Dinsdag 30/11/2021

Wie heeft de kleinste en de dunste?

In het Zweedse provinciestadje Åmål waren ze niet te spreken over de debuutfilm van Lukas Moodysson. Of toch niet over de titel van zijn indringende en openhartige kroniek over tienerverveling, seksuele verwarring en andere groeipijnen. Er werd zelfs met een proces gedreigd. Maar toen Fucking Åmål een hit werd in Zweden en daarbuiten draaide iedereen bij. De regisseur werd zelfs officieel uitgenodigd in Åmål.

De film was niet eens opgenomen in Åmål (gelegen in de buurt van Vånern, het grootste meer in Zweden). Scenarist-regisseur Lukas Moodysson (°1969) had die naam alleen maar gekozen omdat hij op zoek was naar een klein stadje waar zijn tienerpersonages zich stierlijk zouden kunnen vervelen. Het plaatsje moest ook isolement uitstralen en ver genoeg verwijderd zijn van een grote stad, zodat de jongeren niet zomaar eventjes de bus konden nemen om te ontsnappen, maar gedwongen waren om ter plaatse rond te hangen. De tieners zouden die saaie plek dan ook hevig vervloeken, vandaar de titel Fucking Åmål. Omwille van dat f-woord moest er wel een alternatief bedacht worden. De Amerikaanse bioscopen bijvoorbeeld zouden immers nooit een film met een dergelijke titel in hun programmering opnemen. Dat werd dus Show Me Love, naar een van de liedjes op de soundtrack.

Behalve over verveling gaat de film ook over liefde. Zo is Agnes (Rebecka Liljeberg), een van de hoofdpersonages, heimelijk verliefd op de blonde en spontane Elin (Alexandra Dahlström), het mooiste meisje van de school. Zo samengevat lijkt Fucking Åmål misschien de zoveelste banale exploratie van tienerleed, overgoten met een prikkelend coming-outsausje.

Bitterzoet

Maar de jonge regisseur heeft de juiste toon gevonden en wist zijn jonge cast tot zulke spontane, natuurlijke en dus herkenbare vertolkingen te inspireren dat deze debuutfilm destijds in Zweden gemakkelijk de publiekscompetitie met Titanic kon aangaan. Zelfs Ingmar Bergman was zo onder de indruk van het werk van zijn jonge landgenoot dat hij Fucking Åmål beschreef als "het eerste meesterwerk van een jonge meester".

In deze bitterzoete tragikomedie worden pijnlijke situaties (zoals een pathetische zelfmoordpoging met zelfgekozen Albinonimuziek), bikkelharde confrontaties (tussen tieners die elkaar voor het minste verrot schelden, maar dat even snel kunnen vergeten) en schrijnende conflicten (tussen machteloze ouders met goede bedoelingen en hun ontevreden kroost) afgewisseld met hilarische toestanden. Denk maar aan de scène waarin jongens in een soort omgekeerde peniscompetitie elkaar proberen te imponeren met wie nu eigenlijk de kleinste en de dunste heeft. Ze hebben het dan uiteraard over hun gsm. Een andere telefoongrap: Elin die haar vriendje Johan, die zich in de aangrenzende kamer bevindt, per sms de bons geeft.

Onzekerheid

Toen Fucking Åmål op het Filmfestival van Gent vertoond werd, kwam de jonge actrice Alexandra Dahlström de film zelf presenteren. "Neen, zelf heb ik niet zo'n last van verveling", vertelde ze toen. "Volgens mij hangt verveling vaak samen met concrete zaken: je hebt niet goed gegeten, je hebt slecht geslapen, je bent gestrest. Op zulke momenten vind je dat iedereen in de metro er lelijk uitziet. Je haat alles en iedereen. Je raakt geïrriteerd door futiliteiten. Dat zijn dan ook de momenten waarop je denkt: 'O, mijn leven is zo saai. Ik heb geen vrienden. Ik heb niets omhanden.

"Maar een dag later ben je plots weer wel gelukkig. Het is dus niet zo dat je automatisch geplaagd wordt door verveling omdat je jong bent. Het heeft ook veel te maken met onzekerheid. Er gebeurt ook zoveel met je als je jong bent. Je moet allerlei beslissingen nemen, je moet voor jezelf bepaalde meningen vormen die je dan soms ook nog moet herzien. Het gaat allemaal zo snel als je pas veertien of vijftien jaar bent."

Meer dan een toevalstreffer

Lukas Moodyssons debuutfilm bleek niet zomaar een toevalstreffer te zijn. Sindsdien liet de man zich opmerken met totaal andere, maar minstens even persoonlijke en intense films als Tillsammans/Together, Lilja 4-ever en Ett Hål i mitt hjärta/A Hole in My Heart. Zijn volgende film Mammoth, met onder meer Gael García Bernal, wordt deze herfst in de Zweedse bioscopen verwacht.

Zelfs de Zweedse regisseur Ingmar Bergman was zo onder de indruk van het werk van zijn jonge landgenoot dat hij de film beschreef als 'het eerste meesterwerk van een jonge meester'

n In de Zweedse tragikomedie Fucking Åmål is Agnes (Rebecka Liljeberg) heimelijk verliefd op Elin (Alexandra Dahlström), het mooiste meisje van de school.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234