Vrijdag 19/08/2022

AchtergrondSporten met muziek

Werken oortjes echt als sportieve doping? Dit zegt de wetenschap

Beeld ter illustratie. Beeld Getty Images/Maskot
Beeld ter illustratie.Beeld Getty Images/Maskot

‘Het perfecte muzieknummer om op te sporten bestaat niet’, zegt Seppe Degelin. Toch deed hij voor zijn eindwerk een poging om zo dicht mogelijk in de buurt te komen. Of hoe je met een oorwurm een slakkengangetje kan vermijden.

Michiel Martin

Geen beter telraam voor recreatieve lopers dan de Gentse Watersportbaan. Soms in een sliert, soms – zoals op deze lijzige namiddag – met overdreven social distancing, maar dat is even van secundair belang. Wat telt zijn oortjes, koptelefoons, alles wat de loper van een muzikale toevoer kan voorzien. Ongeveer bij de helft is het – zoals een collega het verwoordt – “gewoon zij en hun gehijg”. Geen nood aan, horen we, of net een “nood om te ontprikkelen”. Voor anderen matcht muziek en sport dan weer zoals de normen en waarden van Antwerp FC met Marc Overmars.

Voor Yolan Devriendt (25), in volle voorbereiding op zijn eerste marathon, zijn oortjes vaste kost. “Voor een duurtraining kies ik meestal een podcast, om met mijn gedachten ergens anders te zijn. Focus ik op tempo, dan kies ik ook voor snelle muziek.” Hij loopt ‘Belgisch’ – met nummers van onder meer Wallace Vanborn, PAARD. of Compact Disk Dummies – en weet dat het een illusie is dat de tijd zo sneller passeert. “Al heb ik het gevoel dat een band die ik graag hoor, ook afleiding biedt van mijn vermoeidheid.”

Die vaststelling is niet uit de lucht gegrepen. Wetenschappelijk onderzoek ondersteunt het. Muzikale prikkels treden in competitie met lichamelijke prikkels, wat de perceptie van vermoeidheid tot wel 10 procent kan verlagen, toch zeker bij lage tot middelhoge inspanningen. “Het is een van de vele effecten die is vastgesteld”, zegt Seppe Degelin, die voor zijn eindwerk muziekmanagement aan de PXL Hogeschool in de literatuur dook. Het doel: een eigen compositie maken die rekening houdt met al die inzichten.

Boenkeboenke

“Hét perfecte nummer om op te sporten bestaat sowieso niet”, zegt Degelin meteen. Daarvoor is persoonlijke smaak een veel te bepalend element. De inkijk die wielrenners weleens geven in de muziek die ze luisteren om ‘in the zone’ te raken voor een tijdrit, is veelzeggend: het gaat van reggaeton tot Nirvana, en bij Yves Lampaert mag het “boenkeboenke” zijn.

Zowel voor, tijdens als na het sporten zijn echter allerlei muzikale voordelen mogelijk. Op het eerste gezicht lijken die vooral psychologisch van aard. Muziek kan oppeppen of kalmeren, en dat heeft niet alleen met zogenaamde beats per minute (bpm) te maken. De reden waarom zwemicoon Michael Phelps tot twee minuten voor een wedstrijd naar nummer als ‘I’m Me’ van Lil Wayne luisterde, is vooral te danken aan de motiverende lyrics.

Yolan Devriendt. ‘Voor een duurtraining kies ik meestal een podcast. Focus ik op tempo, dan kies ik ook voor snelle muziek.’ Beeld Wouter Van Vooren
Yolan Devriendt. ‘Voor een duurtraining kies ik meestal een podcast. Focus ik op tempo, dan kies ik ook voor snelle muziek.’Beeld Wouter Van Vooren

Het gaat verder dan dat. Muziek doet ons brein “oplichten als een kerstboom”, stelt autoriteit Costas Karageorghis (Brunel University London), en dat heeft bijvoorbeeld positieve effecten op spiercoördinatie. Wie sport op het ritme van de muziek, kan zo energie sparen en het uithoudingsvermogen vergroten. En ook na de inspanning wijzen sommige onderzoeken op een beter herstelproces.

Met al die kennis over de juiste vibes, tempo of motiverende teksten stapte Degelin naar Manu van Aalst, een bevriende dj. Daaruit volgde een 11 minuten en 30 seconden durend nummer, dat meandert tussen strijkers, repetitieve beats en natuurgeluiden, tussen 90 en 140 bpm – het aanbevolen plafond om sporters te begeleiden. Een test bij het roeiteam van de hogeschool toonde: meer afstand legden ze niet af, maar het hielp sommige roeiers wel om in de juiste flow te geraken.

“Ik zie de compositie eerder als een voorbeeld voor mensen: hoe kan je muziek beter inzetten om te sporten”, zegt Degelin, die zelf dagelijks de fitness in trekt. “Wat ik vroeger bijvoorbeeld niet besefte, is dat motiverende teksten heel goed marcheren bij mij.”

Mindere goden

Nu denkt u wellicht: als het zo goed werkt, waarom liep Bashir Abdi dan niet al fluitend met de Brabançonne in zijn oren naar goud in Tokio? Daar zijn twee redenen voor. Eén: het mag niet. Al in 2007 weerde de Amerikaanse atletiekfederatie oortjes en koptelefoons uit wedstrijden, voor de veiligheid en om lopers geen competitief voordeel te gunnen. “Daar wordt op de Olympische Spelen streng op gecontroleerd, ook al omdat communicatie tijdens wedstrijden verboden is”, zegt Cédric Van Branteghem, CEO van Team Belgium.

Twee: het werkt alleen bij mindere goden. Uit onderzoek is gebleken dat er een omslagpunt is, zo ongeveer als 75 procent van de VO2max bereikt is (de maximale hoeveelheid zuurstof die een individu kan opnemen). Naarmate we harder sporten, nemen de lichaamsprikkels het heft weer in handen.

Mindere goden zijn er natuurlijk in overtal, en net daarom zit er muziek in. “Als je de groei aan inkomsten uit streaming in detail bekijkt, zie je dat het licentiëren van muziek voor sportapps zoals Peloton sterk in de lift zit”, zegt Jan Pauly van het muziekplatform VI.BE, dat Degelins onderzoek met de jaarlijkse scriptieprijs bekroonde. “En je ziet het ook op Spotify, dat vol staat met playlists op basis van een bepaald aantal beats per minute.”

Al is er ook een keerzijde. Bij het sporten verplaatst bloed zich van allerlei plekken in het lichaam naar de actieve spieren. Onder meer in de oren zijn de trilhaartjes in het slakkenhuis daardoor minder beschermd, en dus is meer dan 85 decibel al snel schadelijk. VRT-radiopresentatrice Karolien Debecker vat het mooi samen: “Ik hou het langer vol met muziek, maar krijg er oorpijn van. Alsof de stoom niet uit mijn oren kan.”

Muziektips van Seppe Degelin

Voor: ‘Eye of the Tiger’ - Survivor (109bpm)

Opwarming: ‘Roar’ - Katy Perry (90 bpm)

Krachttraining: ‘Power’ - Kanye West (77 bpm)

Cardio: ‘Runnin’ (Lose It All)’ - Naughty Boy (140 bpm)

Cooling down: ‘Hello’ - Adele (79 bpm)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234