Zaterdag 15/08/2020

'Wie gelooft die mensen nog?'

Opiniemakers wikken en wegen, en opperen gemengde verwachtingen voor Leterme I

De prijs van de liefde gaat omhoog. Die aankondiging door Yves Leterme had niemand van onze respondenten verwacht. De premier gebruikte de teaser om in het parlement een strenger migratiebeleid aan te kondigen, een van de heikele thema's uit het regeerakkoord dat hieronder wordt gefileerd. Veertig opiniemakers van diverse pluimage en taalrol bogen zich over dezelfde simpele vraag: wat verwacht u van deze regering, die in binnen- en buitenland als een langverwachte baby werd begroet? Bij zo'n blijde gebeurtenis horen traditiegetrouw felicitaties en cadeautjes. Behalve die blijken van affectie werden op de kraamafdeling dit keer ook vervloekingen en cactussen verzameld. Niettemin: Leterme I is al aan de slag, gedreven door het voordeel van de twijfel. door Tom Cochez en Erik Raspoet

Guido Fonteyn

Journalist, Brusselaar en Walloniëkenner

"Ik word warm noch koud van dit regeerakkoord. Hoe kun je nu iets verwachten na het ontgoochelende spektakel van de voorbije maanden? Josly Piette, de vakbondsman die als cdH-minister in Verhofstadt III is gestapt, heeft het deze week goed verwoord. Hij verklaarde zich als buitenstaander geschokt door de ruwe zeden in de Wetstraat, de voortdurende persoonlijke aanvallen, de manier waarop dolken in ruggen werden geplant. Hoe kan een regering functioneren als er tussen de leden geen greintje vertrouwen bestaat?

"De hele staatshervorming is echt geen prioriteit voor ons land. Wat mij daarentegen het ergste doet vrezen: tijdens het hele formatieberaad werd met geen woord over Brussel gerept. Het politieke discours in Vlaanderen wordt steeds meer gedomineerd door mandatarissen uit provinciesteden. Dat is een slechte zaak voor Brussel, Antwerpen en Gent. Want met alle respect, mandatarissen uit Ieper of Limburg hebben weinig voeling met de grootstedelijke realiteit."

Jan Verheyen

Cineast en televisiemaker

"Gerolf Annemans brandt Leterme I af als een linkse regering, Caroline Gennez spreekt van een koude, rechtse formatie. Die tegenspraak vind ik geruststellend, het kan alleen maar betekenen dat we met een evenwichtig regeerprogramma te maken hebben. In wat ik er tot dusver over gelezen heb, zit alvast niets dat mij tegen de borst stuit.

"In het licht van de voorbije maanden mag het een godswonder heten dat er een regering is. Respect voor Leterme en zijn West-Vlaamse koppigheid. Hij heeft zich herpakt, ondanks de tonnen bagger die hij de voorbije maanden over zich heen heeft gekregen. In feite heeft de hele politieke wereld zich herpakt. Hoe vaak hebben we het de voorbije maanden niet gehoord? Dat de aanslepende crisis de antipolitiek voedt? Ik zie dat totaal anders: dit regeerakkoord is het resultaat van keihard werken. Je moet het maar doen: 21 uur aan een stuk vergaderen, weekend in weekend uit. Politiek is een hondenstiel, ik zou het niet kunnen.

"Succes is allerminst verzekerd. Veel zal afhangen van de sfeer, want het gehakketak van de voorbije maanden heeft onvermijdelijk wonden geslagen. En wat doet de N-VA? Dat is een zwaard van Damocles boven het hoofd van Leterme. Zelf vind ik het niet erg dat het communautaire luik op de lange baan wordt geschoven. Een dossier zoals B-H-V, dat begin ik nu te beseffen, valt eenvoudigweg niet op te lossen. Dat is een probleem voor de N-VA, maar niet noodzakelijk voor Leterme. De publieke opinie is wispelturig. De eerste maanden na de verkiezingen scoorde het kartel met zijn Vlaamse rechtlijnigheid. Intussen hebben de mensen hun buik vol van de communautaire spanningen. Iedereen beseft dat dit land met belangrijkere problemen kampt."

Manu Ruys

Wetstraatwatcher, oud-journalist De Standaard

"Na de lachwekkende vertoning van de voorbije maanden kun je geen verwachtingen koesteren. De politiek zit in een moeras, en niemand ziet nog een uitweg. Een schimmenspel is het, waarin iedereen iedereen wantrouwt. Vraag mij dus niet om een voorspelling te doen, mijn glazen bol ligt al lang aan scherven.

"Communautair is er niks geregeld, er ligt geen vette vis in de pan, zelfs de borrelnootjes smaken flets. Het hele regeerakkoord blinkt uit door vaagheid. Patrick De Wael heeft het zelf toegegeven. Het werd al te grotesk, we moesten wel een regering vormen. Dat zegt het allemaal: deze regering heeft geen programma en geen samenhang, haar enige bestaansreden is de angst om zich belachelijk te maken in de ogen van het buitenland. Ik betwijfel of zo'n smalle basis volstaat om de uitdagingen van deze tijd te doorstaan. De Amerikaanse beurscrisis komt als een stormwolk op Europa af. Het zal niet lang duren of Leterme I verzeilt in zwaar weer. Ik vrees dat zijn wankele schuit daar niet tegen opgewassen is.

"Ons land heeft al menige crisis overleefd. Maar toen hadden we nog staatsmannen zoals vader Eyskens en Wilfried Martens, grote kalibers die bovendien goed omringd waren. Die mis ik in de huidige generatie politici. Yves Leterme? Oké, hij heeft een regering gevormd. Maar of dat een verdienste is? Het was Leterme of de afgrond."

Walter

Van Steenbrugge

advocaat, strafpleiter

"Ik kan er met mijn verstand niet bij. Negen maanden hebben de partijen onderhandeld, drie daarvan in de schoot van een overgangsregering. Dan denk je toch: ze hebben alle tijd van de wereld om eens grondig na te denken over justitie. Een efficiënt en humaan gevangenissysteem, modern management in de justitiepaleizen, de lamentabele situatie van de geïnterneerden aanpakken. Tijd zat om al die dringende problemen grondig aan te pakken. Ze hadden werkgroepen kunnen oprichten, rapporten bestellen bij deskundigen op het terrein. Maar wat stel ik aan het einde van deze lange rit vast? Dat justitie er bekaaid af komt met een paar schamele paragrafen, zonder een greintje visie.

"Er is één concrete maatregel waar ik woedend over ben. De correctionele rechter zal voor bepaalde misdrijven niet-samendrukbare straffen kunnen uitspreken. Anders gezegd: de wet-Lejeune op de voorwaardelijke invrijheidstelling wordt gedeeltelijk afgeschaft. Tegenwoordig is dat het terrein van de strafuitvoeringsrechtbanken. Dat zijn multidisciplinaire instanties die uitstekend werk hebben geleverd. Stel dat er de voorbije tien jaar tienduizend gedetineerden in voorwaardelijke vrijheid werden gesteld. Wel, dan durf ik er veel op te verwedden dat die beslissing in nagenoeg alle gevallen weloverwogen en gerechtvaardigd was. Helaas staart iedereen zich blind op die ene spectaculaire mislukking, zoals het geval Ait Oud en de vermeende moordenaars van Kitty Van Nieuwenhuyzen. Deze maatregel, die werd ingegeven door plat populisme, is een klap in het aangezicht van alle betrokken magistraten en deskundigen. Bovendien houd ik mijn hart vast voor de sfeer in de gevangenissen. Als je een straf van tien jaar oplegt waarvan de eerste zes jaar niet samendrukbaar zijn, dan ontneem je gedetineerden ieder perspectief en ook ieder motief om te werken aan hun reclassering. Ik beklaag onze cipiers, want gevangenen worden pas echt gevaarlijk als men ze alle hoop ontneemt."

Michel Verschueren

gewezen manager RSC Anderlecht

"Deze regering zal niet veel potten breken. Over anderhalf jaar zijn er alweer verkiezingen. Tot dan draait alles op ralenti. Dat is trouwens de voornaamste bestaansreden van deze regering: niemand wil nu al naar de verkiezingen, anders was de boel al lang ontploft.

"Ik kan alleen maar hopen dat onze politici hun gezond verstand gebruiken en stoppen met discussiëren over pietluttigheden. Het volk is het geruzie meer dan beu, er moet nu ernstig gewerkt worden. Met gezond verstand bedoel ik ook het besef dat de eenheid van ons land bewaard moet blijven. Ik ben een unionist en monarchist, het gestook van bepaalde partijen om dit land te splitsen is me een gruwel. Ik ga geen namen noemen, daarvoor ben ik te veel een commerçant. Maar de manier waarop kleine partijtjes met radicale standpunten het land negen maanden lang gegijzeld hebben, kan niet door de beugel. Het ligt natuurlijk aan de kartels, die op hun beurt ontstaan zijn om de kiesdrempel van 5 procent te omzeilen.

"Zonder Verhofstadt was het nooit gelukt. Toch breng ik als liberaal ook hulde aan Yves Leterme. Ze hebben hem de voorbije maanden vaak getackeld, met de voeten vooruit. Hij kan het niet, werd gezegd. Onzin, iemand met 800.000 voorkeurstemmen en een verleden als Vlaams premier, dat is iemand van kaliber. Maar nu moet hij wel bewijzen dat hij het ook op federaal niveau kan waarmaken."

Marc Justaert

voorzitter Christelijke Mutualiteiten

"Na negen maanden impasse moet Leterme I dringend tonen wat behoorlijk bestuur is. Wat de voorbije maanden is gebeurd, was niet goed voor het land. De bevolking wil dat de regering haar verantwoordelijkheid neemt en de problemen aanpakt. De noodzaak van een staatshervorming mag het regeringswerk niet lamleggen. Ook al is de samenstelling van de regeringsploeg zeer divers, het moet mogelijk zijn om op sociaaleconomisch vlak evenwichten te vinden tussen de verschillende partners. De vergrijzing wordt daarbij de belangrijkste uitdaging.

"Wat de vooruitzichten voor mijn eigen sector betreft, heb ik geen reden om pessimistisch te zijn. De verdere uitbouw van ons systeem van gezondheidszorg lijkt me niet in gevaar. De groeinorm van 4,5 procent blijft overeind en er zijn geen signalen dat men het sociaal overleg zou willen omzeilen. Wel is er dringend extra aandacht nodig voor mindervaliden."

Jan Turf

beleidscoördinator Bond Beter Leefmilieu

"Een realistische inschatting is dat Leterme I slechts meegaat tot de regionale verkiezingen van juni 2009. Dat impliceert dat in tegenstelling tot wat de originele oranje-blauwe akkoorden voorzagen de wet op de kernuitstap overeind blijft. Men voorziet immers een studie die pas tegen eind 2009 rond zal zijn, na het einde van Leterme I dus. Vanzelfsprekend vinden we dat als milieubeweging een zeer positieve evolutie.

"Het plan van minister Magnette om tot een ambitieus en concreet milieubeleid te komen juichen we toe. Zeker omdat hij er ook het middenveld bij wil betrekken. Alleen zijn we bang dat het project niet door de volledige regering gedragen zal worden en dat het een beetje de persoonlijke speeltuin van minister Magnette wordt."

Marc Moens

voorzitter Belgische Vereniging van Artsensyndicaten

"Leterme I zal het door de uiteenlopende belangen binnen de ploeg bijzonder lastig krijgen om daadkrachtig te regeren. Na 19 jaar socialistisch bewind op Sociale Zaken had men in Vlaanderen verwacht dat met Jo Vandeurzen of Inge Vervotte een CD&V'er op het departement zou komen. Dat mevrouw Onkelinx daar nu zit, staat garant voor spanningen met andere regeringspartijen die in de aanloop naar de verkiezingen belangrijke beloften omtrent een performante gezondheidszorg hebben gedaan. Een eerste clash kondigt zich aan rond de numerus clausus voor artsen.

"We hopen van Leterme I dat er meer respect voor de artsen komt. De voorbije jaren werden we met alle zonden van Israël beladen en bijzonder wantrouwig bekeken door de overheid. Yves Leterme liet zich in zijn verkiezingsprogramma sterk leiden door de Vlaamse huisartsen. Wij staan voor een minder eenzijdige benadering en vragen dat de patiënt centraal staat. Dat impliceert aandacht voor zowel huisartsen als specialisten."

Wim Distelmans

kankerspecialist en professor in de palliatieve geneeskunde

"We kunnen enkel hopen dat na alles wat er vorig jaar werd beloofd nu ook echt behoorlijk bestuur komt. Dat is een algemene uitspraak die ook van toepassing is voor de palliatieve zorg. CD&V heeft vanuit de oppositie terecht altijd aangedrongen op extra middelen voor palliatieve zorg. De noodzakelijke 20 miljoen euro extra, wat peanuts is in vergelijking met het totaalbudget, mag dan ook geen probleem zijn.

"Op ethisch vlak is het slechtst denkbare scenario dat de oude cultuur haar herintrede doet, waarbij de regering beslist dat er geen wisselmeerderheden gemaakt mogen worden omtrent ethische dossiers. Het ethische debat komt het parlement toe."

Guy Peeters

nationaal secretaris

Socialistische Mutualiteiten

"De schade die de voorbije maanden is aangericht, is enorm groot, en het komende jaar dreigen we verder te hobbelen op dat dode spoor. Het circus doet me denken aan Big Brother, een schouwtoneel vol intriges en beschadigingsoperaties. De impact daarvan op de bevolking en op het vertrouwen in de politiek is desastreus. Ook voor ons land is de schade onmetelijk. Dat is dubbel erg omdat het de voorbije maanden niet om een inhoudelijke politieke crisis ging zoals ten tijde van de schoolstrijd of de eenheidswet, maar om het communautaire thema, dat het gros van de mensen geen lor interesseert. Een staatshervorming is nodig, maar de discussie erover mag het land niet lam leggen.

"Het bestaande wantrouwen en de beschadigingsoperaties maken dat Leterme I gedoemd is om zich van de ene ruzie naar de andere voort te slepen tot 2009. Van een noodzakelijke aanpak van dringende problemen zoals de vergrijzing kan in de huidige sfeer geen sprake zijn.

"Zonder al te veel pluimen op de eigen hoed te steken mag België blij zijn dat het middenveld, bij gebrek aan een politieke klasse die het metier aankan, een deel van het regeringswerk en de lopende zaken heeft behartigd."Eric Defoort

voorzitter Vlaamse Volksbeweging

"Er is geen enkel argument te bedenken waarom Leterme I op drie maanden tot een grote staatshervorming zou kunnen komen terwijl dat de afgelopen negen maanden onmogelijk leek. Misschien dat met Pinksteren de vurige tongen boven de hoofden verschijnen, maar ik zie geen uitweg. CD&V heeft zichzelf volledig klem gereden. Leterme I is vandaag dan ook een regering op proef. Komt er op 21 juli een grote staatshervorming, dan kan de ploeg verder, maar wie gelooft die mensen nog?

"Het communautaire luik maakt van Leterme I, na de interimregering van Verhofstadt een regering op proef. Daarnaast blinken de teksten ook uit in algemeenheid. Het gehakketak over de adviescommissie inzake uitwijzingen is daarvan een pijnlijk voorbeeld. We hebben een regering die het vertrouwen krijgt, terwijl de eigenlijke formatie achter de schermen gewoon doorloopt." Rik Torfs

professor kerkelijk recht

"Het grote voordeel van Leterme I is dat niemand van deze regering ook maar iets verwacht. Dat lijkt op een zeer slecht begin, maar in die fin-de-régime-sfeer is alles wat gebeurt sowieso een gewonnen zaak. Alle deelnemende partijen denken dat ze bij de verkiezingen van 2009 afgestraft zullen worden. Daarom kunnen ze er maar beter een jaar voluit tegenaan gaan. Ze hoeven niet openlijk te zeggen dat ze er twee jaar te vroeg de brui aan zullen geven, maar dat kan wel de drive zijn: een jaar ad hoc voor vuurwerk gaan en vervolgens met een goed rapport naar de verkiezingen van 2009.

"Concreet kan dat bijvoorbeeld door een actieve religieuze politiek te voeren. Paars heeft de verdienste dat het de samenleving open heeft gemaakt. Deze ploeg kan de levensbeschouwing opnieuw haar plaats geven in die open samenleving. Bijvoorbeeld door de financiering van religies te koppelen aan de erkenning van de rechtsstaat en de mensenrechten." Jan Renders

voorzitter ACW

"Al langer dan vandaag proberen we in te gaan tegen de stroom van aandacht voor het communautaire. De discussie over de staatshervorming heeft vanaf dag één op de sociale agenda gewogen. Armoedebestrijding en een verbeterde inkomensverdeling zijn prioritair. Dat staat ook in algemene bewoordingen in het regeerakkoord, maar we missen de concretisering. De verhoging van de sociale minima kan niet uitgesteld worden. De koopkrachtverhoging van die groep mensen is primair. De intenties van Leterme I zijn goed, maar het gaat niet op de maatregelen te koppelen aan de begroting. De maatregelen zijn vandaag nodig.

"Of Leterme I ook een daadkrachtige regering wordt, hangt af van de sfeer in de ploeg. Hopelijk is dit eerste akkoord een stap die voor wat ontspanning kan zorgen en de profileringsdrang wat kan temperen. Moeilijk aspect daarbij blijft de communautaire agenda, die zeker tot 21 juli zeer bepalend dreigt te worden."Dave Sinardet

professor politieke en sociale

wetenschappen UA

"Gebrek aan vertrouwen, consensus en visie. Het kenmerkte de oranje-blauwe onderhandelingen, de regering Verhofstadt III en is nu ook leesbaar tussen de regels van het regeerakkoord van Leterme I. Helaas is er dus weinig hoop dat we de komende maanden een eensgezinde, coherente, daadkrachtige regering aan het werk zullen zien. Het is bovendien een vicieuze cirkel: de vaagheid van het akkoord is onder meer een gevolg van wantrouwen, maar wakkert het ook weer verder aan. Zeker omdat de cruciale budgettaire en communautaire besprekingen aan het begin van de zomer de stabiliteit nu al ondermijnen. Dat ondermijnen gebeurt ook en vooral door de partij van de premier, die het voortbestaan van Leterme I na 21 juli laat afhangen van een 'stevig tweede luik van de staatshervorming'. Steeds meer lijkt de partij gekneld te zitten tussen het kartel met N-VA en de regeringsverantwoordelijkheid. De cruciale vraag wordt alsmaar meer: quid CD&V?"Pieter Timmermans

directeur-generaal VBO

"Het is goed dat er na negen maanden een volwaardige federale regering geïnstalleerd wordt. Dat is niet alleen een vertrouwenwekkend signaal voor (buitenlandse) investeerders, het zal ook de huidige sociale onrust enigszins temperen. Nu maar hopen dat de regering Leterme I snel uitgroeit tot een sterke en vooral stabiele bewindsploeg die uitvoert wat afgesproken is.

Het valt bijvoorbeeld op dat er op sociaaleconomisch vlak een aantal taboes sneuvelen dankzij uitzendarbeid in de overheidssector, degressieve werkloosheidsuitkeringen, annualisering van de arbeidstijd, een lagere loonkostenevolutie dan bij de buurlanden. Daarnaast blijft ook de aandacht voor een verlaging van werkgeverslasten groot. Het is goed dat de regering inzet op meer jobs via lagere lasten voor bedrijven en een modernisering van het arbeidsrecht. Leterme I wil dat doen met de sociale partners. Oké, maar als de vakbonden dwarsliggen, dan moet deze regering zelf haar verantwoordelijkheid nemen.

De achilleshiel van Leterme I blijft de realisatie van een begrotingsoverschot van 1 procent tegen 2011. Om die doelstelling te halen zal ze niet om een ambitieus meerjarenplan voor een efficiëntere overheid heen kunnen. Dat ontbreekt spijtig genoeg in het regeerakkoord."Kristien Hemmerechts

schrijfster

"Ik heb de tekst van het akkoord nog niet gelezen, wel de commentaren in de pers. Eerlijk gezegd, ik verwacht weinig goeds. Deze regering schuift alle problemen voor zich uit, geen enkel knelpunt wordt echt aangepakt.

"Ik stel wel een kentering vast in de perceptie van Yves Leterme. Sinds zijn ziekte kan hij duidelijk op meer goodwill rekenen, ook bij mensen die hem ervoor stokken in de wielen staken. Zelf vind ik hem nog altijd een raadsel. Leterme is verstoken van charisma en humor. Zijn lijfspreuk is goed bestuur, maar in mijn ogen is hij een twijfelaar die geen knopen kan doorhakken. Neem nu de vaudeville over de nachtvluchten. Op een bepaald moment komt Leterme op de proppen met de stille nacht als grote doorbraak. Geniaal, maar een paar uur later gaat hij alweer door de knieën voor DHL en mag de stille nacht toch door opstijgende vliegtuigen worden verstoord. Zoveel besluiteloosheid, dat is ronduit potsierlijk. Het is tekenend voor die goodwill dat ze Leterme daar niet harder op hebben afgerekend.

"Ik ben hoegenaamd geen communautaire scherpslijper. Maar als je vaststelt dat het land door communautaire tegenstellingen wordt verlamd, dan moet je daar iets aan doen. Maar zelfs dat gebeurt niet, ook de staatshervorming wordt op de lange baan geschoven. Dat is geen oplossing, op die manier zal het communautaire discours de Wetstraat blijven beheersen, terwijl ons land echt wel andere katten te geselen heeft. Als je in hartje Brussel staat, hoef je niet lang te zoeken naar echte problemen. Armoede, allochtone werkloosheid, mobiliteit, dat ze daar maar eens werk van maken." Tom Naegels

schrijver, publicist

"Ik hoop dat deze regering zo spoedig mogelijk valt. Leterme I is een doodgeboren kindje. Het ligt er vingerdik op dat de deelnemende partijen op een totaal verschillende golflengte zitten. Er staat trouwens geen ploeg op het veld, heel wat van de geselecteerde spelers lusten elkaar rauw. Waarom dan toch koppig blijven proberen een regering te vormen? Het resultaat is een regeerakkoord dat zo fake is als de pest.

"Er is geen alternatief, hoor ik vaak. Maar dat argument houdt geen steek. Als de kiezer de kaarten zo schudt dat er geen levensvatbare regering kan worden gevormd, dan zit er niets anders op dan de kaarten opnieuw te schudden. Nieuwe verkiezingen, dat is het beste wat dit land kan overkomen.

"Ik had veel verwacht van oranje-blauw. Een centrumrechtse regering zou eindelijk werk maken van enkele noodzakelijke veranderingen, zo leek het me. Maar ze hebben er de voorbije negen maanden zo'n potje van gemaakt dat van die verwachtingen niets meer overschiet. Het resultaat is er naar. Wat moet je met een regering waarin separatisten zitten, naast PS'ers en cdH'ers? Een ploeg die verlamd wordt door tegenstellingen, tussen PS en MR, tussen Open Vld en CD&V? Dit is een kreupel wangedrocht, enkel overeind gehouden door de angst voor de kiezer.

"Yves Leterme mag dus met zijn eerste regering staan blinken op het bordes van Laken. Die groepsfoto zou wel eens de voornaamste realisatie van deze formatie kunnen zijn. Ik had veel sympathie voor Leterme, maar ook daar schiet niets meer van over. Ik geloof die man niet meer, hij kan het echt niet." Dimitri Verhulst

schrijver

"Er zijn duidelijk geen schrijvers aan dit akkoord te pas gekomen. Zo wollig, het lijkt wel een schoolopstel uit het vierde studiejaar. En dan de open deuren die worden ingetrapt. Geld is belangrijk, maar het is niet alles. Hoe krijg je zo'n cliché uit je pen gewrongen? België stond ooit bekend als een voortrekker inzake mensenrechten en persvrijheid. Waar is dat elan gebleven? Dit akkoord hangt aaneen van de evidenties. Dat we moeten zorgen voor de zwakkeren in de maatschappij, en dat we moeten toekijken op de gelijkheid tussen man en vrouw. Het zou er nog aan ontbreken, denk ik dan.

"Ik lees vooral vage intenties, maar nergens staat hoe die moeten worden gerealiseerd. Wat me ook opvalt: sommige zinnen staan er louter en alleen om bepaalde drukkingsgroepen te bedienen. Het hoofdstuk Volksgezondheid vraagt bijzondere aandacht voor dierenwelzijn, zonder dat daar één maatregel tegenover staat. Gaia zal blij zijn, maar je leest zo dat ze er geen snars van menen.

"Sommige passages zijn zo slordig opgesteld dat ik er een kwartier op gestudeerd heb om ze te doorgronden. Neem nu het thema van de werkloosheidsuitkeringen. Die zijn te laag staat er, terwijl het twee zinnen verderop luidt dat ze te hoog zijn om werklozen opnieuw te activeren. Geef toe, dat trekt op den bok zijn kloten. Pas na de tiende lectuur snapte ik wat ze bedoelen. Ze willen eerst de uitkeringen doen stijgen, om ze een paar maanden des te harder in te krimpen.

"Van de communautaire problemen is geen spoor te bekennen, terwijl de hele crisis daar precies om draaide. Misschien is dat een goede zaak, ik weet het steeds minder zeker. Feit is dat de staatshervorming de mensen niet bezig houdt. Ik heb wel mijn bedenkingen bij het uitbesteden van problemen aan comités zoals een raad van wijzen. Het kan geen kwaad af en toe te luisteren naar deskundigen. Maar als dat zoals tegenwoordig systematisch gebeurt, dan is er iets mis met onze democratie. Bij mijn weten is die raad van wijzen door niemand verkozen.

"Het kortste hoofdstuk is dat over armoede. Verontrustend, als je bedenkt dat 15 procent van de Belgen onder de armoedegrens leeft. Over landbouw is de tekst dan weer opvallend gedetailleerd. Het zal wel geen toeval zijn, met een boer als premier." Bernard Rentier

viroloog, rector Université de Liège

"Onderwijs is hoofdzakelijk een gemeenschapsmaterie, maar er zitten ook federale aspecten aan vast, zoals de fiscale vrijstelling voor wetenschappelijk onderzoek. Wat ik daarover in het regeerakkoord lees, klinkt alvast veelbelovend. In het hoofdstuk Ondernemen staat dat België zich zal inspannen om de Lissabonnorm te halen: 3 procent van het bnp investeren in wetenschappelijk onderzoek en technologische ontwikkeling. Er worden ook concrete projecten opgesomd, de ESA, de Airbus 350 en het onderzoeksstation op Antarctica. Maar wat me het meest bevalt: Leterme I wil meer geld voor de Interuniversitaire Attractiepolen, platformen waar Vlaamse en Franstalige academici samenwerken in onderzoeksgebieden zoals ruimtevaart, klimatologie of mariene biologie. Die samenwerking is nodig om te wegen op Europese onderzoeksprojecten, zoals de CERN-deeltjesversneller in Genève. Helemaal vanzelfsprekend zijn die extra middelen echter niet. Vlaamse partijen eisen de volledige splitsing van het wetenschappelijk onderzoek, daarin gesteund door sommige academici die zodoende meer geld hopen te versieren. Nu wordt de koek volgens een 56/44-sleutel verdeeld. Na een splitsing hopen ze op een 70/30-verhouding. Gelukkig heeft het gezond verstand gezegevierd. Als we in gespreide slagorde aantreden, zakken we onder de kritische drempel voor Europese projecten. Is dat een overwinning van de Franstalige eis voor meer federale samenwerking? Zo heb ik het nog niet bekeken, maar in feite komt het daar op neer.

"Het blijft natuurlijk de vraag of deze regering wel in staat zal zijn en lang genoeg zal leven om alle beloftes waar te maken. Daarover kan ik niet speculeren. Feit is dat Yves Leterme de wind in de zeilen heeft, ook in Wallonië. Niet dat we zijn uitschuivers vergeten zijn, maar sinds december is hij erg voorzichtig geworden in zijn relaties met Wallonië. In feite heeft hij alles om zich hier te doen aanvaarden: hij spreekt vloeiend Frans, en hij supportert voor Standard. Je kunt daar om lachen, maar dat speelt mee. Aan hem nu om te bewijzen dat hij een echte staatsman is."

Els Witte

gewezen VUB-rector, specialist

Belgische politieke geschiedenis

"Ik ben opgelucht dat er eindelijk een definitieve regering is. De crisis heeft lang genoeg geduurd, de geloofwaardigheid van ons land in Europa stond op het spel. Afgezien daarvan plaats ik vooral vraagtekens bij deze regering. Dit is een ongeziene constellatie die bol staat van de interne tegenstellingen. Ik zie drie potentiële haarden van spanning. De eerste ligt aan de vaagheid van het regeerakkoord, dat een resem maatregelen in het vooruitzicht stelt, zonder erbij te vertellen hoe die maatregelen gerealiseerd moeten worden en met welke middelen. Zo verandert de begroting in het voornaamste beleidsinstrument van Leterme I. Als iedere maatregel vooraf aan de begroting dient getoetst, dan is de kans groot dat er heibel van komt. De tegenstelling tussen socialisten en neoliberalen creëert een tweede spanningsveld. Voorlopig wordt dat gecamoufleerd door de vaagheid van het akkoord, maar die dekking verdwijnt zodra er echt bestuurd moet worden. Ten slotte zijn er de persoonlijke verhoudingen tussen de protagonisten. Gaan ze stoppen met kibbelen, of blijven ze de antipolitiek voeden met hun gekibbel?

"Op communautair vlak kan het twee kanten op. Of ze gaan voor een beperkt politiek compromis, afgesloten door de partijvoorzitters. Hopelijk kiezen ze voor de tweede optie: een fundamentele aanpak van de staatshervorming. Dat kan natuurlijk niet in een handomdraai. Er moet een soort commissie worden opgericht die voorbereidend studiewerk verricht, in België maar ook in andere landen die een federale structuur hebben.

"Welke kant zal het opgaan? Als academica wil ik niet speculeren, ik beperk me tot het analyseren van feiten. Maar één voorspelling kan ik wel doen: vanaf september verzeilt de nieuwe regering al meteen in pre-electorale tijden. Dat zal goed besturen zeker niet gemakkelijker maken." Geert Noels

hoofdeconoom Petercam

"Tussen mijn hoop en mijn verwachtingen gaapt een tamelijk diepe kloof. Om met het eerste te beginnen: ik hoop op een toekomstgericht beleid dat getuigt van een langetermijnvisie op drie uitdagingen. De vergrijzing, het energievraagstuk en onze concurrentiepositie in een globale economie. Dat zijn stuk voor stuk thema's die geen dilettantisme verdragen. De nieuwe regering moet hier een intertemporeel, neutraal beleid voeren: de factuur mag onder geen beding naar de toekomstige generaties worden geschoven. Laten we wel wezen: paars heeft op die cruciale beleidsdomeinen geen potten gebroken. Behalve een paar kleine maatregelen en slagen in het water is er onder Verhofstadt niets gebeurd. Ik hoop dus dat de nieuwe regering beter presteert. Een verstandig begrotingsbeleid is de belangrijkste testcase. Een overschot van 0,5 procent van het bbp in 2009 is een absoluut minimum.

"Mijn hoop is helaas veel groter dan mijn verwachting. Het heeft er alle schijn van dat deze regering niets meer wordt dan een brug naar de volgende verkiezingen, en dat we dus een langgerekte overgangsperiode ingaan. Dat vooruitzicht stemt me niet vrolijk, want wie de drievoudige uitdaging niet aangaat, stevent af op een vierde knelpunt. Daar komen sociale spanningen van, en dat kan nooit de bedoeling zijn."

Jozef De Witte

directeur Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding

"Sinds 10 mei 2007 heeft ons land een goede wetgeving inzake racisme en discriminatie. Nu is het tijd om een volgende stap te zetten. Deze regering moet samen met de sociale partners werk maken van een waarachtig diversiteitsbeleid. Kansengroepen zoals allochtonen, ouderen en personen met een handicap moeten effectief kunnen participeren aan de arbeidsmarkt. We vragen Leterme I een 'barometer' te ontwikkelen om die participatie te meten en de beleidsresultaten te evalueren. De vorige regering heeft inspanningen gedaan om die participatie binnen overheidsbedrijven te verbeteren. Die lijn moet worden doorgetrokken, want er is nog werk aan de winkel. Zo kan de toegankelijkheid van gebouwen voor personen met een handicap nog veel beter.

"Daarnaast verwacht het Centrum een weloverwogen en een breed gedragen migratiebeleid. We mogen de fictie van een migratiestop niet inruilen voor een nieuwe fictie, waarbij alleen nog een loutere economische migratie van hooggeschoolden mogelijk zou zijn. Geen enkele migratiemaatregel mag afbreuk doen aan fundamentele rechten en vrijheden, zoals het recht op huwelijk of op een gezinsleven. Tot besluit een dringend verzoek aan deze regering: maak alstublieft een topprioriteit van de strijd tegen de georganiseerde mensenhandel én van de bescherming van de slachtoffers van die mensenhandel."Sofie De Graeve

Woordvoerster Vrouwen Overleg Komitee (VOK)

"Wij houden ons hart vast voor deze regering. Sociaaleconomisch oogt Leterme I als een onversneden neoliberaal kabinet. De voorgestelde maatregelen inzake tewerkstelling liegen er niet om. Activering van werklozen, degressieve uitkeringen, het zijn allemaal maatregelen die op de kop van de zwakkeren zullen terechtkomen. Meer mensen aan het werk, daar kan niemand tegen zijn. Maar we moeten ons niet blindstaren op de beloofde 200.000 extra banen, de kwaliteit van die banen is even belangrijk. Heel wat vrouwen werken deeltijds omdat ze geen voltijdse baan kunnen vinden. Ze zitten aan de kassa van de supermarkt, op onmogelijke uren die niet compatibel zijn met een tweede job. De regering wil het gebruik van dienstencheques uitbreiden, een systeem dat vooral op vrouwen teert. We willen dat niet afschaffen, maar dienstencheques bieden geen volwaardig statuut.

"De zwakkeren in onze samenleving zijn nog al te vaak vrouwen. Helaas gaat de regering compleet voorbij aan die realiteit. Loonkloof, partnergeweld, werkloosheid onder allochtone vrouwen, over al die typische genderthema's rept het akkoord met geen woord. We weten nog niet of er een minister of staatssecretaris voor gelijkheid van kansen komt. Over één ding maken we ons weinig illusies: genderpariteit in de schoot van de regering. Eigenlijk is dat voor ons ook geen doel op zich. We zouden al blij zijn als het beleid in evenwicht is en rekening houdt met de specifieke vrouwenbelangen." Eric Domb

voorzitter Union wallonne des entreprises (UWE)

"Iemand moet het doen, dus ik wens Leterme I veel geluk. Negen maanden crisis is lang genoeg geweest. Aan het werk, luidt mijn boodschap voor deze regering. Ons land staat voor een reeks grote uitdagingen. Als werkgever moet ik niet lang nadenken om er het meest nijpende probleem uit te pikken. Zowel de kostprijs van arbeid als die van de openbare sector hebben in België buitensporige proporties aangenomen. Het ontvetten van de ambtenarij is een dringende opdracht voor deze regering. Uit alle internationale studies blijkt dat de kostprijs van het Belgische overheidsapparaat ver boven het Europese gemiddelde ligt, terwijl voor de efficiëntie het omgekeerde geldt. De komende jaren gaat een hele generatie ambtenaren met pensioen. Die kans mag de regering niet laten liggen. Zo weinig mogelijk nieuwe aanwervingen, de uitstroom moet creatief worden gecompenseerd, daar hebben ze de informatietechnologie voor uitgevonden.

"Ik doe niet mee met de onheilsprofeten die voorspellen dat Leterme I binnen de kortste keren ten onder gaat aan interne tegenstellingen. Er is een Chinees gezegde dat ik graag onderschrijf. 'We kunnen de onheilsvogels niet beletten boven ons hoofd te vliegen, maar we kunnen wel voorkomen dat ze zich in ons haar nestelen' Laten we dus ophouden de nieuwe regering bij voorbaat dood te verklaren, zoals de media en talloze drukkingsgroepen doen. Zo creëert men een selffulfilling prophecy, en daar is het land niet mee gediend. Natuurlijk was het spektakel van de voorbije maanden niet om aan te zien. Maar ik sluit niet uit dat de regeringspartners nu toch de rangen sluiten, nu ze uit hun tunnel zijn gekropen en opnieuw het plezier van een gezamenlijk project kunnen proeven. Er zijn precedenten: wie had zestig jaar geleden durven te denken dat Duitsland de motor van de Europese integratie zou worden?

"Over de figuur van de premier wil ik kort zijn. Hij heeft zware communicatieblunders begaan, en zijn alliantie met een separatistische partij is voor ons moeilijk verteerbaar. Maar laten we die pagina omslaan. Geef Leterme krediet, we zullen hem later op zijn merites als premier beoordelen."

Piet Vanthemsche

voorzitter Boerenbond

"De voorbije periode is frustrerend geweest, ongetwijfeld voor de betrokken politici, maar ook voor iedereen die het goed voorheeft met de politiek en de democratie in ons land.

Het federale regeerakkoord bevat voor ons een aantal uitstekende aanzetten om de komende jaren een stabiel sociaal en economisch beleid uit te bouwen. Het is waar dat heel wat zaken niet becijferd zijn en dat daardoor onzekerheid over de haalbaarheid blijft bestaan. Maar je kunt de zaken ook positief bekijken en meewerken aan de opbouw van een goede, stabiele federale regering.

Dat zal onze houding zijn in de komende periode.

Ik heb mijn bedenkingen bij de negatieve reacties van de voorbije dagen. Een opiniemaker stelde: ik heb het akkoord niet gelezen, maar ik weet dat het slecht is.

Men speelt de man, niet de bal, en dat verdient Yves Leterme niet.

In mijn werkomgeving zeg ik altijd dat we niet betaald zijn om elkaar graag te zien maar wel om samen te werken. Dat geldt ook voor onze nationale politici. Ze moeten zich herpakken, een goed team vormen en regeren." Ivo Mechels

woordvoerder Test-Aankoop

"Als deeltijds docent neem ik wel eens een examen af. Welnu, het onderdeel consumentenzaken krijgt van mij een dikke buis. Het valt samen te vatten in negen lijntjes, dat is één voor elke maand dat er onderhandeld werd. Uit die negen lijnen vallen vier concrete maatregelen te vissen. Hoewel, concreet... Twee van die maatregelen, het mogelijk maken van collectieve vorderingen en de ontwikkeling van breedbandinternet, zijn niets meer dan vrijblijvende verklaringen dat de regering de Europese ontwikkelingen nauwlettend zal opvolgen. Dat is zwak, want niets belet België om op het Europese peloton vooruit te lopen en een eigen visie op consumentenbescherming te ontwikkelen. De andere maatregelen inzake consumentenbescherming blinken dan weer uit door vaagheid. Wat moeten we ons voorstellen als de regering verklaart dat ze het oprichten van geschillendiensten wil aanmoedigen? Nee, zo'n pover resultaat valt niet te delibereren.

"Consumentenzaken ressorteren onder het hoofdstuk Koopkracht. Daarin zitten wel enkele goede aanzetten, zoals de groei van de laagste pensioenen en vervangingsinkomens. Maar alweer die vaagheid. Hoe ver wil men gaan en waar komen de middelen vandaan? Daarover staat geen woord. De oprichting van een observatorium voor de prijzen lijkt een goed idee, zeker in deze periode van prijsstijgingen waarvan de motieven niet altijd even transparant zijn. Maar in feite is het verspilde moeite, België heeft de nodige instanties om de prijsontwikkeling te observeren, zoals de Raad voor de Mededinging en de Nationale Bank. Het zou veel efficiënter zijn als ze die instanties de nodige middelen gaven om hun controletaak echt uit te voeren. Ik heb wel gelachen toen ik las dat de regering zal waken over een betere toegang tot de Belgische markt voor nieuwe elektriciteitsproducenten. Nauwelijks een week geleden heeft Verhofstadt III de hele Belgische energiemarkt verdeeld tussen de reus Electrabel en zijn kleine neefje SPE. Maar laten we mild zijn, voor het hoofdstuk Koopkracht geef ik een vijf op tien.

"Het is niet aan mij om te speculeren over de levensvatbaarheid van deze regering. Maar ik wil wel een oproep lanceren. Als er een staatshervorming van komt, zorg dan alstublieft voor homogene bevoegdheidspakketten. Bij de laatste vergelijkende test van luchtverversers heb ik niet minder dan negen ministers moeten aanschrijven."Karel Van Miert

gewezen Europees commissaris

"Verwacht van mij geen commentaar op de interne politieke situatie. Tijdens de voorbije maanden heb ik mijn best gedaan om me daar vooral niet mee te bemoeien. Natuurlijk volg ik het wel, ook de communautaire tegenstellingen die als een zwaard van Damocles boven deze formatie hangen. Maar zoals gezegd, geen commentaar.

"Europa dan. Ik ben gerustgesteld, en wel om drie redenen. Het is duidelijk dat de nieuwe regering op Europees vlak kiest voor continuïteit. De traditie van Verhofstadt, Dehaene en Martens wordt voortgezet: ons land probeert in Europa een rol te spelen die groter is dan zijn soortelijk gewicht. Ik vind het ook een schitterende zaak dat Karel De Gucht nu al naar voren wordt geschoven als Europees Commissaris. Karel gaat dat schitterend doen, daar twijfel ik geen seconde aan. Ten slotte boezemt ook de figuur van Yves Leterme vertrouwen in. Hij is geen neofiet, hij heeft zich in het verleden een paar jaar intensief met Europa ingelaten.

"De voorbije crisis heeft het imago van ons land in Europa geen deugd gedaan. Maar de schade is niet onherstelbaar. Het komt vanzelf weer goed, tenminste als Leterme in eigen land voor stabiliteit kan zorgen. Maar daarover geef ik geen commentaar."

Leo Neels

algemeen directeur pharma.be

"De farmaceutische sector verwacht vooral continuïteit van deze ploeg. De goede werkrelatie die we met de vorige regering hadden opgebouwd, mag niet teloorgaan. Afgaand op de tekst van het regeerakkoord ben ik daarover optimistisch gestemd. De aanpak van de vergrijzing, de groeinorm voor de uitgaven in de ziekteverzekering, dat zijn belangrijke prioriteiten. Want vergis je niet: de uitdagingen in de gezondheidszorg zijn gigantisch. Door de veroudering van de bevolking zal de behoefte aan medische zorgen sneller blijven toenemen dan de beschikbare middelen. Alleen door nauw overleg tussen alle betrokken spelers, de farmaceutische sector, het Riziv, de ziekenfondsen, kunnen we die uitdaging aan.

"Het wordt wel eens vergeten: de maatschappelijke baten van onze sector zijn veel groter dan de terugbetalingskosten in de ziekteverzekering. De farmaceutische industrie is een belangrijke investeerder, de grootste van het land als het over R&D gaat. Er staan ontzettend veel banen op het spel. Daarom moet Leterme I ook de inspanningen van paars voortzetten om die investeringen aantrekkelijk te maken. Ook op dat vlak vind ik het regeerakkoord een goede aanzet.

"Tot besluit wil ik een lans breken voor de politiek, een bedrijf dat de voorbije maanden vooral met hilariteit en cynisme werd bejegend. Maar politiek is een veeleisend metier dat onder grote druk van media en publieke opinie wordt bedreven. De beoefenaars van dit moeilijke vak verdienen ons respect. Als we volharden in ons cynisme, stapt straks geen enkele getalenteerde man of vrouw nog in de politiek." Rik Coolsaet

politicoloog, professor internationale betrekkingen Universiteit Gent

"Mijn verwachtingen voor buitenlandse zaken en landsverdediging zijn laaggespannen. De kans op een stabiel intern beleid is klein met een regering die aaneenhangt van wantrouwen. Het is een onwrikbare wet: zonder binnenlandse stabiliteit kan een land geen efficiënt buitenlands beleid voeren.

"Volgens het regeerakkoord wil ons land in Europa een voortrekkersrol spelen. Verhofstadt heeft bewezen dat het kan, maar hij stond dan ook aan het hoofd van een homogene ploeg met een eenduidige visie. Ik vrees dat daar het verschil zit. Zolang de acteurs van de Wetstraat voortdurend met elkaar overhoop liggen, zal Europa ons land niet ernstig nemen.

"Vooral Vlaanderen heeft in het buitenland een barslecht imago. Ik zuig dat niet uit mijn duim. Bij contacten met buitenlandse diplomaten doemt vaak een negatief beeld op van Vlaanderen. Een verwend nest, xenofoob en niet bereid tot solidariteit met zijn armere buren. We delen dat imago met Catalonië en Noord-Italië, eveneens rijke regio's waar politici met separatistische agenda's rondlopen. Onze Vlaamse politici zijn zich niet bewust van dat slechte imago. Beste bewijs: de reacties op de kritiek van de VN-Mensenrechtencommissie op de Vlaamse wooncode. Ontkennen en schieten op de boodschapper, dat helpt ons niet vooruit.

"Het ligt aan de huidige generatie politici, de eerste lichting die de vruchten van de staatshervorming heeft geplukt. Gevolg is dat ze zijn opgegroeid onder een regionale stolp. Ze missen de Belgische reflex om de eigen standpunten eerst door de bril van de tegenpartij te bekijken, kwestie van daarna een compromis te kunnen sluiten. We kunnen alleen maar hopen dat mensen als Leterme hun provincialisme overstijgen en leren nationaal en internationaal te denken."

Sam Touzani

acteur, theatermaker

"Wat ik verwacht, kan deze regering mij onmogelijk schenken. Ik eis als burger van België een nieuw en revolutionair maatschappelijk project. Twee radicale ingrepen zijn daarbij onvermijdelijk. Om te beginnen moet België consequent kiezen voor een seculiere maatschappij. Schaf dus af de subsidiëring van de georganiseerde vrijzinnigheid, alsof het een religie betrof zoals het katholicisme, protestantisme of de islam. We moeten naar een echte lekenstaat zoals in Frankrijk, waar de laïcité de grondslag van de hele maatschappij vormt. Ik weet dat het niet zal gebeuren. De kerken zijn misschien leeg, maar België drijft nog altijd op een conservatieve, katholieke onderstroom. Het is geen toeval de Belgische kerk altijd solidair is met andere religies. Ze zijn solidair uit angst voor het secularisme.

"Ik zie die laïcité als de enige remedie tegen de kwaal van het communautaire hokjesdenken die wild om zich heen grijpt. Vlamingen tegen Walen, moslims versus christenen, de barrières worden steeds hoger. De Belgische bevolking wordt steeds diverser, maar behalve in de culturele wereld zie ik niemand die bereid is de muren te slopen. Ik besef dat ik met deze eis bij Leterme aan het verkeerde adres aanklop. De premier is zelf de kampioen van la politique identitaire, hij is naar de macht gesurft op een golf van etnisch chauvinisme. Ik weet wat ik me bij dat soort populisme moet voorstellen. Toen we in de KVS ons theaterstuk Gembloux creëerden, stond het Vlaams Belang voor de deur om te betogen. Een Vlaams toneelhuis moet Vlaamse theaterstukken brengen, dat soort redeneringen.

"In een seculiere burgermaatschappij is gelijkheid van kansen vanzelfsprekend. Werkgelegenheid, huurmarkt, de opvang van vluchtelingen, op dat vlak valt er nog veel te verbeteren. De tweede maatregel die ik van Leterme eis, heeft trouwens met discriminatie te maken. Schaf de monarchie en de aristocratie af. Blauw bloed en aangeboren privileges, dat valt niet te rijmen met een open, democratische maatschappij. Een seculiere republiek zonder aristocratie, dat zou de doelstelling van deze regering moeten zijn. Ik weet dat ik behoorlijk radicaal klink, maar ik heb een hekel aan de Belgische compromiscultuur waar alles tussen pot en pint wordt geregeld. Van compromissen sluiten komt compromitteren."Tony Mary

topmanager, ex-baas VRT

"Ik voel erg weinig bij dit akkoord, tenzij opluchting omdat er een formeel einde is gekomen aan deze eindeloze crisis. Inhoudelijk is dit akkoord het vaagste uit onze politieke geschiedenis. Geen begroting, geen visie, het is fluiten in het donker. Dat baart me grote zorgen. Het sociaaleconomische programma zou tussen 10 en 15 miljard kosten. Geen mens die weet waar ze dat geld vandaan moeten halen. Intussen stevenen we af op de zwaarste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog, het zijn de woorden van Alan Greenspan.

"Ik heb grote twijfels bij de slagkracht van deze ploeg. Hoe kan de CD&V een federale regering leiden als ze zich laat gijzelen door een kartelpartner die het federale niveau wil opblazen? De houding van de N-VA, één been in de regering en één been erbuiten, vind ik hypocriet, een echte jezuïetentruc. In mijn VRT-tijd heb ik die mensen beter leren kennen. Stijfkoppen, niet bereid tot compromissen. Met zo'n houding rijd je een land als België recht naar de afgrond. Bismarck heeft het gezegd: la politique, c'est l'art du possible.

"Eigenlijk woekert de crisis voort. Je zou haast medelijden krijgen met Leterme, maar hij heeft zelf de adder genaamd N-VA aan zijn borst gekoesterd. Als België de grootste onderneming van het land is, dan moet Leterme zich nu als CEO bewijzen. Dat hij met een zware handicap vertrekt, heeft hij vooral aan zichzelf te danken." Anne Morelli

historica, professor ULB

"Zoals in een sprookje heb ik recht op drie wensen. Of de goede fee die ze ter harte neemt Waals, Vlaams of Brussels is, dat trek ik me niet aan.

"Als docente pleit ik voor een herfinanciering door de federale regering van het onderwijs, van lagere school tot universiteit, in Vlaanderen zowel als in Wallonië en Brussel. Als verantwoordelijke voor de opleiding van leerkrachten aan de ULB kom ik veel in middelbare scholen. Vaak is dat een ontnuchterende ervaring. Uitgewoonde klaslokalen, krakkemikkig meubilair, verouderd didactisch materiaal, geen geld om de noodzakelijke buitenschoolse activiteiten te ontplooien. Geen enkele bank of verzekeraar zou het wagen het personeel in dergelijke omstandigheden te doen werken, maar leerkrachten moeten alles slikken. Dat is onaanvaardbaar, het zijn tenslotte dezelfde leerkrachten die moeten waken over de intellectuele en morele vorming van onze jeugd.

"Mijn tweede wens slaat op die vorming. De nadruk ligt veel te veel op economische waarden, op carrière en competitie. Als alternatief poneer ik de solidariteit in al haar gedaanten. Tussen arm en rijk, tussen loontrekkenden en werkzoekenden, tussen het noorden en het zuiden van ons land. Hier kan de regering het goede voorbeeld geven. Hef een belasting op de hoogste inkomens, in de plaats van fiscale cadeaus uit te delen aan de bedrijven. Verhoog de vervangingsinkomens en de laagste pensioenen. Verplicht ouderen niet langer te werken, maar doe iets aan de jeugdwerkloosheid.

Ten slotte wens ik een humaan migratiebeleid. Een betere opvang voor asielzoekers, heldere en soepele regularisatiecriteria voor illegalen. Wie jaren lang in ons land verblijft, werkt of studeert, heeft recht op een menswaardig bestaan zonder uitgebuit te worden." Mieke Van Hecke

voormalig CD&V-politica, directeur-generaal katholiek onderwijs

"Onderwijs is een gemeenschapsbevoegdheid, maar er zijn nogal wat raakvlakken met het federale niveau. Daarom hebben we de formateur in de zomer van vorig jaar een memorandum met onze verlangens bezorgd. We vroegen onder meer duidelijkheid over de uitbreiding van de verplichte arbeidsongevallenverzekering tot de stagiairs in het onderwijs. Dat lijkt een detail, maar het is geen detail. De secundaire scholen van het katholieke net sturen jaarlijks 54.000 leerlingen op stage. Als die allemaal afzonderlijk verzekerd moeten worden, dan spreek je over heel veel geld. In datzelfde memorandum vroegen we ook een btw-vrijstelling om de lasten van de scholenbouw te verlichten.

"Van dat memorandum heb ik in het regeerakkoord niets teruggevonden. Wat er wel staat: een verlaging van de schoolplicht tot vijf jaar. Wij zijn daar niet tegen, maar we vragen wel overleg bij de voorbereiding van dat plan, want die beslissing heeft enorme administratieve en financiële gevolgen voor het hele onderwijs.

"In het algemeen gesproken verwacht ik veel van deze regering. Ze moeten natuurlijk het onderlinge wantrouwen van de voorbije maanden overwinnen. Vertrouwen in het gezamenlijke project is noodzakelijk om compromissen te sluiten, en die compromissen aan de eigen achterban te slijten. Ook de staatshervorming, die ik zelf noodzakelijk vind, moet op die manier worden gerealiseerd, stap voor stap.

"Ik geloof in de intrinsieke kwaliteiten van Yves Leterme. Er gebeurt trouwens iets interessants met zijn imago. Dat wordt steeds beter in het zuiden van het land, terwijl het in Vlaanderen achteruit boert. Er ontstaat als het ware een evenwicht, ideaal om zich als federaal premier te ontpoppen." Wilfried Martens

oud-premier, Europees Parlementslid (CD&V)

"Alles staat of valt met de samenhang en cohesie van de regering. De voorbije negen maanden zijn slopend geweest, maar ik heb er toch een goed oog in. Alle partijen hebben hun zwaargewichten naar de regering gestuurd. Alleen Di Rupo van de PS blijft aan de kant staan, maar met Onkelinx en Arena heeft die partij ook twee toppers in de regering. Ik heb als premier zelf ondervonden hoe belangrijk het is dat de echte leiders mee in de regeringsboot stappen.

"De uitdagingen zullen niet lang op zich laten wachten: 15 juli voor de tweede stap in de staatshervorming, voor de begroting valt de eerste deadline zelfs al in juni. De zomer wordt cruciaal. Als ze die overleven met een goed communautair akkoord, dan wordt Leterme I een succes. In dat scenario hoeven zelfs de regionale verkiezingen van 2009 geen roet in het eten te gooien. Als de sfeer goed zit, kan een regering incasseren. In 1984 hebben we met de meerderheidspartijen de Europese verkiezingen verloren, maar toch is mijn regering overeind gebleven.

"Ik heb nooit getwijfeld aan Yves Leterme. Hij heeft genoeg kwaliteiten om ook in Wallonië het vertrouwen te winnen. Als hij kan zorgen voor stabiliteit, dan zal de chaos van de voorbije maanden gauw vergeten zijn. Men overdrijft overigens als men beweert dat de sfeer in de Wetstraat nooit zo giftig was. Na het Egmontdebacle van 1979 was de crisis even diep. Het heeft me toen twee jaar en vier regeringen gekost om de stabiliteit te herstellen. Niet toevallig zaten ook in mijn vijfde regering alle zwaargewichten uit de coalitiepartijen. Er was wel een verschil met de huidige situatie: partijvoorzitters waren destijds goede vrienden van elkaar, men sprak niet voor niets van de junta van de partijvoorzitters.

"Een ding is nu al zeker: het aantreden van een volwaardige regering is een opsteker voor het imago van ons land. Want onderschat het niet: de crisis heeft indruk gemaakt in het buitenland. Of het nu Italianen of Mexicanen waren, iedereen die ik de voorbije maanden sprak, begon meteen over de toestand in België. Hoog tijd om de schade te herstellen." Rudy Aernoudt

econoom, publicist,

geroyeerd topambtenaar

"Als economist kan ik niet anders dan negatief zijn. Het België van deze regering is een nv zonder businessplan. Ze heeft geen visie, geen strategie en geen geld. Ik heb me de voorbije dagen afgevraagd wat nu beter is voor dit land: een slechte regering of helemaal geen regering? Als we toch moeten kiezen: het is goed dat er een regering is, maar dat is dan ook de enige verdienste die ik in dit akkoord bespeur.

"Toen ik de tekst las, moest ik denken aan een koppel van wie de man een nieuwe auto wil, terwijl de vrouw haar zinnen op een nieuwe villa heeft gezet. Omdat ze niet kunnen kiezen, gaan ze dan maar voor de auto en de villa. Waar het geld vandaan moet komen, is de enige vraag die ze zich niet stellen. Volgens het regeerakkoord gaan pensioenen en uitkeringen stijgen, terwijl de loonlasten dalen. Niemand kan daar tegen zijn, maar wie gaat het betalen?

"De nv België kan nochtans een krachtige regering met een charismatische leider gebruiken. We hebben nu al de olympische medaille van de hoogste arbeidskosten. Als we niet oppassen komt daar de medaille voor de hoogste overheidskosten bij. Ik ben zoals bekend goed thuis in de ambtenarij. De komende jaren zal zich binnen het overheidsapparaat een generatiewissel voltrekken, het uitgelezen moment om een grondige afslanking door te voeren. Daarover rept Leterme met geen woord. Integendeel, deze regering geeft met haar 22 ministers en staatssecretarissen zelf een compleet fout signaal; 22 kabinetten, terwijl de OESO in haar rapport nog maar pas schreef dat kabinetten nefast zijn voor een goed bestuur in België. De geest van Copernicus is morsdood." Jean Faniel

politicoloog CRISP

"Als politicoloog komt het mij niet toe om een verlanglijstje te presenteren. Observeren en analyseren is onze taak. De casting van de regeringsleden roept vragen op. Ik heb het niet over de omvang; 22 ministers en staatssecretarissen, dat is er maar één meer dan de regering Verhofstadt II, die nochtans een partij minder telde. Nee, het is de inhoud van de portefeuilles die intrigeert. Bernard Clerfayt van FDF is staatssecretaris zonder bevoegdheden. Anderzijds krijgt Melchior Wathelet van cdH begroting in zijn portefeuille, een bevoegdheid die normaal gesproken naar een topminister gaat. Vreemd, temeer daar Wathelet bij de eedaflegging als laatste aan de beurt kwam. Toch mogen we geen voorbarige conclusies trekken uit die protocollaire afgang. Misschien is het een rookgordijn om het belang van zijn post te verdoezelen. Want eigenlijk weegt zo'n staatssecretariaat even zwaar als een ministerportefeuille, maar die status konden ze er niet aan verlenen omdat dan de pariteit tussen Vlamingen en Franstaligen werd geschonden. Hoe dan ook, Wathelet zal met zijn bevoegdheid heel vaak een stoel mogen aanschuiven op de ministerraad.

"Het is een feit dat het akkoord in alle talen zwijgt over de financiële middelen. Maar een regeerakkoord is geen begroting, wel een kaderprogramma voor de volgende drie jaar. Belangrijker vind ik de inhoudelijke vaagheid, die zich vooral in heikele thema's manifesteert. Geen woord over de nachtvluchten, nochtans een nijpend probleem. Ook over migratie is het onduidelijkheid troef. In zo'n geval moet je kijken naar de casting. Etienne Schouppe op mobiliteit, dat belooft vuurwerk in en rond Zaventem. De buurtcomités staan nu al op hun achterste poten omdat Schouppe blijft geloven in het spreidingsplan van Bert Anciaux. Migratie is in handen van Open Vld, dat met Patrick Dewael en Annemie Turtelboom alle hefbomen in handen heeft. Toch kunnen er spanningen van komen. De visie van Open Vld op economische migratie wringt met die van cdH en PS, partijen die veel meer het accent leggen op het onthaal en de integratie van asielzoekers en illegalen.

"De vraag is of de mayonaise zal pakken, zoals ze in het Frans zeggen. Ik heb geen glazen bol. De voortijdige val van Verhofstadt II werd vaak voorspeld, en toch heeft die ploeg de hele rit uit gereden. Er zijn wel vege tekens aan de wand. In feite heeft Leterme de particratie in zijn regering ingebouwd, want nagenoeg alle zwaargewichten zitten erin. Ik heb de indruk dat de premier zelf zich nog vooral als een partijleider opstelt. Dreigen om de regering op te blazen als er in juli geen akkoord is over de staatshervorming, het klinkt vreemd uit de mond van de man die zelf aan het hoofd van die regering staat. Weet je, iedereen spreekt voortdurend over de regering Leterme I. Mij lijkt het voorzichtiger te spreken over de regering Leterme tout court. Want wie zegt dat er ooit een Leterme II van komt?

"Eén voorspelling wil ik nu al doen: het blijven boeiende tijden voor politicologen." Jamal Boukhriss

acteur, cabaretier

"Ik heb Leterme deze week voor het eerst ontmoet, we draaiden een Jamalfilmpje voor Phara. Hij heeft me aangenaam verrast. Geloof het of niet, maar die man heeft gevoel voor humor. Ik vroeg hem hoe de baby het maakte en welke kleur hij had. Oranje, zei hij, met een bruint tintje, een beetje zoals jij. Hij heeft me zelfs een knuffel gegeven, om me te bedanken voor het pluchen schaap dat ik hem op zijn ziekbed had laten overhandigen.

"Wij in Brussel zijn bang voor Leterme en de Vlamingen. Leterme moet ons ervan overtuigen dat hij het land bij elkaar wil houden. Uiteraard betekent dat dat hij de banden met de N-VA moet doorknippen. En als we toch mogen dromen: ik hoop dat Leterme iets onderneemt voor de gewone man, en voor de migranten in het bijzonder. Er zijn nog zoveel problemen die om een oplossing schreeuwen. De achteruitstelling in het onderwijs, maar ook de groeiende kloof tussen de gemeenschappen. In de jaren negentig leek het de goede kant op te gaan, maar sinds 9/11 worden de tegenstellingen alleen maar groter." Jean Omasombo

Congolees politoloog, onderzoeker Afrikainstituut Tervuren

" De samenstelling van deze regering voorspelt weinig goeds voor de betrekkingen met Congo. Ik ben blij dat Charles Michel op Ontwikkelingssamenwerking blijft zitten, hij heeft de voorbije maanden getoond dat hij zich voor Afrika interesseert. Maar de belangrijkste posten, Buitenlandse Zaken en Defensie, worden ingenomen door politici met een grote scepsis jegens Congo. Op het Afrikadebuut van Karel De Gucht wil ik niet meer terugkomen. Hij heeft zich later herpakt, maar je kunt hem nog altijd niet van enige sympathie voor Congo verdenken. Zijn kritiek is vaak terecht, maar als diplomaat moet je niet altijd het achterste van je tong laten zien. Wat landsverdediging betreft kunnen we alleen met nostalgie terugdenken aan André Flahaut, die een ware vriend van Afrika was. Ik betwijfel of zijn opvolger die koers zal aanhouden, hij doet er juist alles aan om de erfenis van zijn voorganger te verketteren.

"De crisis heeft de Belgische positie in Centraal Afrika geen deugd gedaan. Maar laten we dat effect niet overdrijven, de Belgische invloed staat sowieso onder druk. China eist een steeds grotere rol op als investeerder, op politiek vlak wordt Zuid-Afrika de referentie. Ook in Congo is die evolutie onmiskenbaar. Vroeger was er de trojka, met België, Frankrijk en de Verenigde Staten als diplomatieke motor. België, met zijn ongeëvenaarde Congo-expertise, was de spil in die trojka. Daar schiet niet veel meer van over.

"Als ik één boodschap mag richten tot de nieuwe premier, dan deze. Afrikanen zijn zelf verantwoordelijk voor hun continent. Maar dat neemt niet weg dat België een historische verantwoordelijkheid draagt in Midden-Afrika. Het kolonialisme heeft zowel België als Congo, Rwanda en Burundi voor altijd getekend, in goede en kwade zin. Daarom deze oproep: vergeet die verantwoordelijkheid niet en voer een actief Afrikabeleid. En zorg ervoor dat het verleden niet wordt vergeten. Het Afrikamuseum, met zijn precaire financiering, wordt steeds meer een eiland, nu de universiteiten systematisch hun cursussen afrikanistiek schrappen.

"Ik vrees dat dit een vrome wens blijft. Yves Leterme zal het als premier de komende maanden erg druk hebben met het herstellen van de eenheid van België. Eerlijk gezegd, ik vind zijn positie als Vlaams-nationalist daarbij erg dubbelzinnig. Hij is tegelijkertijd rechter en partij." Saskia de Coster

schrijfster

"Verwachtingen over Leterme De Eerste? Heb ik niet. Zo zal ik ook niet worden teleurgesteld. Want dat ben ik al. Niet alleen in Leterme natuurlijk, niet alle credits zijn voor hem, maar het lijkt erop alsof de hele farce voor niets geweest is. Enkelen hebben 'brand!' geroepen in de concertzaal, hebben de paniek bekeken en roepen nu 'grapje!'.

Er staan geen grote veranderingen op stapel, België is nog steeds een land en helaas geen verzameling stadstaten.

Journalisten vervelen zich kreupel. Krijgen het van de weeromstuit zelf aan hun darmen. Waarover berichten? Zelfs de oppositie zit met de handen in het haar. Als politici zo overduidelijk floppen, is het pleonastisch om daar nog eens de vinger op te gaan leggen. De keizers van de Wetstraat die zouden moeten beslissen welke gladiatoren ze de arena in sturen, zijn hun eigen gladiatoren geworden. Ik houd mijn duim omlaag. Actie!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234