Maandag 21/06/2021

Westerlingen ontvoeren is miljoenenbusiness

Een screenshot van een video met de Amerikaanse journalist Austin Tice die is verdwenen in Syrië. De andere mannen in de video zijn vermoedelijk zijn ontvoerders. Beeld AFP
Een screenshot van een video met de Amerikaanse journalist Austin Tice die is verdwenen in Syrië. De andere mannen in de video zijn vermoedelijk zijn ontvoerders.Beeld AFP

Het is al jaren de grootste angst van westerse oorlogsjournalisten: ontvoerd worden door een extremistische organisatie en in een oranje pak voor een draaiende camera onthoofd worden. Maar ook al zijn er de afgelopen jaren tientallen journalisten in Syrië gekidnapt, James Foley is de eerste journalist die dit gruwelijke lot treft. Want, zo hebben IS en Al Qaida ontdekt, een gijzelaar kan veel geld opleveren. Het is een miljoenenbusiness.

"Ik wou dat ik nog kon hopen op vrijheid en op de dag dat ik mijn familie weer kon zien, maar dat schip is nu voorbij gezeild", zegt Foley kort voordat hij wordt vermoord. "Ik geloof dat ik liever geen Amerikaan zou zijn."

Vermoedelijk is Foley gedwongen om deze woorden uit te spreken, maar het is een bitter feit dat hij waarschijnlijk nog in leven zou zijn als hij een ander paspoort had. Dit voorjaar werden vier Franse en twee Spaanse journalisten die in Syrië waren ontvoerd, vrijgelaten nadat hun regeringen losgeld voor hen hadden betaald - al wordt dit formeel ontkend.

Ook voor Foley was losgeld geëist, zo maakte zijn familie vandaag bekend, maar Washington weigerde dit te betalen. Dat is standaard beleid: zowel de Verenigde Staten als Groot-Brittannië weigeren te onderhandelen met terroristen omdat het alleen maar toekomstige ontvoeringen in de hand zou werken.

Lucratieve vorm van inkomsten
Dat is gruwelijk voor de familie van alle Britten en Amerikanen die in handen van IS (of soortgelijke organisaties) zijn, maar het is ook waar dat het ontvoeren van westerlingen ondertussen een lucratieve bron van inkomsten is geworden voor terroristische organisaties.

Tien jaar geleden verschenen er nog constant video's op het internet van westerlingen in oranje pak wiens hoofd werd afgesneden door een gemaskerde beul - of door Abu Musab al-Zarqawi, de leider van Al Qaida in Irak die bekend stond als de 'Sheik van de Slachters' omdat hij zijn gijzelaars persoonlijk onthoofdde. De laatste vijf jaar is echter bijna geen gijzelaar meer vermoord, maar worden ze als onderhandelingsmateriaal gebruikt. Soms wordt de vrijlating van tientallen gevangenen geëist in ruil voor een mensenleven, andere keren worden er miljoenen euro's losgeld gevraagd.

De Franse journalist Nicolas Henin nadat hij is vrijgelaten. Beeld EPA
De Franse journalist Nicolas Henin nadat hij is vrijgelaten.Beeld EPA
Abu Musab al-Zarqawi, de 'sheik der slachters'. Beeld EPA
Abu Musab al-Zarqawi, de 'sheik der slachters'.Beeld EPA

The New York Times berekende vorige maand dat Al Qaida (en aan hen gelieerde bewegingen) de afgelopen vijf jaar in totaal 95 miljoen euro heeft verdiend aan de ontvoeringen. De prijzen van een gijzelaar zijn de afgelopen jaren flink gestegen. In 2003 werd er gemiddeld 150.000 euro voor iemand gevraagd, nu kan dat zomaar oplopen tot 7,5 miljoen. "Het is gemakkelijk verdienen", schreef Nasser al-Wuhayshi, leider van Al Qaida op het Arabische Schiereiland eerder. "Het is een winstgevende handel."

'Vermomd' als ontwikkelingsgeld
Soms komt het geld door een heel netwerk van tussenpersonen terecht bij de gijzelnemers en soms, zo schrijft de NYT, wordt het 'vermomd' als ontwikkelingsgeld.

Al Qaida is zelf niet actief op jacht naar westerlingen, maar laten het vuile werk meestal door criminele organisaties opknappen die de gijzelaars vervolgens doorverkopen aan extremistische groeperingen.

Islamitische Staat maakt geen onderdeel meer uit van Al Qaida, maar ook deze organisatie gijzelt westerlingen voor losgeld. Andere belangrijke bronnen van inkomsten zijn drugshandel, overvallen, belastingen (die met name worden afgeperst van minderheden in gebieden die IS in handen heeft) en olie: IS zou drie miljoen dollar per dag verdienen aan de illegale handel hierin.

Jaarverslag
Daarnaast blijven donaties van sympathisanten een belangrijke rol spelen. Islamitische Staat brengt zelfs een jaarverslag uit om de 'aandeelhouders' te laten zien hoe hun geld wordt uitgegeven. Hierin is tot in detail weergegeven hoeveel mensen er zijn vermoord, op welke manier dat is gebeurd en op welke plek.

Het onthoofden van gijzelaars levert geen cent op, maar het is een krachtig en angstaanjagend statement. Het ergste moet worden gevreesd voor andere de Amerikaanse en Britse gijzelaars die in handen zijn van IS.

De ouders van James Foley geven een verklaring aan journalisten. Beeld AP
De ouders van James Foley geven een verklaring aan journalisten.Beeld AP
Afbeelding uit het jaarverslag 2012 - 2013 van Islamitische Staat: manieren waarop aanslagen zijn gepleegd. Beeld screenshot
Afbeelding uit het jaarverslag 2012 - 2013 van Islamitische Staat: manieren waarop aanslagen zijn gepleegd.Beeld screenshot
Foley op het vliegveld van de Libische stad Sirte. Beeld ANP
Foley op het vliegveld van de Libische stad Sirte.Beeld ANP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234