Zaterdag 14/12/2019

Krabben

Wie is de baas op de Barentszzee? De EU en Noorwegen voeren strijd

Een boorplatform in de Barentszzee. Beeld Bloomberg via Getty Images

De EU en Noorwegen ruziën over de Barentszzee. Een conflict over sneeuwkrabben, maar eigenlijk ook over olie.

De sneeuwkrab is een relatieve nieuwe soort in de Barentszzee. Het dier werd in 1996 voor het eerst ontdekt in het Russische gedeelte en kwam vermoedelijk als larf mee in het ballastwater van schepen vanuit de omgeving van Zuid-Korea.

De krabben doen het goed in de Barentszzee en verspreiden zich in hoog tempo naar het westen, naar het Noorse deel. Ze worden zo talrijk dat de Noren het hebben over een 'nieuwe goudmijn'. Prognoses over potentiële vangsten lopen in de miljarden Noorse kronen omzet per jaar.

Die goudmijn laat ook de Europese Unie niet onberoerd. Zij claimt op grond van internationale verdragen daar ook te mogen vissen en verleende vorig jaar twintig vergunningen aan vissers uit Litouwen, Polen, Estland en Spanje. Noorwegen bestrijdt die claim en Noorse media spreken inmiddels van een 'krabbenoorlog'.

Hoog opgelopen 

Het conflict is het afgelopen jaar zo hoog opgelopen, dat vissers uit Litouwen door de Noorse kustwacht zijn aangehouden. Eén visser kreeg een boete van ruim 200.000 euro opgelegd. Een zaak waar afgelopen week de Hoge Raad van Noorwegen zich over boog, maar die vermoedelijk eindigt bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.

Voor delen van de Barentszzee gelden diverse internationale verdragen en dat maakt de kwestie complex. Maar Noorwegen houdt het heel simpel: onze soevereiniteit over ons continentale plat is onomstreden en aangezien krabben over die bodem kruipen en dus over ons continentaal plat, vallen ze onder ons gezag.

De EU eist ook de mogelijkheid voor krabbenvangst voor zijn vissers op grond van het Spitsbergenverdrag uit 1920. Dat verdrag bevestigt het gezag van Noorwegen over die eilanden en omringend water, maar onder de voorwaarde dat verdragspartners, waaronder diverse EU-lidstaten, op gelijke voet met de Noren economische activiteiten in het gebied mogen ontplooien.

Geen soelaas

Dat biedt volgens Noorwegen geen soelaas, omdat in de uitleg van de EU slechts sprake is van een zone van twaalf zeemijl rond de eilanden, de territoriale wateren waar Noorwegen over zou gaan. De krabben zitten veel verder. Brussel meent rechten te hebben tot tweehonderd mijl vanaf de wal, de exclusieve economische zone.

"Het Spitsbergenverdrag en andere bilaterale afspraken geven EU-lidstaten de mogelijkheid daar te vissen," zegt de Nederlandse Europarlementariër Peter van Dalen, "maar de Noren laten ons op geen enkele manier toe."

Meer op het spel 

Volgens de Noorse hoogleraar Recht Geir Ulfstein staat er mogelijk méér op het spel dan alleen krabben. "Omdat krabben bodemgebonden zijn en volgens Noorwegen net als olie en gas bij ons continentaal plat horen, wordt de vraag wat een uitspraak over krabben voor gevolgen heeft voor onze olievoorraden. Moeten we die dan ook delen met de EU?"

Die redenering is nieuw voor Van Dalen. "En zeer gezocht." Hij heeft in ieder geval weinig fiducie in een uitspraak van de Noorse Hoge Raad. "Wij twijfelen aan de onafhankelijkheid van Noorse rechters in deze zaak. Daarom zou een onafhankelijke toetsing moeten plaatsvinden en overweegt het Europees parlement de kwestie voor te leggen aan het Internationaal Gerechtshof."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234