Woensdag 01/12/2021

Wie glazen flessen koopt, krijgt geld

Zonhoven experimenteert met een ecobonus op retourflessen. Onder het motto: afval voorkomen is beter dan recycleren, krijgen de inwoners een heuse chipkaart waarop ze punten verzamelen als ze drank in herbruikbare flessen kopen. De plaatselijke winkels merken het verschil.

Zonhoven

Van onze medewerker

John Vandaele

'Vroeger was Coca-Cola echt de koning onder de wegwerpflessen. Nu zien dat we dat onze klanten steeds meer retour-Coca-flessen kopen. Ik schat dat het 50-maal zoveel is als vroeger. Ook voor melk zien we een sterke stijging van de hergebruikflessen. Terwijl we vroeger per week 10 retourflessen verse melk verkochten, zijn het er nu gemiddeld 50 en soms zelfs 70. Ik kan gerust stellen dat we over het algemeen veel meer retourdrankverpakkingen verkopen."

Luc Van Esch van de Delhaize Zonhoven is erg positief over de resultaten van het project 'Retour is terug', dat sinds een klein jaar in de gemeente loopt. Voorlopig is er nog geen wetenschappelijk onderzoek naar de resultaten van het project, maar de winkeliers en drankcentrales die we spreken, zijn eensgezind: het werkt.

Het geheim van dat succes? Geld, maar dan in een elektronische vorm. Alle Zonhovenaars ontvingen vorig jaar een spaarkaart. Telkens als ze bij de deelnemende winkeliers en drankcentrales retourflessen kopen, wordt die kaart in een registratietoestel gestopt en krijgen ze één punt voor een kleine retourfles en vijf punten voor een grote. Ieder punt is een halve eurocent waard. Dat geld komt boven op het statiegeld. Op het einde van het jaar worden de punten, of beter de munten, automatisch gestort op de rekening, met een maximum van 8,75 euro per burger. Dat geld komt van de intercommunale Regionale Milieumaatschappij, die verantwoordelijk is voor afval in West-Limburg.

Hilde Schepens, moeder van een groot gezin, is blij dat de individuele inzet van mensen door zo'n project wordt ondersteund. "Wij gebruikten al heel wat retourflessen, maar nu zijn we ook voor melk overgestapt van brikken op retourflessen. We kopen die nu, net als onze andere dranken, in bakken in de drankencentrale. Of die kleine beloning ons daartoe aanzet? Bij mijn man wel, denk ik. Ik zou het ook zonder doen. In elk geval is de actie heel zichtbaar in de winkels. Je ziet dat kaartje voortdurend, dat stimuleert."

De Bond Beter Leefmilieu, die het project mee begeleidt, ziet de Zonhovense spaarkaart als een embryonale versie van wat later een duurzaamheidskaart kan worden. Stefaan Claeys: "Op termijn kunnen de gespaarde punten voor allerlei duurzame consumpties gebruikt worden, zonder dat ze eerst in geld worden omgezet: toegang tot het gemeentelijk zwembad of het cultureel centrum, tram- en busritten... De spaarpunten worden dan een alternatief soort geld. Zo vang je twee vliegen in een klap: duurzaam gedrag wordt beloond met mogelijkheden tot duurzame consumptie. Nu kan de Zonhovenaar met zijn ecobonus bij manier van spreken nog een wegwerpfototoestel kopen."

Ondertussen werd een derde van de 7.120 verstuurde spaarkaarten 'geactiveerd' en er komen nog altijd deelnemers bij. "Een participatie van een derde van de bevolking is niet slecht", vindt Marie-Claire Hulsmans, communicatieverantwoordelijke van de gemeente. "Als de ecotaks op drankverpakkingen van kracht wordt, zal dat de deelname nog opdrijven. Het probleem is wel dat er vaak nog onvoldoende retourverpakkingen beschikbaar zijn. Voor drinkwater is er maar één merk met retourflessen."

Dit project past perfect in de visie op afvalbeleid van de Regionale Milieumaatschappij. Milieudirecteur Kris Somers: "Onze taak is het afvalprobleem aan te pakken. De beste manier om dat te doen, is de hoeveelheid afval beperken. In België is gekozen voor recyclage, en toegegeven, men heeft daarin grote vooruitgang geboekt. Als afvalman blijf ik die benadering echter degoutant vinden. Ik ben ervan overtuigd dat die aanpak slechts tijdelijk is. Afvalvoorkoming wordt de oplossing."

Binnen die oplossing past selectieve ophaling voor pmd (plastic, metalen en drankverpakkingen) niet. De maximumvergoeding van 8,75 euro die mensen voor hun retourflessen kunnen krijgen, is dan ook geen willekeurig getal, verklaart Somers. "Dat is het bedrag dat we per burger uitsparen omdat we geen selectieve ophaling voor pmd organiseren."

De Regionale Milieumaatschappij wil afvalvoorkoming stimuleren met ecoboni: goed gedrag wordt beloond. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor het restafval in de grijze zak: elke inwoner van West-Limburg ontvangt per jaar vijftien gratis zakken. Komt hij of zij daar niet mee rond, dan moet er wel 1,25 euro betaald worden per bijkomende zak. Somers: "We geloven dat een bepaalde minimumhoeveelheid afval onvermijdelijk is en belonen mensen die het tot dat minimum beperken. Onze filosofie is dat de mensen betalen voor de afvalverwerking maar terug krijgen als ze zich duurzaam gedragen."

En dat lukt: met een restfractie van 85 kg per jaar per burger zit Zonhoven ver onder het Vlaamse gemiddelde (136 kg). Bij de Vlaamse afvalstoffenmaatschappij Ovam erkent Danny Wille dat Zonhoven goed scoort. "We zijn ook gewonnen voor sociale correcties, maar je moet wel opletten dat het geen cadeaus worden. In Zonhoven zijn ze eerst te gul geweest. Voor grote gezinnen bleek vijftien zakken per inwoner te veel van het goede: ze verhandelden hun overschot aan zakken." Kris Somers erkent het: ondertussen is men al naar dertien 'kleinere' zakken gezakt en "we zullen nog verder gaan".

Een derde van Zonhovenaren doet mee aan experiment met ecobonus op retourflessen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234