Woensdag 10/08/2022

Wie draagt thuis de rok?

Toen de Manchester United-speler David Beckham een paar jaar terug een sarong droeg, was dat groot nieuws voor de Britse tabloids, en zelfs de ernstigere bladen brachten de foto op hun voorpagina. Hoewel ze daar toch al wat Schotten hebben zien passeren, is een man in een rok nog altijd schokkend.

Echte mannen dragen een broek, zo wil het de volksmond. Nochtans dragen fervente Engelse voetbalfans na een overwinning van hun ploeg vaak een Britse vlag rond de heupen, en stoere tieners die ten zeerste bekommerd zijn om er als echte jonge mannen uit te zien, dragen een lang T-shirt tot op hun knieën. Hoe zit dat dan met rokken voor mannen? Een vraag die tot verwarring leidt blijkbaar, maar ook tot de fascinerende tentoonstelling Men in Skirts (Mannen in rokken) in het Victoria & Albert Museum in Londen.

Jean-Paul Gaultier, een van de belangrijkste voorvechters van de rok voor mannen, stelt het als volgt: "Als je een man een rok aantrekt, is dat geen travestie, maar doe hem een beha aan, en dan is het wel zo." In het Westen dragen slechts weinig mannen een rok, want dit kledingstuk wordt hier toch nog voornamelijk met vrouwen geassocieerd - zelfs voor vrouwen blijft het een symbool van feminiteit. Unisekskledij betekent dan ook meestal dat vrouwen mannenpakken mogen dragen, maar de rollen worden niet vaak omgekeerd. Een rok voor mannen gaat helemaal tegen onze stoere-sterke-mannen-traditie in. Mannen die een rok dragen, zien er niet alleen vrouwelijk uit, maar ze zijn het sowieso ook.

Zelf ben ik best ruimdenkend, vooral als het op mode aankomt, maar ik moet toegeven dat de eerste gedachte die bij me opkomt als de vraag wordt opgeworpen, is dat mannen in rokken voor mij niet echt hoeven. Ik vind het veeleer vergezocht en in zekere zin is het boeiender als ontwerpers voor mannen erin slagen iets leuks of uitdagends te doen met de traditionele mannengarderobe. Bij even verder denken verander ik echter van mening. De laatste keer dat ik serieus vlinders in mijn buik voelde voor een man, behalve voor mijn wettige echtgenoot, was hij wel degelijk gerokt. Ik herinner me hoe Abdallahs, een Berber in de Siwa-oase in Egypte, spierwitte gallabiya of djellaba flapperde in de wind bovenop een fabelachtige zandduin, en hoe hij trots zijn witte sjaal rond het hoofd wikkelde. Zijn outfit was duidelijk mannelijk en supersexy, en toen hij me een paar dagen later kwam ophalen in slecht geknipte jeans, made in Egypt, was hij bij wijze van spreken nog maar half zo aantrekkelijk meer.

Het mag in onze cultuur dan een soort taboe zijn, in een groot deel van de wereld, vooral in Azië en het Midden-Oosten, is een sarong, kaftan, dhoti of djellaba dagelijkse kost voor mannen, en dat heeft helemaal niets met vrouwelijkheid te maken, integendeel. We mogen dan ook de Schotten niet vergeten die nog steeds bij de minste gelegenheid trots hun nationale tartanrokken dragen.

Ook in het Westen droegen mannen niet altijd broeken. De tentoonstelling geeft een klein maar boeiend historisch overzicht van mannenkledij, vaak met hedendaagse ontwerpen ernaast die erop geïnspireerd zijn. Bij de Romeinen droegen zowel mannen als vrouwen een gedrapeerde toga over een eenvoudige tuniek, en ook gedurende de Middeleeuwen droegen mannen en vrouwen eigenlijk min of meer dezelfde vormloze tunieken. Toen in het begin van de 14de eeuw knopen als sluiting geïntroduceerd werden, werd een stuk stof voor het eerst geknipt op maat, het begin van de kleermakerij dus. Terwijl vrouwen nog steeds vollelengtetunieken droegen, werden die voor mannen vanaf dan steeds nauwer en geleidelijk aan ook korter. Modieuze mannen in de 15de eeuw begonnen onder hun tuniek een soort leggings te dragen, of een lichte broek.

Vivienne Westwood, die haar voorliefde voor historische kostuums nooit onder stoelen of banken gestoken heeft, ontwierp een aantal jaren terug een zwart zijden avondkleed voor heren, heel eenvoudig maar gedragen met een extravagante ceintuur met valse edelstenen. Dit kleed is een navolging van de 14de-eeuwse pourpoint die onder een harnas gedragen werd, en komt nu in feite ultravrouwelijk over. In de 16de eeuw droegen mannen een soort poffende broekrok, en in de 18de eeuw een druk geborduurd mantelkleed tot op de knie, met een rok. In feite is het pas vanaf de 19de eeuw dat broeken gedragen werden, en dan nog, tot aan het begin van de 20ste eeuw droegen mannen boven hun broek lange mantels of kamerjassen met heel veel volume vanaf de heupen. Historisch gezien was het zelfs zo dat de mannenmode de toon aangaf voor de vrouwenkledij.

Geen wonder dus dat hedendaagse ontwerpers verlangen naar een soortgelijke vrijheid voor mannen. Sedert de jaren zestig proberen ze dan ook om de rok, en soms ook de jurk, opnieuw te introduceren. Inspiratie putten ze vaak uit het verleden, of uit andere culturen. Hun ontwerpen werden echter wel vaak met een scheef oog bekeken door het grote publiek, en vielen enkel in de smaak bij culturele groepen die ageerden tegen de maatschappij, zoals hippies, new romantics en punks. In de twintigste eeuw is de rok voor mannen vaak symbool van anarchie. Langzamerhand werden ze ook geadopteerd door de homogemeenschap, als teken van hun alternatieve levensstijl. Vandaag worden rokken meestal gedragen als een 'statement' door fashionistas, pop- en filmsterren.

Elk jaar opnieuw zijn er wel vooraanstaande designers als Jean-Paul Gautier, Walter Van Beirendonck, Dries van Noten, Yohji Yamamoto en Paul Smith die enkele rokken of djellaba's in hun collecties stoppen. Ze gaan steeds iets verder dan de grenzen verleggen voor wat kan en niet kan in mannenmode, ze stellen in feite de relatie ter discussie tussen de manier waarop mannen eruitzien en de manier waarop ze zich gedragen. Een boeiend onderwerp dus, dat verder gaat dan een oppervlakkig verhaal over kleren.

De tentoonstelling toont zo'n zestig rokken en andere rokvormige ontwerpen, een aantal historisch maar vooral hedendaags. Er zijn conservatieve rokpakken en zwarte smokings met geplooide rokken van Carlo Pignatelli, en er zijn de gewaagde kilts van Vivienne Westwood, alsook satijnen avondjurken van Jean-Paul Gaultier. Welbekend zijn de punk bondage-broeken met een Schots rokje van Vivienne, en lieve babydoll-jurkjes zoals die die Kurt Cobain toentertijd leende van Courtney Love voor de optredens van Nirvana. Er zijn de afdelingen punk, grunge, futuristisch met Pierre Cardins ultra uniseksminirokjes, fetisj en etnisch. Dit zijn allemaal interessante 'statements' maar de meest draagbare 'rokken' vind je toch in de etnische afdeling. Er zijn prachtige kaftans in felle kleuren van Moschino, Paul Smith en Dries van Noten, gedragen met een blazer, en al of niet met een broek of sirwal eronder, alsook op sarong en dhoti geïnspireerde kostuums.

Veel aandacht gaat ook uit naar de Schotse kilt, die eigenlijk pas zijn intrede deed in de 18de eeuw. Oorspronkelijk was de kilt een deken van zo'n 6 meter lang, dat op een bepaalde manier geplooid werd op de vloer. De drager ging vervolgens op het deken liggen, en sloeg het over hem, om het dan met een riem samen te houden. Hij had daardoor dan de plooien onder de riem, en erboven nogal wat extra stof die over zijn bovenlijf gedrapeerd werd. Met de plooien erin genaaid is het nu wel iets handiger om te dragen.

In 1745 tijdens de Jakobijnse revolte werd de kilt verboden door de Britse regering, maar toen in 1782 de kilt weer toegelaten werd, werd hij het trotse nationale symbool van Schotland dat het vandaag nog steeds is. De manier waarop je traditioneel de kilt draagt en zelfs de manier en de volgorde waarin je je kleedt, mogen dan allemaal bepaald worden door strenge regels, tegenwoordig zijn er wel heel ludieke varianten op de traditionele kilt. John Stephen, een ontwerper uit Glasgow, maakt kilts op maat in alle mogelijke stoffen, en heeft zelfs een leuk minikiltje voor mannen. En eerlijk waar, een kilt heeft iets; mannen in een kilt met stoere bottines en een dikke wollen trui, op voorwaarde dat ze mooie knieën hebben, zijn echt aantrekkelijk. Men in Skirts exploreert alle mogelijke facetten van rokken voor mannen en geeft stof tot nadenken over wat kan en niet kan. Het doet je je grenzen van wat niet kan verleggen. Wanneer ik een roodharige punk in een Westwood-stijl punkbroek met rok zie rondlopen tussen het publiek heeft het iets aandoenlijks, en ik sta ineens stil bij het feit dat ik in feite in een herenpak rondloop. In een tijd dat we zoveel taboes in de wind geblazen hebben, blijkt dit er toch nog een te zijn. De meest gehoorde commentaar in de tentoonstelling was dan ook luid geschater van vrouwen die tegen hun man zeiden: "Ik zie jou daarin al lopen!"

De tentoonstelling Men in Skirts loopt nog tot 12 mei 2002 in het Victoria & Albert Museum in Londen, Exhibition Road, South Kensington; metro: South Kensington.

De curator van de tentoonstelling, Andrew Bolton, brengt in juni 2002 een boek Men in Skirts uit, gepubliceerd door V&A Publications (19,95 pond, 32,72), met honderd prachtige kleurenillustraties.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234