Woensdag 05/08/2020

InterviewCorona

Wetenschapsfilosoof Gustaaf Cornelis: ‘De meeste mensen zouden de adviezen van de GEES fout interpreteren’

Elio Di Rupo, Sophie Wilmès en Jan Jambon tijdens de tweede persconferentie van de Veiligheidsraad deze namiddag.Beeld Photo News

De adviezen van de expertengroep GEES worden niet publiek gemaakt. Weinig transparant? Nee, vindt wetenschapsfilosoof Gustaaf Cornelis. ‘Die integrale beschikbaarheid heeft weinig zin. De meerderheid zou die wetenschappelijke adviezen niet begrijpen.’

Moet de regering deze adviezen openbaar maken?

“Neen. Aan elk beleidsvoorstel gaat wetenschappelijk onderzoek vooraf, maar de doorsneeburger wil echt niet weten wat daarin staat. En gelijk heeft hij. De meerderheid zou die adviezen ook niet begrijpen. Wetenschappelijke kennis wordt namelijk uitgedrukt in probabiliteit. Die waarschijnlijkheden worden zeer precies berekend, al zit daar natuurlijk een foutmarge op. Hierdoor valt dat alles bijzonder moeilijk te interpreteren. Je kunt je voorstellen dat er dan ook overlap is tussen adviezen, en zelfs tegenspraak. Dat alles maakt dat je dit niet zomaar op straat kunt gooien. Gespecialiseerde journalisten en politici zullen daarom een vertaalslag moeten maken.

“In de adviezen van het GEES zal heus geen geheime informatie staan. We zouden als burgers gewoon niet goed weten hoe we moeten omgaan met zo’n dossier. Als je die informatie ruw doorgeeft, zal de bevolking daar persoonlijke opportuniteiten in zien. Het lijkt me dus zeer normaal dat je die documenten niet vrijgeeft.”

Wetenschapsfilosoof Gustaaf Cornelis.Beeld Gustaaf Cornelis

Brengt transparantie dan gevaren met zich mee?

“Het grote probleem bij corona is dat het gezond verstand zoek is bij nogal wat burgers. De ene houdt een lockdownparty, de andere bezoekt met een kleinkind de grootmoeder... Natuurlijk zit de burger in een situatie waarin hij heel moeilijk de noodzakelijkheid van bepaald gedrag kan inschatten. Het dragen van een masker is daar een mooi voorbeeld van. De burger ziet dat als een vrijheidsbeperking. Maar in de richtlijnen van zo’n rapport zullen zaken staan die elkaar, volgens de burger althans, tegenspreken of al te vaag zijn. Als je die openbaar maakt, kan dat een averechts effect hebben. We zoeken namelijk met een coronabrilletje naar mogelijkheden om onze vrijheid te herwinnen.

“Ook buiten de coronacrisis zijn er tal van voorbeelden. Zo daalde het condoomgebruik vorig jaar aanzienlijk toen er werd gecommuniceerd over hiv-remmers. Hetzelfde gebeurde met nieuwe partydrugs. Het gebruik ervan steeg zodra de overheid verkondigde dat ze zeer gevaarlijk waren. Ook de communicatie rond zelfmoord heeft pijnlijk genoeg dat effect. Zeggen dat dit nergens voor nodig is, kan er juist voor zorgen dat mensen het wel zullen doen. Dat tegengestelde effect is dus een goede reden om zo’n dossier geheim te houden.”

“Heel deze kwestie draait dus om interpretatie. Daar dienen politici een verantwoordelijkheid in te nemen. Zij moeten de adviezen omzetten in een beleid. Evident is dat niet, want ze moeten daarbij rekening houden met de gevoelens van de bevolking en de verschillende belangengroepen. In dezen lijkt wetenschappelijke transparantie mij dus even niet aan de orde.”

In een opiniestuk schrijft professor Ive Marx, hoogleraar sociaal-economische wetenschappen, nochtans dat transparantie in Duitsland en Frankrijk wel lukt.

“Culturen verschillen. Een doorsnee-Vlaming kun je bijvoorbeeld niet vergelijken met een Zwitser. Dan kun je de NMBS evengoed gaan vergelijken met de treinen in Japan; daar geven ze zelfs boetes wanneer de trein te vroeg komt. Op die manier ga je appelen met peren vergelijken, wat je reinste onzin is. Het enige waar we in België nu naar moeten kijken, is de dalende curve. Ik denk eerlijk gezegd dat we het niet slecht doen.” (FS)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234