Maandag 14/10/2019

Libië

Wetteloosheid regeert in Tripoli nu rivaliserende milities elkaar de oorlog hebben verklaard

Zondag werd een vluchtelingenkamp in Tripoli getroffen door een granaat. De stad wordt geteisterd door rivaliserende milities. Beeld REUTERS

In Tripoli, de hoofdstad van Libië, zijn tientallen doden gevallen bij gevechten tussen regeringsgezinde milities die hun macht de afgelopen twee jaar hebben verkregen met steun uit het Westen. President Fayez al Serraj heeft de noodtoestand uitgeroepen.

Libië is sinds de val van dictator Moammar Kadhafi in 2011 in de greep van een burgeroorlog, maar gevechten van deze omvang zijn er in Tripoli de afgelopen jaren niet meer geweest. De vier milities die met elkaar slaags zijn geraakt, golden tot vorige week als pijlers onder de regering-Serraj. 

Serraj, die hen ‘illegale bendes’ noemt, liet de milities aanvankelijk met opzet sterker worden, in de hoop dat ze hem zouden beschermen tegen politieke tegenstanders. Voor Serraj – die in ballingschap leefde tot hij na interventie van de VN president werd – voet aan de grond in Libië durfde te zetten, zocht hij de bescherming van de milities die nu met elkaar vechten. Nu dreigt hij in zijn eigen zwaard te vallen.

Oorlogsplannen

Bij schietpartijen en mortieraanvallen in Tripoli zijn de afgelopen week 47 doden gevallen. Veertien van hen zijn volgens de Verenigde Naties burgers. Vierhonderd gevangenen, vaak aanhangers van de voormalige dictator Moammar Kadhafi, wisten in het tumult te ontsnappen uit de Ruhaimi-gevangenis. Het vliegveld van Tripoli moest worden gesloten. 

In meerdere stadswijken zouden gezinnen uit hun huis gevlucht zijn. Antonio Guterres, secretaris-generaal van de VN, roept in een verklaring op om het geweld te staken.

De gevechten in Tripoli begonnen op het eerste gezicht onverwacht toen de zogenaamde Zevende Brigade uit het zuiden van de stad stadswijken aanviel waar andere milities zich ophouden. 

Het afgelopen jaar was het naar verhouding rustig in Tripoli: hulporganisaties en westerse diplomaten durfden zich er weer vaker te laten zien. Op 10 december staan in Libië presidentiële en parlementaire verkiezingen gepland.

Maar de Duitse denktank Stiftung fur Wissenschaft und Politik waarschuwde al afgelopen voorjaar dat de milities in stilte een oorlog voorbereiden over de macht in de Libische hoofdstad. 

Migranten

Aanvankelijk waren de milities niet anders dan de honderden andere die in Libië ontstonden na de val van Kadhafi. Maar toen ze zich aan de zijde schaarden van de door het Westen gesteunde regering-Serraj en een speciale VN-afdeling die in Tripoli is gevestigd, begon hun invloed te groeien. 

Niet alleen door Serraj, maar ook in Europa werden ze steeds vaker aangeduid als ‘het leger’, ‘de politie’ of ‘de autoriteiten’. Libië heeft geen echt leger of een politie: het enige gezag komt van deze gewapende groeperingen.

In 2016 haalden de milities hun inkomen nog vooral uit ontvoeringen. Inmiddels verdienen ze volgens een recente studie van het Amerikaanse onderzoeksbureau Small Arms Survey ook met het afpersen van bankiers en het grootschalig witwassen van geld.

Met andere woorden: de milities van Tripoli zijn uitgegroeid tot machtige criminele organisaties, die steeds meer bepalen wat er in Libië gebeurt. Serraj staat te zwak om hun invloed in te dammen.

Italië werd vorig jaar beschuldigd van het betalen van geld aan Libische milities om te voorkomen dat vluchtelingen Europa bereiken. De milities hebben de regie over delen van de Libische kustwacht en de detentiecentra voor migranten. Twee van die centra zijn de afgelopen dagen ontruimd vanwege de gevechten. Volgens Artsen Zonder Grenzen brengen de gevechten het leven van achtduizend migranten in gevaar. "Libië is geen veilige plaats voor migranten."

Libië is een land met meerdere regeringen. Behalve de internationaal erkende regering van Serraj in Tripoli zit in het oostelijke havenstad Benghazi ook nog de concurrerende regering van veldmaarschalk Khalifa Haftar. 

Na interventie van de Franse president Emmanuel Macron zijn beide machthebbers akkoord gegaan met verkiezingen in december. De milities in Tripoli, die in feite de macht hebben in het door Serraj geregeerde deel van het land, waren niet uitgenodigd toen dat akkoord werd bereikt in Parijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234