Maandag 21/09/2020

Politiek

Wie gaat het land leiden als een bom parlement en regering wegvaagt?

Wat als er op een dag een bom valt op het federale parlement? Wie neemt dan het bestuur over?Beeld Photo News

Wat als de regering en het voltallige parlement bij wijze van groot drama komen te vergaan? Wie neemt het bestuur van het land dan over? Het is een bijzonder hypothetische, maar simpele vraag. Het antwoord is dat niet.

Stel: premier Charles Michel (MR) komt morgen schielijk te overlijden. We wensen het hem vanzelfsprekend niet toe, maar het bestuur van dit land zal niet in gevaar komen. De vier politieke partijen die de macht delen zullen er niet lang over doen om een opvolger aan te wijzen. In de tussentijd zijn er vier vicepremiers van wie we mogen hopen dat ze onderling overeenkomen.

En wat als de volledige regering op een dag bij de vrijdagse ministerraad de Zestien binnenstapt, maar niet meer buitenkomt? Ook dan is het antwoord redelijk simpel: België is nog steeds een parlementaire democratie. De Kamervoorzitter en het bureau zijn in zo'n geval de logische voorlopige regenten en er zal, met behulp van de koning, snel een nieuwe regering op de been gebracht kunnen worden. Net zoals dat na een verkiezing gaat.

Maar stel nu dat er een bom valt op de Kamer op de tweede dinsdag van oktober, net op het moment dat de premier zijn regeerverklaring voorleest, en dat niet alleen hij en zijn regering, maar ook het voltallige parlement vergaat met man en muis. Wat dan?

Een van de pot gerukte vraag, vindt u?  Wel, het is nochtans exact de stelling waarover de Nederlandse Tweede Kamer zich afgelopen week boog. Moeten zij, net zoals in de tv-serie Designated Survivor, niet iemand aanstellen die bij zulke grote bijeenkomsten veilig afgeschermd blijft? Voor het geval dat? President Trump heeft dat overigens zoals de Amerikaanse traditie wil gedaan, zijn 'aangewezen overlever' is minister van Veteranenzaken David Shulkin.

Opties in overvloed

Zo iemand hebben wij hier dus niet. En er staat ook geen enkele andere regeling op papier, bevestigen verschillende grondwetspecialisten. Opties daarentegen, die zijn er in overvloed. 

Eén daarvan is dat de hoogste ambtenaren van het land een comité van regenten vormen. Zo ging het ook in 1940, toen het parlement van de bezetter niet meer mocht samenkomen en de regering naar het buitenland vluchtte. Omdat de secretarissen-generaal van de ministeries toen vooraf bij wet werden aangeduid om de continuïteit van het bestuur te garanderen, zou dat vandaag eventueel als precedent kunnen gelden. 

Maar er zijn nog andere opties. "De vertegenwoordigers van de belangrijkste steden van het land zouden hun verantwoordelijkheid kunnen opnemen", suggereert emeritus hoogleraar Mark Van den Wijngaert. "Of de minister-presidenten van de deelstaten. Of, als ze overleven, de senatoren." 

Volgens de diensten van de Kamer is er nog een andere evidentie: de koning. "Hij zou samen met wat rest van de Kroonraad, de ministers van Staat dus, het land kunnen waarnemen in afwachting van nieuwe verkiezingen die de administratie moet organiseren", luidt het daar. 

Al zijn er ook grondwetspecialisten die menen dat die nieuwe verkiezingen niet eens nodig zijn. Het parlement kan onmiddellijk gevuld worden met de opvolgers van de kieslijsten. "Maar of dat wel zo legitiem zou zijn?", twijfelen de diensten van de Kamer.

Interessante oefening

Niemand die met andere woorden weet wat de juiste manier van handelen zou moeten zijn. Maar is dat erg? In het parlement lijkt alvast niemand zich grote zorgen te maken. "Het is een interessante denkoefening", vindt de Open Vld-fractie. "Misschien zou het nog wel nuttig kunnen zijn om één parlementslid en één regeringslid aan te wijzen, voor het geval dat. Ook al blijft het bijzonder hypothetisch."

Volgens Van den Wijngaert zal het land niet vergaan als op de dag des oordeels geen plan klaarligt. "We mogen ervan uit gaan dat er altijd mensen zullen overblijven die getuigen van gezond verstand en goede wil. Er zullen er ook ongetwijfeld zijn die getuigen van veel ambitie, maar die zijn in zulke situaties zelden de beste optie. (lacht)"

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234