Maandag 14/10/2019

Wie een boek geeft, schenkt een wereld

Annemarie Estor

Jeanette Winterson, The.PowerBook, Jonathan Cape

Het ontzettendste boek ter wereld? Dat is The.PowerBook van Jeanette Winterson. Die daverende schoonheid kan ik alleen maar tonen door te citeren. "My search of you, your search of me, is a search after something that cannot be found. [...] The love we seek overrules human nature. It has a wildness in it and a glory that we want more than life itself. Love never counts the cost, to itself or others, and nothing is as cruel as love. There is no love that does not pierce the hands and feet. Merely human love does not satisfy us, though we settle for it. It is an encampment on the edge of the wilderness [...]"

Yannick Dangre

Michail Boelgakov, De meester en Margarita, Van Oorschot

Het is een veel te weinig bekende klassieker over de schrijnende liefde tussen een man met een obsessie voor Pilatus en een meisje dat zijn fantasie aanblaast. En ondertussen bezoekt de duivel Moskou. Een rijk, ongrijpbaar boek. Je vergeet het nooit meer.

Eric Min

André Baillon, Waanzinnen, Voetnoot

De verhalen van de vergeten Belgische schrijver André Baillon (1875-1932) vormen samen een uitwaaierende autobiografie. Waanzinnen leest als de perfecte inleiding. De ietwat marginale Baillon verwierf een zeker succès d'estime maar verzonk in waanzin en pleegde zelfmoord. Dit koortsige schrijven trekt je mee onder zijn hersenpan, waar uiteindelijk alleen nog taal woedt: herhalend, temporiserend, obsessief en opgesloten in gemeenplaatsen. De woorden zelf transformeren zich tot beestjes en gaan de hoofdfiguur te lijf: langzaam wordt de papieren man zo knettergek als zijn alter ego van vlees en bloed.

Peter Verhelst

Stefan Hertmans, Oorlog en terpentijn, De Bezige Bij

Alle talenten van Hertmans (poëzie, essay, proza, dagboek) komen samen in dit boek. Dit is zoals literatuur moet zijn: slim, ontroerend, goed geschreven. Bij voorkeur traag te lezen.

Griet Op de Beeck

Alessandro Baricco, Mr Gwyn, De Bezige Bij

Op de eerste bladzijde had ik al twee keer gedacht: ik wou dat ik die zin had geschreven, en één keer: wat een knalgoed idee. Ik heb het over Mr Gwyn van Alessandro Baricco. Het verhaal is simpel: Jasper Gwyn, een succesvol romanschrijver, kondigt in een krantenstuk aan dat hij beslist heeft om te stoppen met schrijven. Al snel merkt hij dat hij daardoor wel degelijk iets mist in zijn leven. Uiteindelijk vat hij het plan op om portretten te maken, zoals een schilder, maar dan zonder verf. Een boek dat gaten durft te laten, en geheimen geheimen laat zijn. Teer, ontroerend kleinood.

Christophe Van Gerrewey

David Foster Wallace, De bleke koning, Meulenhoff

De beste Nederlandstalige roman uit 2013 is De bleke koning, op wonderlijke wijze uit het Engels vertaald door Iannis Goerlandt en Daniël Rovers. Het boek is omstandig, lang en moeilijk genoemd. Dat is slechts gedeeltelijk terecht. Deze roman is immers nooit omstandiger, langer en moeilijker dan het leven zelf, terwijl het de intensiteit, de onbepaaldheid en de schoonheid ervan probleemloos in taal en verhaal treft. Bovendien vertrekt De bleke koning bij het terechte vermoeden dat veel menselijke ellende voortkomt uit het onvermogen om te gaan met verveling. Zo kan groot leesgeluk misschien tot het begin van levensgeluk leiden.

Koen Peeters

Pascal Verbeken & Herman Selleslags,Tranzyt Antwerpia, Reis in het spoor van de Red Star Line, De Bezeige Bij Antwerpen

Verbeken houdt van oude spoorweglijnen, prentbriefkaarten en mensen. In dit boek reist hij Benjamin Kopp na, een Poolse jongen die in 1911 per trein vanuit een Pools dorpje naar Antwerpen reisde, en daar inscheepte voor de VS. Het is het verhaal van de Red Star Line: avonturiers, arme dompelaars, joden die bang waren voor wrede pogroms in Oost-Europa.
Pascal Verbeken wilde samen met fotograaf Selleslags dat verleden betrappen. Hij ondervraagt ter plekke de mensen. Vandaag is die realiteit morsig, pover of banaal, - zo toont Selleslags prachtig aan -, maar vroeger waren het de plaatsen van de Horror. Hoe het verleden dan als een doem over het heden hangt, en er tegelijk vrolijk van wegfladdert. Ja, prachtige foto's. Vroeger sprak men zo mooi van landverhuizers, gelukszoekers, maar vandaag heet dat zootje kortweg sans-papiers of illegalen. Waarom?

Herman Brusselmans

Bart Chabot, Triggerhappy, De Bezige Bij

Bart Chabot is al 25 jaar een goeie gabber van mij en hij heeft een hersentumor overleefd en pas op 59-jarige leeftijd deze debuutroman gepubliceerd, en dat zijn misschien niet per se drie kenmerken van een groot literair talent, maar zo'n talent is Chabot wel degelijk en Triggerhappy is de beste debuutroman sinds jaren.

Joost Houtman

Timur Vermes,Daar is hij weer, De Bezige Bij Antwerpen

Politieke komedie, maatschappijkritische satire, parabel met waarschuwend vingertje... kortom, razend interessante en amusante lectuur. Hij trekt de stad in en al wie hij aanspreekt denkt dat hij een hilarische imitator is. A.H. groeit als Fascinerende Fascist in eins-zwei-drei uit tot een hype. Slaagt hij nu wel in zijn opzet, is de vraag. Zonder Goebbels, leger of Eva, maar met YouTube-filmpjes, trending topics en vind-ik-leuks? Dit boek is ge-ni-aal!

Paul Demets

Les Murray, De planken kathedraal, De Harmonie

"Poëzie", schrijft de Australische dichter Les Murray, "verandert onze adem en onderwerpt hem aan de wetten van de dans." Zelden lees je gedichten die zowel aan het bewustzijn als aan je zintuigen raken. Ze gaan onder je huid zitten. Ze getuigen van een pijnlijk zelfonderzoek en ze zijn complex. Maar ze zijn ook verbazend draaglijk, door de levenskracht die er doorheen straalt. De tweetalige bloemlezing De planken kathedraal legt een hand op je schouder, stevig door de muzikaliteit, mild en wild tegelijk. Murray moet de Nobelprijs krijgen. En u dit boek.

Peter Van den Eede

Julian Barnes, Hoogteverschillen, Atlas Contact

Na het overlijden van zijn vrouw Pat Kavanagh is Julian Barnes een 'verdrietwerker' geworden. En toch schreef hij met Hoogteverschillen de mooiste ode aan de liefde van het afgelopen jaar, zeg maar jaren. Bovendien schenkt hij de ontroerde lezer daarnaast een fascinerende literaire puzzel waarin verzinsel, herinnering en essay - van de eerste ballonvaarders over de pioniers van de fotografie tot de liefdeshonger van de legendarische actrice Sarah Bernhardt - naadloos in elkaar overvloeien.
"Je voegt twee mensen samen die nog niet eerder zijn samengevoegd. Dan wordt, op enig moment, vroeg of laat, om de een of andere reden, een van de twee weggenomen. En wat wordt weggenomen is groter dan de som van wat er eerst was."

David Nolens

Jane Jacobs,Dood en leven van grote Amerikaanse steden, Sun Trancity

Meer dan 50 jaar na publicatie lees ik de klassieker Dood en leven van grote Amerikaanse steden van de stadsactiviste Jane Jacobs (1916-2006), een krachtig boek over hoe mensen op een spontane en zelfregulerende manier in elkaars nabijheid zijn in de hartkamers van de stad. Op een wakkere manier beschrijft ze het straatballet van bewoners en passanten in de biotoop van het trottoir. Het is vooral haar liefde voor het stadsleven die zo aanstekelijk werkt.

Erik Vlaminck

Martin Michael Driessen, Een ware held, Wereldbibliotheek

Een ware held is het ontroerende, beklijvende en overrompelende verhaal van de broeders Luigi en Beppo Fresci. Auteur Martin Michael Driessen presenteert een puntgaaf geschreven novelle die niet alleen tijdloos actueel is maar ook razend spannend. De uitgever maakte er bovendien een hebbeding van. Het boek telt 57 bladzijden. Het is dus geen cadeau dat de pretentie heeft om uren tijd in beslag te nemen. Het past wel in elke zak of handtas. Het doet doordenken en stilstaan. En het zal zoveel jaren later herlezen worden. Gegarandeerd.

Yves Desmet

Philipp Blom, Het verdorven genootschap, De Bezige Bij

Mocht Eric Van Looy het gevraagd hebben, ik was niet verder gekomen dan Fransman, filosoof, schrijver van de Encyclopédie. Daarom heb ik dit jaar enorm genoten van het door Philipp Blom spannend opgeschreven levensverhaal van Denis Diderot, lid van een ronduit beruchte achttiende-eeuwse Parijse salon, waar de grootste geesten van de eeuw samen kwamen, om er als eersten de waarden van de Verlichting en het atheïsme te bespreken en te bepleiten. Het is ook het verhaal van hoe de geschiedenis vaak onrechtvaardig is, waardoor een romantische royalist als Rousseau grotere faam kon verwerven dan zijn aartsvijand Diderot. En tegelijk leert het je dat de geschiedenis zich telkens toch herhaalt als grosso modo dezelfde strijd tussen grosso modo dezelfde tegenstellingen.

Annelies Verbeke

Vladimir Nabokov,Een Russische Schoonheid. Verzamelde verhalen, De Bezige Bij

Vorig jaar las ik het eerste, dit jaar het tweede deel van de verzamelde korte verhalen van Vladimir Nabokov. Eerder las ik vijf van zijn romans en dacht ik dat hij in de eerste plaats een romanschrijver was. Zijn korte verhalen vind ik echter nog sterker. Alle zintuigen betrekt hij, en dat gaat op de lezer over, het is alsof hij bezit van je neemt met zijn woorden, je letterlijk betovert. Zo intelligent, speels en gevoelig.

Annick Vandorpe

Scott Jurek, Eet & ren, Promotheus

Autobiografie annex receptenboek. In Eet & ren vertelt de Amerikaanse langeafstandsloper Scott Jurek hoe hij van een junkfoodfanaat een veganist werd die de zwaarste ultramarathons ter wereld rent. Zijn levensverhaal leest als een roman en zet je aan je grenzen af te tasten en te verleggen, op sportief vlak maar evengoed professioneel. Elk hoofdstuk eindigt met een veganistisch recept dat je stante pede naar de keuken drijft. Winterchili à la Minnesota of liever tamari-limoen tempé met rode curry amandelsaus als kerstdiner dit jaar?

Marnix Verplancke

Jerry Brotton, Een geschiedenis van de wereld in twaalf kaarten, De Bezige Bij

Van een Babylonische kleitablet uit de zesde eeuw voor onze jaartelling tot Google Maps vandaag zijn de wereldkaarten die de Britse literatuurhistoricus Jerry Brotton hier presenteert eerst en vooral filosofische objecten die verraden hoe de makers ervan - en bij uitbreiding de maatschappij waaruit ze voortkomen - hun wereld zagen. Dit boek brengt het boeiende verhaal van christelijke kaarten vol draken en duivels en van een multicultureel Sicilië dat bijna duizend jaar geleden al abstractie maakte van landsgrenzen.

Bart Moeyaert

Sylvain Tesson, Zes maanden in de Siberische wouden, De Arbeiderspers

Tesson is 37 als hij een half jaar in een blokhut aan het Bajkalmeer in Siberië gaat wonen. Hij wil te weten komen of hij zichzelf kan verdragen. Via zijn dagboek ga je als lezer met hem mee. Je staart mee uit het raam. Je ploegt urenlang door de sneeuw achter hem aan. Je hakt een gat in het dikke ijs en je gaat mee vissen, je schrikt op als een Russische jager luidruchtig komt binnenwaaien, je drinkt te veel wodka. Bovenal duik je op een sublieme manier de rijke binnenwereld van de schrijver/filosoof in, en je komt erachter of je zelf gek zou worden, of niet.

Jeroen Olyslaegers

Ian Buruma,1945. Biografie van een jaar, Atlas/Contact

Ik heb nog nooit zo'n gedreven boek over chaos gelezen en het merkwaardige is daarbij de toon die Buruma hanteert om het over waanzin, verwoesting, ineenstorting, verkrachting en wraak te hebben. Je voelt de ontreddering en je proeft daarbij tegelijk Buruma's verontwaardiging én nuance. Hoe hij dat flikt is me nog niet helemaal duidelijk. Wat wel daarbij helpt is de figuur van Buruma's vader die deze krankzinnige tijd aan de lijve ondervonden heeft en die als een rode draad door het boek meandert. Deze verzameling van feiten en anekdotes doet je letterlijk naar adem happen. Tegelijk is het revelerend hoe krachtig de tegenbeweging is van mannen en vrouwen die uit deze puinhoop overeindkrabbelen om een nieuw, menswaardig bestaan op te bouwen.

Stan Lauryssens

Salman Rushdie, Joseph Anton, Atlas Contact

Ik lees geen romans, ik schrijf ze zelf. Waarom zou ik lezen wat ik zelf schrijf? Ik lees dagboeken, autobiografieën, waargebeurde verhalen zoals Joseph Anton, een memoir van Salman Rushdie, een baksteen van een boek. Op Valentijnsdag 1989 krijgt Rushdie telefoon: hij is door ayatollah Khomeini in Iran ter dood veroordeeld omwille van zijn roman De duivelsverzen die tegen islam, de Profeet en de Koran zou zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234