Dinsdag 07/04/2020

PortretKenneth Starr

Wie is de aanklager die Donald Trump verdedigt maar Bill Clinton vroeger het leven zuur maakte?

Beeld Philippe Callant

Donald Trump noemde hem ooit een ‘gek’, maar Kenneth ‘Ken’ Starr (73) mag hem nu wél ­verdedigen op het afzettingsproces in de ­Senaat. Wie is de man die ooit Bill Clinton aanklaagde omwille van diens slippertje met Monica Lewinsky, maar later ook advocaat werd van de van misbruik verdachte Jeffrey ­Epstein?

“Ken Starr is een wacko. Hij was vreselijk.” Of nog: “Bill Clinton had een zeer moeilijk leven in de voorbije jaren. Ik bedoel, wat kan er harder zijn dan… Beeld je maar de avonden in wanneer hij voortdurend scherp bekritiseerd werd door die gekke Ken Starr, totaal geflipt… Die gast is gewoon krankjorum.”

Aan het woord is Donald Trump in een ver verleden voor zijn politieke carrière, over de wijze waarop Ken Starr als onafhankelijk aanklager destijds president Clinton probeerde af te zetten.

We spoelen vooruit naar vandaag. Zelf als VS-president door de Democraten opgezadeld met een afzettingsproces in de Senaat, moet Trump een team steradvocaten optrommelen. Zijn keuze valt onder meer op… Ken Starr, naast topadvocaat voor het advocatenkantoor Lanier ook vast commentator voor de overwegend conservatieve zender Fox. Nu zijn er enkel lovende woorden.

“Starr is een geweldige kerel”, zei Trump deze woensdag in Davos. “Ik legde die verklaring toen af om omdat, eerlijk, ik niet dacht dat Clinton afgezet moest worden. Daar was ik toen uitgesproken over. Ik kende Ken niet, maar vond hem wel al heel slim, hard en zeer talentvol. Ik heb veel respect voor hem.”

De aanstelling illustreert Trump ten voeten uit. Het is een regelrechte provocatie aan het adres van zijn politieke rivalen, de Democraten in de Senaat. Starr is een nagel aan hun doodskist.

Whitewater en Lewinsky

In 1994 werd Starr benoemd als onpartijdig aanklager om de betrokkenheid van de Clintons te onderzoeken in een oud vastgoedschandaal, uit de tijd dat Bill gouverneur was van Arkansas. Het echtpaar investeerde in die tijd in de joint venture Whitewater Development Corporation. Deze vennootschap ging failliet en de Clintons verloren hun investering. In de jaren negentig brak er een schandaal los nadat David Hale, een bankier die met de zakenvennoten van de Clintons werkte, verklaarde dat Clinton hem onder druk zette om illegale leningen af te sluiten om het Whitewater-project alsnog te financieren. Starr verving de eerste aanklager die aan het onderzoek al de zelfmoord had toegevoegd van Vince Foster, die de adjunct-raadsman was van Clintons Witte Huis. Starr zette gretig zijn tanden in de Republikeinse samenzweringstheorie dat Fosters dood kaderde in een doofpotoperatie over Whitewater. Uiteindelijk besloten meerdere onderzoeken dat Foster zichzelf van het leven had benomen.

Daarop vond Starr al snel een nieuw doel om de Clintons de kast op te jagen: de seksuele relatie van de president met Witte Huis-stagiaire Monica Lewinsky. Begonnen in november 1995, werd de buitenechtelijke affaire onderdeel van het Whitewater-onderzoek nadat iemand Starr had getipt.

Drie jaar later – in september 1998 – gooide de onderzoeker een bom in het ochtendnieuws. Zijn team verspreidde het beruchte Starr-rapport, een gedetailleerd verslag van 222 pagina’s waarin hij – op basis van Whitewater en de Lewinsky-affaire – besloot dat ‘het gedrag van de president grond voor afzetting was wegens meineed, belemmering van de rechtsgang, getuigenbeïnvloeding en machtsmisbruik’.

Kenneth Starr. Beeld AFP

Het Huis van Afgevaardigden opende een maand later een afzettingsonderzoek en stemde in om Clinton door te verwijzen naar de Senaat voor een proces. Eerder dan Whitewater zoomde de wereld in op Lewinsky. Zonder Starr had Clinton nooit ‘I did not have sexual relations with that woman’ moeten verklaren, en zonder de aanklager had hij zich nooit hoeven te verontschuldigen toen het waar bleek. Toch zou de president door zijn Senaat worden vrijgepleit.

Wil Trump met de benoeming van Starr dat we eerder aan deze episode denken dan aan hem? Mogelijk wel. In Davos liet Trump fijntjes vallen da­­­t hij niet vond dat Clinton moest worden afgezet maar wel had gelogen, en hij niet. Toch neemt de huidige president een berekend risico. Starr is sinds zijn rapport zelf ook controversieel. ‘Voor zijn bewonderaars was Starr een oprechte achtervolger van een leugenachtige president die het Oval Office had onteerd’, schreef The New York Times in de nadagen van de Lewinsky-affaire. ‘Voor zijn critici was Starr een moralistische, door seks geobsedeerde ‘inspecteur Javert’ (uit Victor Hugo’s ‘Les Misérables’, red.) die een president vervolgde uit ideologische animus.’

Advocaat van Epstein

Geen levende ziel die in de jaren negentig tv keek en kranten las is vergeten hoe Starr in zijn aanklacht tegen Clinton vernederende details uitsmeerde over diens buitenechtelijke affaire in een rapport dat eigenlijk over Whitewater moest gaan. Zelfs Lewinsky lust Starr vandaag rauw omdat hij de man is die haar intiem leven op straat gooide. Letterlijk zelfs: hij toonde de wereld haar jurk met presidentieel sperma als bewijs. Toen zijn benoeming als Trumps advocaat bekend werd, schreef Lewinsky perplex op Twitter: ‘This is definitely an ‘are you f***ing kidding me?’ kinda day.’

Desondanks benoemde Time Magazine in 1998 Starr tot Man van het Jaar, samen met zijn prooi Bill Clinton die in februari 1999 door de Senaat was vrijgestemd.

Starr zocht zijn heil vervolgens in de academische wereld. Hij werd in 2010 rector van de Baylor University in Waco, Texas, met als doel om de instelling op de kaart te zetten. Dat lukte, maar om de foute reden: Starr werd er in 2016 tot ontslag gedwongen in een #MeToo-affaire avant la lettre.

Uit een onderzoek was gebleken dat Baylor systematisch aanklachten van seksueel misbruik van studentes door leden van de universitaire American football-ploeg onder de mat schoof. Zo voerde een slachtoffer aan dat ze haar aanranding meldde bij de hoofdcoach én Starr, maar ze namen geen actie. Uiteindelijk bleek dat 17 vrouwen tussen 2011 en ’15 aanrandingen hadden gemeld door 19 leden van de Baylor Bears. ESPN-onderzoeksjournaliste Paula Lavigne verweet Starr in een boek zelfs aan victim blaming te hebben gedaan. Starr ontkende dat, maar gaf wel toe dat er een “fundamenteel falen” was, en “de kapitein met het schip ten onder moest gaan”.

De aanpak van het misbruik gooide bij zijn bestuur ook al hoge ogen omdat hij besliste om Jeffrey Epstein te verdedigen, de miljardair die vorig jaar zelfmoord pleegde na te zijn beschuldigd van misbruik van minderjarigen. Epstein was toen al een eerste keer tegen de lamp gelopen, maar wist in 2008 een opmerkelijke minnelijke schikking te treffen met de staat Florida. Hij kwam ervan af met 13 maanden cel die hij grotendeels mocht doorbrengen in zijn kantoor in Palm Beach.

Ondanks alle kritiek op zijn verleden blijft Starr sier maken als topadvocaat. Geboren op 21 juli, 1946 in Vernon, Texas, een dorpje bij de staatsgrens met Oklahoma, droomde de zoon van een christelijke pastoor al van in zijn jeugd van een toekomst als rechtsgeleerde. Terwijl linkse leeftijdgenoten hasj rookten op Woodstock, verkocht Starr bijbels van deur tot deur om zijn universitaire studies te betalen.

In 1998 kwal het Starr-rapport uit, een gedetailleerd verslag van 222 pagina’s waarin hij – op basis van Whitewater en de Lewinsky-affaire – besloot dat ‘het gedrag van president Clinton grond voor afzetting was.Beeld Photo News

Hij registreerde zich lang als Democraat, omdat hij als tiener onder de indruk was van de vroeg vermoorde president John F. Kennedy. Pas tijdens een stage op Capitol Hill werd hij Republikein. Zijn juridische carrière leek lange tijd glorieus te zullen eindigen in het Hooggerechtshof, waar hij begin jaren zeventig mocht beginnen als klerk van een opperrechter. Na een topjob in het Justitieministerie onder president Reagan werd hij federaal rechter voor het Hof van Beroep in Washington D.C., maar greep later onder president Bush Sr. naast de door hem begeerde benoeming tot opperrechter voor het Supreme Court, waar hij als advocaat van diens regering nochtans 36 keer had gepleit. Ook onder Trump greep hij er naast.

Wel werd zijn vroegere medewerker uit het Clinton-Lewinsky-onderzoek benoemd, de huidige opperrechter Brett Kavanaugh, ook omstreden na ­beschuldigingen van – opnieuw – seksuele aanranding door de Californische psychologieprofessor Christine Blasey Ford. Na die aanklacht verdedigde Starr zijn vroegere protegé publiek.

Starr stak ook nooit zijn misprijzen voor de vervolging van Trump weg. De aanklacht tegen Trump noemde hij steeds “gefabriceerd”. “Obstructie van het Congres bestaat wettelijk niet”, legde hij recent zijn verdedigingsstrategie uit in The Charlie Kirk Show, een populaire podcast. “Dit gebeurde nooit eerder. Het is een verraad van de tradities van scheiding der machten. Ga hiermee naar de rechtbank en laat een rechter beslissen.”

Voor Joe Lockhart, Clintons voormalige woordvoerder, is het niettemin duidelijk waarom Trump Starr aanstelde. “De president regisseert bewust een circusshow, waarin hij enkele van de beste acts van de voorbije drie decennia terugbrengt”, zei hij aan CNN. “Het ziet ernaar uit dat hij hoopt zijn aanhangers te entertainen, eerder dan zijn gedrag te verdedigen. De 40 procent die hem nog steunt zal ongetwijfeld bediend worden, maar de rest van het land krijgt een echt inzicht van zijn karakter. Eerder dan te kiezen voor de beste advocaten koos hij een team dat verzinkt in controverses, waaronder schandaal, corruptie en misogynie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234