Vrijdag 24/01/2020

'Wet die rechten van gedetineerden regelt verhoogt onveiligheid'

Bij een vechtpartij in de gevangenis van Hasselt raakten zaterdagavond drie gedetineerden gewond. De cipiers wijzen met een beschuldigende vinger naar de wet-Dupont, die gevangenen bijkomende rechten geeft. De recente wet is er volgens hen de oorzaak van dat er steeds meer relletjes in de gevangenissen zijn.

Door Cathy Galle

Hasselt l Volgens de cipiers ging een dertigtal gevangenen elkaar met zelfgemaakte wapens te lijf. Volgens de gevangenisdirectie had het incident niet veel om het lijf.

Na de avondwandeling zaterdag weigerden enkele gedetineerden om terug naar binnen te gaan. Daarop ontstond een vechtpartij tussen twee clans. Drie gevangenen werden afgevoerd naar het ziekenhuis. Een van hen is zwaargewond.

Wat precies de aanleiding was voor het geweld is niet duidelijk. "Dat kan van alles zijn. Het kan over details gaan, maar soms gaat het ook over afrekeningen van buiten", stelt Eric Severijns, ACOD-afgevaardigde van de cipiers in Hasselt. Het parket van Hasselt onderzoekt de feiten. Gisteren werden de betrokken gevangenen uitgebreid ondervraagd.

De cipiers in Hasselt lieten afgelopen weekend weten niet verwonderd te zijn over het gebeurde. Ze wijzen naar de zogenaamde wet-Dupont, die volgens hen tot een escalatie van het aantal conflicten in alle gevangenissen zal leiden. De wet, ook wel Basiswet genoemd, werd in januari van dit jaar ingevoerd en regelt de rechtspositie van gedetineerden. Door de wet krijgen ze ook enkele duidelijke rechten. Zo mogen cipiers gevangenen die van uit penitentiair verlof of uit de bezoekersruimte komen niet meer naakt fouilleren, tenzij ze daar schriftelijke toestemming voor hebben van de directie.

De gevangene heeft tegenwoordig ook het recht om in de gevangenis zijn eigen kledij en schoeisel te dragen, "mits deze voldoen aan de normen die door een gedwongen samenleven met anderen gesteld worden op het vlak van de hygiëne, de welvoeglijkheid, de orde of de veiligheid", zo zegt de wettekst. Gevangenen die de eigen kledij niet wensen te dragen, moeten 'behoorlijke kledij en schoeisel' te beschikking krijgen.

Gevangenen moeten dus humaner worden behandeld, dat was de bedoeling van de wet. Maar volgens Severijns heeft de wet bij de gedetineerden ook een gevoel van straffeloosheid gecreëerd. Zo trof een cipier in Hasselt bij een fouillering van een gevangene die terugkwam uit verlof een hoeveelheid drugs aan. De man werd prompt door de gevangene aangeklaagd wegens onterecht fouilleren. "Dergelijke praktijken zijn tegenwoordig schering en inslag", zucht Severijns. "Voor de wet-Dupont werkte ik twaalf jaar in de gevangenis als vakbondsafgevaardigde en spendeerde ik in totaal twee dagen aan het uitspitten van klachtendossiers. Nu spendeer ik drie tot vier dagen per maand aan die taak."

De aanhoudende klachten tegen cipiers zorgen voor heel wat ongenoegen bij het personeel. Die moeten bij een rechtszaak namelijk zelf hun advocaat betalen, terwijl een gedetineerde makkelijk een pro-Deopleiter kan krijgen. De cipiers zijn ook bang voor wraakacties. Via een rechtszaak kunnen gedetineerden vrij makkelijk naam en adres van de cipier achterhalen. Severijns: "We vragen al geruime tijd dat er juridische bijstand wordt voorzien voor het personeel en dat er een wettelijke basis komt om de privégegevens van werknemers af te schermen. We willen ook sancties voor gevangenen die onterecht klacht indienen tegen cipiers."

De gevangenisdirectie in Hasselt nuanceert echter de vechtpartij van zaterdagavond. Volgens hen ging het om amper tien gevangenen en duurde het incident slechts twee tot drie minuten. Volgens de directeur Pieter Bollen had de vechtpartij ook niet vermeden kunnen worden. "In het verleden, voor de nieuwe regeling dus, zijn er ook al vechtpartijen geweest. Ze waren wellicht sowieso beginnen te vechten. Het is moeilijk een oorzakelijk verband te zien tussen de vechtpartij en de nieuwe wet", vindt de directeur.

Een reactie die bij vakbondsman Severijns nogal raar overkomt. "Ik denk dat er toch wel een groot verschil is tussen een vechtpartij met fysiek geweld en een zoals zaterdag waarbij wapens gebruikt werden. We moeten ons afvragen hoe het komt dat ze die hadden. Een papierberg doorworstelen om een fouillering te mogen doen, dat werkt ontmoedigend bij het personeel. Het gaat hier om een structureel probleem dat dringend een oplossing vraagt."

Cipiers:

Een wonder dat er maar drie gewonden vielen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234