Maandag 14/10/2019

Verenigd Koninkrijk

Wie is de Britse 'opperzweepmeester' Julian Smith, de man die de fractie achter May moet houden?

Chief Whip Julian Smith Beeld getty

Premier May heeft het lastig omdat de nieuwe man die de fractiediscipline handhaaft, zwak optreedt.

Als premier Theresa May vandaag weer haar opwachting maakt in het Lagerhuis voor een brexitdebat struint haar Chief Whip Julian Smith door de gangen van het Britse parlement. Het liefst zou ze een voorstel ter stemming indienen om een datum vast te leggen voor het ingaan van de brexitwet, maar daar zag ze van af na de pijnlijke nederlaag die ze vorige week opliep. Het was 'opperzweepmeester' Smith toen niet gelukt de fractie in zijn geheel achter meesteres May te houden. De aandacht zal de komende tijd wel vaker uitgaan naar de pas aangetreden Smith (46), wiens taak het is de fractieleden naar de juiste stemkamer te leiden.

De Chief Whip kent dankzij zijn informanten alle geheimen van te chanteren fractieleden om ze te dwingen de juiste stem uit te brengen. "Een parlement zonder whips", zei de Conservatief Enoch Powell eens, "is als een stad zonder riool".

Bij de stemming over het brexitveto van het Lagerhuis schoot Mays voormalige Chief Whip, minister van Defensie Gavin Williamson, zijn minder sterke opvolger te hulp. Op televisiebeelden was te zien hoe Williamson, die een tarantula in zijn kantoor houdt, een praatje maakte met een Schotse Conservatief die tegen de regering wilde gaan stemmen. De jonge Schot keek verschrikt op en tweette meteen daarna dat hij niet ging stemmen. Ook een andere minister besloot de Chief Whip een handje te helpen en duwde een potentiële rebel letterlijk de lobby in van de Kamerleden die voor de regering stemden.

De jaren zeventig waren de gloriedagen van de Chief Whip. In Chief Whip: the role, history and black arts of parliamentary whipping (2005) staat het verhaal van een spannende stemming waarbij een kamerlid die na een hartaanval het parlement wordt binnengereden. De whips van beide partijen staan bij de brancard. "Hoe weten we dat hij nog leeft?", vraagt de Conservatief. Hierop drukt de regeringswhip op de knop van de hartmachine, waar een groen licht gaat branden. "Kijk, je hebt verloren. Ik heb de 311 stemmen."

Maar tegenwoordig is de Chief Whip minder effectief. Elf Conservatieven lieten zich vorige week niet intimideren door Smith, Williamson en de hunnen. Ze brachten de wankele regering-May een nederlaag toe. Onder de rebellen zaten meerdere oud-ministers, die vanwege hun staat van dienst niet bang zijn voor dreigementen. Ze hebben geen carrière die kapot kan worden gemaakt. Bovendien is de autoriteit van May gering. De rebellen kunnen zich beroepen op hun geweten of een eurogezinde meerderheid in hun kiesdistrict.

Daar komt bij dat ervaring heeft geleerd dat het negeren van de whip gunstig kan zijn. In de jaren negentig rebelleerden de eurosceptici binnen de Conservatieve Partij tegen de even zwakke John Major en een kwart eeuw later zijn zij met de brexit de winnaar. Hetzelfde geldt voor Labour-leider Jeremy Corbyn die in zijn 34-jarige loopbaan als kamerlid 617 keer tegen de premier of partijleider stemde. Nu is de rebel van weleer daar de baas. "De Conservatieve rebellen doen nu hetzelfde", schreef commentator Andrew Rawnsley in The Observer. "En als ik de premier was, zou ik me grote zorgen maken."

De strijd tussen het parlement en de regering, die zich beroept op de stem des volks, is een moderne versie van de burgeroorlog in de 17de eeuw. Met hun bravoure worden de Brexiteers weleens vergeleken met de koningsgezinde 'Cavaliers', die oog in oog stonden met 'De Parlementariërs' onder leiding van de puritein Oliver Cromwell. Het leidde tot de onthoofding van koning Karel I, na een proces in Westminster Hall. Als aandenken aan dat vertoon van parlementaire macht staat een beeld van Cromwell bij het Paleis van Westminster. In zijn hand geen zweep maar een sabel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234