Zondag 01/08/2021

Wie al doorweekt is, vreest de regen niet

Edward Geelhoed is correspondent in Athene (voor onder meer De Groene Amsterdammer). Hij schreef deze bijdrage op verzoek van De Morgen.

Wandelend door Athene ruik je nooit de geur van 'herstel', nooit dwaal je hier door straten van een 'succesverhaal'. Op 'al het verworvene' dat 'niet verloren mag gaan' valt je oog niet zomaar, wat het is onzichtbaar, het is lucht en fabel; 'al het verworvene' is enkel meer misère. Doordat oud-premier Antonis Samaras de geveinsde opleving van Griekenland eindeloos herhaalde, in dat idioom van de illusie, deed dezelfde verteltrant opgeld in de Noord-Europese hoofdsteden. Dat moest het goedbedoelde en zinvolle van de bezuinigingsdwang over het voetlicht brengen. Maar die frases zijn voor de dingen gaan staan, zoals ze werkelijk zijn, en Syriza herbenoemt nu alles - en wil 'de wonden helen'.

Wie in Athene woont, kan niet anders dan de nieuwe taal van Alexis Tsipras en Yanis Varoufakis onderschrijven; dat het medicijn van de trojka haast kwalijker is dan de kwaal zelf. Verwachte groei en een primair begrotingsoverschot, getoond als vruchten van de versoberingen, dat is wat Berlijn te berde brengt bij de onderhandelingen - ook vandaag weer, tijdens 'de laatste kans op een akkoord'. Alleen: altijd schemert de implicatie van die 'triomfen' erdoorheen; dat de economie eerst een kwart moest krimpen om lichtjes, zeer lichtjes op te rijzen, en de consequentie van het overschot is armoede.

Pensioenen halveren, domweg alle schoolbeveiligers en schoonmakers ontslaan - in plaats van individuen met fantoombanen -, belasting na belasting doorvoeren... Een overschot bereiken is zo moeilijk niet, een leefbaar land achterlaten wel.

Varoufakis, als politicus op tournee, gaat nu met zijn eigen vocabulaire Berlijn te lijf. 'Fiscale waterboarding', zo betitelt hij de trojka's werkwijze. Het land als 'schuldkolonie'. Soms zijn de woorden gezwollen, maar in essentie weerspiegelen ze de Griekse toestand precies. Zaken terugdraaien noemt hij 'absurde missers herstellen'. Zo spreken hij en Berlijn twee verschillende talen, en zeilen hun zinnen langs elkaar heen.

Het onbegrijpelijke voor Grieken: decennialang regeerden Nieuwe Democratie en Pasok alleen voor zichzelf, voor het nepotisme, als handelaars in fakelaki; envelopjes van geluk. In de trojkaperiode is nauwelijks iets genezen, want Samaras hervormde nooit. Op de keper beschouwd is dát extreem, radicaal. Zodoende is het eigenaardig dat Syriza, géén bewezen boevenbende, op zoveel onwelwillendheid stuit.

In de loop der jaren verdween de kijk op de toekomst, bij tijd en wijle zag ik de depressie op gezichten van vrienden. De pleinen stroomden niet langer vol van woede, de mismoedigheid had toegeslagen, men moest overleven. Inmiddels spoort driekwart van de Grieken de regering aan de trojka-afspraak op te heffen - als die gefaald heeft, het malheur zelfs aanwakkerde, waarom is besteden en investeren dan onzinnig? Onredelijk is dat niet, in ruil voor wérkelijke hervormingen en het bevechten van corruptie en belastingontduiking.

In feite is van 'hulp aan de Grieken' nooit sprake geweest; negentig procent van alle bijstandsmiljarden gaat naar schuldeisers, naar banken. Dat Tsipras de nouveaux pauvres wil voorzien van voedselbonnen en elektriciteit, is allerminst 'cadeautjes uitdelen': een ander sociaal vangnet dan de familie is er niet, en een zorgverzekering is veelal onbetaalbare luxe. Zie hier 'de offers van het volk', aldus Samaras en Berlijn, en die krenking wekt de diepste weerzin. Na lange teloorgang vraagt niemand om een paradijs, maar even ademen, dat is lang geleden. Dikwijls is er lippendienst bewezen aan Europese solidariteit - nu is het geboden eens echt over het eigenbelang heen te zien.

Met erg kleine stapjes naderen Berlijn en Athene evenwel een compromis. Maar Merkel vreest gezichtsverlies, en zou liever ten hele dwalen dan ten halve keren, terwijl Varoufakis het mandaat heeft om een tikkeltje roekeloos te zijn. Niet voor niets luidt een Grieks spreekwoord: O vregmenos tin vrochi dhen tin fovate: wie al doorweekt is, vreest de regen niet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234