Vrijdag 02/12/2022

Weten we eindelijk wie de Mona Lisa is?

HEIDELBERG l Een van de grootste raadsels uit de kunstgeschiedenis zou zijn opgelost door academici van de universiteit van Heidelberg. Zij hebben in de universiteitsbibliotheek een bundel brieven ontdekt met daarop een aantekening over de identiteit van de Mona Lisa. Die zou bewijzen dat het toch om Lisa Gherardini gaat.

Door Wilfried Eetezonne

Er circuleerden al tal van namen en theorieën over wie model stond voor het beroemdste portret ter wereld dat Leonardo Da Vinci omstreeks 1503-'06 schilderde. De Mona Lisa hangt in het Louvre onder de titel: Portret van Lisa Gherardini, echtgenoot van Francesco del Giocondo. Daarom wordt het werk ook 'La Gioconda' genoemd. Honderd procent zekerheid over de identiteit van de mysterieus glimlachende dame was er echter niet.

In de bibliotheek werd een archief bestudeerd dat ooit toebehoorde aan een vriend van Da Vinci. In oktober 1503 krabbelde Agostino Vespuccui, een ambtenaar van Firenze, in de kantlijnen van een brief dat zijn vriend aan drie schilderijen werkte. Een daarvan was een portret van Lisa del Giocondo. De aantekening, op een brief uit een bundel van de Romeinse redenaar Cicero, vergelijkt Da Vinci met Apelles, een van de belangrijkste kunstenaars uit de Griekse oudheid.

In 1550 vernoemde de kunsthistoricus Giorgio Vasari al de naam van Lisa Gherardini, maar dat werd steevast in twijfel getrokken omdat hij het vijftig jaar nadat het onafgewerkte portret was ontstaan, schreef. In de loop der jaren ontstonden de wildste theorieën over de identiteit van de Mona Lisa. Het zou gaan om de moeder van Da Vinci, om een portret van diens geliefde of een zelfportret van de meester als vrouw.

De ontdekking is opmerkelijk omdat het de vroegste aantekening is over het portret die tot nog toe gevonden is.

Waarom het portret werd besteld en hoe het in het bezit kwam van het Franse hof, dat blijft nog altijd een raadsel. Ofwel werd het geschilderd toen het echtpaar een eigen huis kocht in 1503 ofwel toen hun tweede zoon geboren werd. In elk geval heeft Da Vinci het portret nooit afgeleverd en nam hij het mee naar Frankrijk. Zijn leerling en erfgenaam Salai bracht het later terug naar Italië.

Binnenkort zal de universiteit van Heidelberg haar bevindingen publiceren, hoewel er nog een tweede raadsel is: wie heeft de notitie gevonden? De vondst gebeurde immers twee jaar geleden en werd al beschreven in een catalogus van de bibliotheek.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234