Dinsdag 31/01/2023

'Wie heeft er al okselhaar?'

That Night Follows Day is een theatervoorstelling voor volwassenen. Gespeeld door kinderen tussen 8 en 14 jaar oud. Na een erg succesvolle première op het Kunstenfestivaldesarts toert ze nu door Europa. De Morgen ging met de jonge acteurs mee naar Birmingham. 'We hebben verschrikkelijk veel geoefend. Ik kan tegelijk sms'en en de tekst opzeggen.'

Door Thomas Siffer Foto's Jonas Lampens

Het zijn net sterren, de zeventien acteurs die voor het eerst op de toerbus stappen waarmee ze langs Europese podia reizen. Ze hebben elk een koffer met hun naam erop gedrukt, hun gezichten verraden geen emoties. In de bus keren sommigen zelfs hun fans die hen uitzwaaien de rug toe. Die fans zijn dan ook hun ouders.

De jongsten van de zeventien kinderen, tussen acht en veertien, reserveren de zitplaats naast zich voor hun knuffel. Spencer (9) zeult zijn hoofdkussen mee. "Op een ander kussen wil mijn hoofd niet slapen." Zoals elke tourbus zit ook deze vol drugs: met de lading snoep en chocolade die deze groep Engeland wil binnensmokkelen dreigen we niet over het Kanaal te geraken.

Dit is de eerste stap in de grote wereld van de theaterproductie That Night Follows Day. "We zijn ook al met de bus naar Brussel geweest", corrigeert Taja (14). Daar was hun premièrereeks de revelatie van het Kunstenfestivaldesarts. "One of the most arresting and provocative pieces of theatre I have ever seen", schreef een Canadese recensent. Nu zijn de zeventien acteurs op weg naar Birmingham voor hun eerste twee voorstellingen in het buitenland.

Het woordengevecht dat al op de ring van Gent losbarst, gaat niet over het feit dat iemand heeft gevrijd met het lief van een ander of over de achterstallige uitbetaling van auteursrechten, maar over welke video bekeken zal worden, Sneeuwwitje of Harry Potter. "Ik háát Harry Potter!", roept Michiel. Michiel is dan ook stokoud. Hij is al veertien - zelf zegt hij altijd vijftien. Uiteindelijk kijken de kinderen van Victoria naar de animatiefilm Anastasia, gevolgd door Air Bud, over een hond die bevriend wordt met een dolfijn.

That Night Follows Day is de tweede van drie producties voor volwassenen die Victoria door alleen kinderen wil laten opvoeren. Artistiek leider Dirk Pauwels: "Het is niet de bedoeling jeugdtheater te maken. Wel wil ik regisseurs een atypische vraag stellen en hen stimuleren om zich op onbekend terrein te wagen. De eerste voorstelling in die trilogie was üBUNG van Josse De Pauw. Deze keer koos ik voor Tim Etchells van het experimentele theatergezelschap Forced Entertainment uit Sheffield."

Op de ferry tussen Calais en Dover blijft de jongste, Jerome, rechtopstaand Donkey Kong spelen op zijn gameboy terwijl hij het amoureuze netwerk in de groep uit de doeken doet. "Ikzelf ben ook verliefd. Op die daar." Hij wijst met een hoofdknikje zonder zijn ogen van het scherm te halen. "Je mag haar naam wel niet in de krant zetten. Want ik heb het haar nog niet gezegd. Maar ze weet het. Het zal wel moeilijk aan geraken, want ik zit nog maar in het derde en zij al in het zesde."

De rest van de lange heenreis is voorspelbaar. Spencer moet overgeven, Yen heeft een bloedneus, er wordt rondgevraagd wie al okselhaar heeft en de meisjes vergelijken hun verzameling Diddlbriefpapier.

In Birmingham staat Kristof Blom, salesmanager, de bus op te wachten. Hij is uit Edinburgh komen overvliegen, waar de Britse versie van de Victoriaproductie Aalst een laatste voorstelling hield. En hij heeft goed nieuws voor de kinderen. De laatste dagen heeft hij That Night Follows Day verkocht aan theaters in Toulouse, Bordeaux, Essen, Udine, Glasgow, Manchester, Lissabon en Kopenhagen. Die plaatsen komen bovenop wat al op de speellijst stond: Rotterdam, Graz, Modena, Hamburg, Parijs, München en ga zo maar door. Pas in 2008 komt de voorstelling naar Vlaanderen terug.

Tristan (12): "Wow! Tegen 50 euro per keer verdienen we dan... Euh..."

Michiel (14), belerend en goed voorbereid: "Tweehonderdvijftig keer optreden is 12.500 euro." Hij keert zich naar mij toe. "En wij moeten zelf niks betalen hé. Ons hotel en al de rest zijn op kosten van Victoria."

Jerome (8): "In Brussel, de eerste keer, moest ik bijna wenen van de stress. Maar de ouderen zeiden: 'Allee Jerome! Doe het voor die 50 euro!' En ik: 'Wat?' Want ik wist niet eens dat we betaald werden! Ik dacht 5 euro of zo."

Michiel: "Zelfs ons vliegtuig wordt betaald."

Jerome: "Gaan we ook met het vliegtuig? Wow!"

Michiel: "Ja, er zijn al mensen van L.A. komen kijken, van Las Vegas." Ik zeg hem dat L.A. voor Los Angeles staat. Hij reageert onverstoorbaar: "Nog beter."

Het is ruim na middernacht en dus veel te laat wanneer de kinderen naar hun hotelkamer strompelen. Morgen voorstelling.

Ze lepelen hun chocomelk bij het ontbijt op met een koffielepel, zodat de tafel één bruine plas is waarin cornflakes drijven. Ze hebben hun bikini al onder hun kleren aan, want straks gaan ze zwemmen. Ze tekenen een snor op de affiche van hun eigen voorstelling. Ze scheppen op over wie het langst is blijven praten in bed. En ze zijn niet bang dat ze straks hun opvallend lange tekst vergeten zullen zijn.

Jerome: "De eerste zin is: 'Jullie geven ons eten.' De laatste zin is: 'Jullie zeggen: het komt allemaal wel in orde.' Ik vind dat dat wel goed past. En dan gaan de lichten uit en mogen we buigen en zo."

Hannah (11): "We hebben alles verschrikkelijk veel ingeoefend, wel duizend keer. Ik kan tegelijk sms'en en de tekst opzeggen."

Tristan: "Soms droom ik midden in de voorstelling weg en zeg ik alle zinnen automatisch. Als ik me dan weer concentreer, denk ik: 'Oei, zijn we hier al?'"

Lina (11): "Volwassen mensen schrikken altijd dat we dat kunnen. Er zijn er zelfs die achteromkijken om te zien waar we alles aflezen."

Tristan: "Of ze denken dat er een lichtje is of zo dat zegt wanneer we allemaal samen moeten inzetten. Maar we tellen gewoon de seconden tussen zinnen."

Jerome: "Toch moest ik in het begin soms wenen van de schrik dat ik het niet zou kunnen."

Het openbare zwembad van Birmingham waarin de kinderen de tijd willen verdrinken is een flop. Na twintig minuten staan ze weer buiten.

Aswin: "Man! We mochten níéts! Niet op elkaars nek staan, geen trucjes doen, niet springen, niet lopen, duiken, rennen, niks! Fuck zeg!" Op de bus blijkt dat Jerome zijn onderbroek in het zwembad vergeten is. Hij zegt met de ernst van een jongen van acht tussen allemaal oudere kinderen: "Ik zou het niet leuk vinden als jullie mij daarmee zouden uitlachen."

Het tweede zwembad is beter. Aswin: "Wow! Check die megaglijbaan! Cool!"

Later, in de bus naar het restaurant voor een late lunch, borstelen de meisjes het natte haar van de jongens.

Yen (12): "Lisa en Spencer zijn op elkaar."

Hannah (11): "Mag ik niet gewoon vrijgezel zijn en veel vrienden hebben?"

Lina: "Tristan is verliefd op Lotte, onze begeleidster. Laatst noemde hij haar 'de fantastisch mooie Lotte'."

Michiel buigt zich fluisterend naar me toe: "Ik ben die fase al gepasseerd. Ik ben vijftien. Die kinderen zeggen gewoon 'Het is aan', en dan is het aan. In mijn leefwereld is dat anders."

Dit is een groep in spreidstand. De kleine Jerome doet een poging als de stoere Aswin en Yen hem vragen het verschil tussen 'anaal' en 'reet' uit te leggen, maar komt niet verder dan: "Ik weet het wel, maar kan het niet uitleggen." De jongens doorspekken hun taal met fuck en shit, en rappen over chicks en porno, maar zijn tegelijk kinderlijk enthousiast als ze in het restaurant ballonnen en kleurpotloden krijgen. In deze groep van acht- tot veertienjarigen valt het op hoe meisjes de kaap van het kind-zijn sneller achter zich laten.

Michiel: "Ik scheel zes jaar met Jerome. Dat leeftijdsverschil is immens."

Tristan: "Wij zijn in onze puberteit en hij is echt nog een klein jongetje."

Michiel: "Maar ja, wij waren zoals hij in onze kindertijd. Ik weet nog dat ik ook zo'n irritant betwetertje was."

Jerome: "Ik probeer nu niet meer zo te zijn. Aswin heeft mij uitgelegd hoe dat moet."

Hannah: "Maar we zijn superclose. Veel closer dan met de kinderen op school."

Tristan: "Na Brussel hebben we elkaar een week niet gezien. Dat was wreed. Daarvoor hadden we elkaar zes weken lang elke dag gezien."

Yen: "Wow! Een McDonald's! Chauffeur! Stoppen! Stoppen!"

Florian: "Neen! Naar de McDonald's ga ik níét! Ik vertik het naar zo'n voorbeeld van afschuwelijke massaconsumptie te gaan." Florian is de denker, de wenkbrauwenfronser. Hij heeft geen snoep mee, maar houdt een tupperwaredoos met fruit op de schoot.

Om vijf uur zijn de kinderen uitgeput. Een lange reis, een korte nacht, twee zwembaden en het ombouwen van een restaurant hebben hen gesloopt. Ze strompelen het theatergebouw binnen. Yen perst er zijn laatste restje energie uit: "Wow! Ze hebben hier een tamponmachine! Megacool jong!"

In een repetitielokaal kost het Pascale Petralia, assistent-regisseur, een flinke portie talent en geduld om de kinderen gefocust te krijgen. Ze gebruikt een oude truc: almaar zachter gaan praten tot iedereen verbaasd zwijgt en probeert te horen wat ze zegt. "Oké, vanaf nu wil ik dat jullie je concentreren op de voorstelling. Nu gaan we werken."

Wat zich dan ontplooit, is bijna mooier dan een gemiddelde theatervoorstelling. De kinderen gaan in een kring staan, doen ontspanningsoefeningen en gaan op de grond liggen met gesloten ogen. Sommigen knus tegen elkaar. Aandoenlijk mooi. Wat opvalt, is een volkomen afwezigheid van schaamtegevoel. Deze kinderen vertrouwen elkaar, houden van elkaar. Liggend op de vloer overlopen ze in hun hoofd de voorstelling. Pascale begeleidt ze traag en zacht: "Denk aan hoe je opkomt... Je stoel pakt... Je eerste zin... De nieuwe pauzes... De tekst van Taja... Let op dat je contact hebt met haar... Hoe ga je weg?... Belangrijk, de energie... Hou dat vol... De soloteksten beginnen bij Viktor... Contact met publiek... Nu vaart erin brengen..."

Enzovoort. Ik heb intussen tranen in mijn ogen.

In de kleedkamers is de ontlading dubbel. De kinderen zijn uitgelaten omdat de eerste voorstelling achter de rug is, maar realiseren zich dat ze al beter geacteerd hebben.

Aswin: "Shit, shit, shit! Het was echt slecht!"

Lina (11): "We hebben echt megaveel fouten gemaakt."

Lana: "Maar we hadden ook megawarm en megadorst."

Jerome (probeert te zalven): "Het is niet om te stoefen, maar er zaten wel goede stukken in."

Coregisseur Pascale legt de schuld bij zichzelf: "Goeie les. Twee zwembaden, dat was er te veel aan. De kinderen waren uitgeput. Vanaf nu moeten we ze wat meer rust gunnen. Allez, ik bedoel: ze verplichten op hun bed te gaan liggen."

That Night Follows Day is een gelaagde litanie, een schier eindeloze reeks zinnen die allemaal beginnen met 'jullie'. De zeventien kinderen debiteren die zinnen soms als een drammerig koor, soms als een beminnelijk klasje, altijd netjes op één rij naast elkaar. Geregeld nemen kinderen individueel over. "Jullie kijken naar ons als we slapen. Jullie vertellen ons dat de wereld rond is. Jullie zeggen ons dat het geluid dat we af en toe horen alleen maar de wind in de bomen is." Voor ouders is de voorstelling een confrontatie met hun eigen gedrag, ontluisterend omdat elk statement zo herkenbaar is. De niet aflatende stroom soms beschuldigende, soms dankbare vaststellingen toont hoe ouders een keurslijf van regels, lessen en wijsheden rond hun kinderen weven. Opvoeden is duizend keer herhalen, alles en elk detail bewegwijzeren, benoemen, bepalen, altijd maar gebieden en verbieden. En terwijl ouders graag van zichzelf denken dat ze uniek zijn, toont That Night Follows Day dat zelfs die gedachte een cliché is. "Jullie nemen geld uit onze spaarpot en beloven dat je het later zult terugbetalen. Jullie kijken naar ons terwijl je filmt met de videocamera, en als er iets verkeerd loopt, zeg je 'doe maar verder', of zeg je 'doe dat nog eens en kijk nu eens niet in de camera'. Jullie zeggen ons dat de nacht volgt op de dag."

Pascale Petralia heeft regisseur Tim Etchels bijgestaan: "Het is natuurlijk een paradoxale voorstelling. Ze zegt dat kinderen opvoeden een soort dressuur is. Terwijl het stuk zelf ook heel hard georkestreerd is. Het publiek kijkt naar aapjes die een kunstje kunnen. De regisseur heeft zich net zoals ouders gedragen. Tegelijkertijd is That Night erg gelaagd. Ik voel bijvoorbeeld dat de kinderen leren uit de tekst. Ze gaan nadenken over het mechanisme van opvoeden, over zichzelf, over hun ouders. Ze beseffen dat hun ouders meer doen dan hen vroeg naar bed sturen en te weinig cadeautjes geven."

De tweede voorstelling loopt perfect. Vandaag hebben de kinderen meer tijd op hun kamer doorgebracht, een uitstap naar de zoo werd door een rustig rondje souvenirs shoppen vervangen. Vanavond zijn de pauzes en accenten loepzuiver, nagelen de kinderen het publiek genadeloos tegen hun rugleuning, is het applaus stormachtig.

Pascale Petralia: "Het is heel straf hoe die kinderen daar kunnen staan zonder te acteren, zonder te performen. Ze laten volwassenen toe naar hen te kijken en kijken zelf zonder schroom terug. Terwijl niets moeilijker is dan op een podium staan en niet acteren. Jammer genoeg worden de oudere kinderen zich heel bewust van hun lichaam en hun ik. Die willen zich ook zo profileren, als de slimme, de stoere. De uitdaging van de tournee zal zijn om het kleine, pure, niet pretentieuze te behouden."

Als ik vraag met welk 'jullie-zinnetje' coregisseur Pascale haar eigen voorstelling zou beginnen, mochten de rollen omgekeerd zijn, twijfelt ze geen seconde. "Jullie leren ons dat geduld belangrijk is."

Het vertrek uit Birmingham wordt met een uur vervroegd. De kinderen willen naar huis. Er wordt gejuicht als in Dover blijkt dat de bus voor ligt op schema, zodat de groep een ferry vroeger kan nemen. Uiteindelijk wordt Harry Potter toch nog in de videospeler geschoven. En in Gent vallen de sterren-kinderen hun fans-ouders dan toch geëmotioneerd in de armen. In de buurt van Londen vroeg ik wat hun mooiste moment was tot nu toe.

Jerome: "Toen ik hoorde dat ik geselecteerd was."

Tristan: "Toen Studio Brussel mij interviewde."

Michiel: "Ik heb dat interview op mijn gsm staan."

Hannah: "Toen we na de avant-première van het podium naar de kleedkamers liepen. We hebben toen gezongen van: 'We Are the Champions!'"

Michiel: "Dat vond ik wel een cliché."

Wat opvalt, is een volkomen afwezigheid van schaamtegevoel. Deze kinderen vertrouwen elkaar, houden van elkaarDe jongens doorspekken hun taal met fuck en shit, en rappen over chicks en porno, maar zijn tegelijk kinderlijk enthousiast als ze in het restaurant ballonnen en kleurpotloden krijgen

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234