Zaterdag 04/04/2020

Wetenschappers hebben Zenkerella gevonden: 's werelds meest mysterieuze zoogdier

Rattata, ben jij dat?Beeld Pokémon Go

Het beestje ziet er een beetje uit als een Pokémon. Maar in tegenstelling tot een Rattata, die je gewoonweg overál vindt, had nog nooit iemand een Zenkerella gespot. Enkele fossielen en wat tanden waren het enige bewijs dat het 50 miljoen jaar oude diertje bestond, maar daar bleef het bij. Tot wetenschappers er eindelijk eentje konden vangen op Bioko, een eiland voor de kust van West-Afrika.

Zenkerella insignis is een van de oudste en meest mysterieuze zoogdieren ter wereld. Leden van het Zenkerellageslacht zijn 'levende fossielen' die de laatste 49 miljoen jaar amper zijn veranderd. Ze zijn ongeveer 15 miljoen jaar jonger dan de dinosaurussen en 35 miljoen jaar ouder dan de oudste mensapen.

Toen ze ontstonden, was Antarctica nog bevestigd aan Australië en bestond de Himalaya nog niet eens. Om maar te zeggen: dit beestje is oud!

Nog nooit van gehoord

Tot voor kort waren fossielen en 11 overblijfselen het enige bewijs dat het diertje bestond. Erik Seiffert, paleontoloog aan de University of Southern California, was ervan overtuigd dat Zenkerella hem veel zou kunnen vertellen over de evolutie van knaagdieren. Maar dan moest hij er wel eentje zien te vangen. Daarom riep hij de hulp in van een andere bioloog, David Fernandez.

Fernandez werkt al 14 jaar op Bioko in Equatoriaal-Guinea, maar nog nooit had hij een volledig intacte Zenkerella gezien. Hij had er zelfs nog nooit van gehoord. Maar toen Seiffert hem erover vertelde, besloot hij samen met hem op zoek te gaan. Bijna een jaar later vond hij er eindelijk eentje in een van de vallen die hij in de bossen van Bioko had opgesteld.

Fernandez nam een foto van zijn vondst en stuurde hem door naar Seiffert, een van de weinige mensen die een Zenkerella kan herkennen. "Dat is Zenkerella", klonk het antwoord. "Ik denk dat hij nog enthousiaster was dan ik", aldus Fernandez.

Beeld Erik Seiffert

Eekhoorn

De Zenkerella ziet er een beetje uit als een eekhoorn met een zachte zwarte vacht. Het begin van de staart is bezet met schubben. Het parachutemembraan dat veel van zijn dichte neven wel hebben, ontbreekt echter. Wetenschappers vroegen zich af of het diertje misschien zijn vliegkunsten had verleerd in de loop der evolutie. "Onwaarschijnlijk", zegt Seiffert. "Een dier verliest niet zomaar zo'n complexe anatomische aanpassing." Mogelijk splitste Zenkerella al af nog voor zijn familieleden het parachutemembraan ontwikkelden.

Unieke inkijk

De ontdekking geeft wetenschappers een unieke inkijk in het genoom van de Zenkerella. Voor het eerst kunnen we nagaan waar het dier zich bevindt op de evolutionaire ladder. "We hebben slechts één exemplaar waar we eigenlijk niets over weten. We weten niet wanneer het actief is, wat het eet en of het in de bomen of op de grond leeft", zegt Seiffert. Dat is heel ongewoon voor zoogdieren, de best onderzochte diersoort ter wereld.

Krijgt Zenkerella door deze ontdekking eindelijk de aandacht die hij verdient? Daar is Seiffert niet zo zeker van: "We weten niet zeker of de Zenkerella een bedreigde diersoort is." En omdat wetenschappers er zo weinig over weten, houden ze er ook heel weinig rekening mee. "Toch is deze ontdekking het bewijs dat we nog heel veel andere diersoorten kunnen ontdekken", besluit Seiffert.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234