo Micheron. Nadien reist ze af naar het Zuidfranse vakantiehuis van haar familie. Beetje bij beetje verwerkt ze het dossier van de aanslagen van 13 november. Enkele meters dik. 47.000 stukken. Bijna een miljoen pagina’s.

Ronen is de jongste van vier dochters. Haar oudste zus was zwaar gehandicapt en overleed een tiental jaar geleden. Noch vader — bedrijfsleider — noch haar moeder — een tijdlang ambtenaar bij Financiën, nadien voltijds opvoedster — hebben iets met justitie. Haar twee andere zussen evenmin. Olivia zag voor zichzelf eerst ook een andere toekomst weggelegd. Ze deed fanatiek aan klassieke dans, hield van theater en koos voor literaire studies. Om snel van idee te veranderen en rechten aan te vatten aan de Sorbonne.

In 2013 schrijft ze zich in aan de balie. Stage loopt ze bij de vermaarde strafpleiter Thierry Lévy. De man van de bekende uitspraak: “Mijn ideaal als advocaat? De onschuld pleiten van iemand waarvan ik weet dat hij schuldig is.” In 2015 wint ze als stagiaire het welsprekendheidstoernooi van de “Conférence du stage”. Zo komt ze bovenaan de lijst van twaalf jonge advocaten die een jaar lang pro deo aangesteld worden in terreurzaken en grote criminele dossiers.

Klop van de hamer

Ronen pleit onder meer voor Erwan Guillard, een voormalig Frans militair die voor IS vocht. Ze treedt nadien op in een aantal processen over mislukte aanslagen en verdedigt een reeks teruggekeerde Syrië-strijders. Op het proces over de aanslag in Nice staat ze een kleinere garnaal bij die zijn onschuld uitschreeuwt. De man verhangt zich in zijn cel. “Dat was een klop van de hamer. Je voelt je machteloos”, zei ze onlangs in één van de twee schaarse interviews die ze gaf.

Die “specialisatie” — ongeveer één derde van haar zaken gaan over terreur — levert meester Ronen in 2018 een optreden op in een Franse tv-documentaire over jihadisme. Salah Abdeslam ziet ze in zijn cel in Fleury-Mérogis en neemt zelf contact op. “We hebben lang gepraat. Ik heb er eens over nagedacht en dan besloten om hem te verdedigen. Ik hou van uitdagingen. Van mezelf in gevaar brengen.” Sinds november 2020 is ze officieel advocate van Abdeslam.

Sven Mary Beeld Thomas Sweertvaegher
Sven MaryBeeld Thomas Sweertvaegher

Met Sven Mary verlopen de contacten vanaf het begin stroef. De Brusselse advocaat hecht er groot belang aan dat hun cliënt constructief zal meewerken op het proces. Ronen vindt daarentegen dat Abdeslam best “zichzelf” kan zijn. Naast de gedachte aan zijn dochters, heeft dat element ongetwijfeld mee de beslissing van Mary beïnvloed.

Wie Franse confraters over Ronen hoort praten, krijgt nochtans de indruk dat het had kunnen klikken tussen hen beiden. Achter haar uitstraling van welopgevoede jonge vrouw gaat een zekere onverzettelijkheid schuil. “Eens de toga aan, aan niets of niemand toegeven. Er bestaat geen compromis in de verdediging. Wat ook het dossier is, je moet er 100% voor gaan. Niet bang zijn voor ongenoegen of om te choqueren. Anders blijf je beter thuis.” Het is dezelfde onverzettelijkheid als die van haar overleden mentor Thierry Lévy. En die van Sven Mary. Die in 2016 bij het aanvaarden van de verdediging van Abdeslam trouwens aan Lévy dacht als medepleiter.

Maar naast onverzettelijk, is Olivia Ronen ook een Einzelgänger. Ze maakt geen deel uit van een grote advocatenassociatie en werkt liefst alleen. Al besefte ze in de aanloop naar dit proces dat zelfs de sterkste schouders dit niet alleen aankunnen. Dat de hate speech, de beledigingen en de bedreigingen zouden volgen. Iets waar haar moeder trouwens van wakker ligt.

Martin Vettes (rechts). Beeld REUTERS
Martin Vettes (rechts).Beeld REUTERS

“Ik weet dat dit bij het pakket hoort”, zei Ronen deze zomer aan radiozender France Inter. “Maar het is nooit een reden geweest om zo’n opdracht te weigeren. Natuurlijk, na een zitting krijg ik vaak verwijten. Maar ik probeer de mensen altijd te overtuigen dat zelfs terroristen toch gewone mensen zijn zoals wij, die op een bepaald moment ontspoord zijn. Ik vind het interessant om te achterhalen wanneer dat juist gebeurd is. En het is om deel te nemen aan processen als dit, dat ik voor het beroep van advocaat gekozen heb. Dus ik heb niet eindeloos zitten afwegen wat de gevolgen konden zijn voor mijn kleine carrière.”. Om de druk toch wat te verdelen, dacht ze terug aan de leeftijdsgenoot met wie ze in mei Emile vrij kreeg, Martin Vettes. Hij zit nu naast haar.

Het kleine miljoen pagina’s dossier heeft ze tijdens haar vakantie “zo goed als dat kan” gelezen. Ze heeft zich daarbij heel erg geconcentreerd op de verklaringen van de slachtoffers. “Om me voor te bereiden op hun getuigenis ter zitting. Te weten wat ze gaan zeggen. Me niet van mijn stuk te laten brengen door emoties of een onverwachte wending.” Lovenswaardig en professioneel. Waar ze zich blijkbaar wat minder goed heeft op voorbereid, is de onvoorspelbaarheid van haar eigen cliënt, wanneer die “zichzelf” is. Het resultaat van die wat naïeve aanpak was de voorbije dagen in de rechtszaal te zien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234