Zaterdag 26/11/2022

Werk blijft zeer belangrijk, werkloosheid niet

'Kenniseconomie' is vaag begrip maar ook belangrijke omwenteling

De volgende regering, van welke samenstelling ook, zal nog altijd veel aandacht besteden aan een werkgelegenheidsbeleid. Dat beleid zal echter minder gericht zijn op de werkloosheid en meer op de activiteitsgraad. Daarbuiten zal de aandacht gaan naar de kwaliteit van het werk en naar de weerslag op de maatschappij van de veranderingen in de manier van werken.

Waarschuwing: onderstaand verhaal geldt voor Vlaanderen en slechts in iets mindere mate voor Wallonië en Brussel. Dankzij de economische conjunctuur en vele jaren werkgelegenheidsbeleid hebben de werkloosheid in Vlaanderen al ver doen zakken. Er blijft wel een probleem met laaggeschoolden, maar 'de Wetstraat' weet hoe dat probleem kan worden aangepakt. Met wat geld en enkele jaren tijd wordt dat ook wel geregeld.

Daarom moet het werkgelegenheidsbeleid nu vooral aandacht hebben voor de volgende eeuw. En alvast de eerste helft van die 21ste eeuw zal vooral in het teken staan van de vergrijzing, het groeiende aantal ouderen in vergelijking met het aantal jongeren. Het is vooral vanwege die vergrijzing dat er meer mensen aan de slag moeten. Nu werkt slechts 38 procent van de Belgen in een betaalde job. Om het sociaal stelsel overeind te houden, moet dit percentage naar omhoog. En om dat te bereiken, moeten vooral meer vrouwen en meer 50-plussers aan de slag.

Buiten het optrekken van de pensioenleeftijd en een aantal technische ingrepen is het niet zo duidelijk hoe dit moet gebeuren. Wel blijven alle politici en sociale partners overtuigd van het belang van een verlaging van de sociale lasten. Dit moet de Belgische bedrijven competitief houden en arbeidsintensiever maken.

De verlaging van de loonkosten past niet zozeer in het kader van een algemene lastendaling als wel in een verschuiving van lasten. Het is genoegzaam gekend: wie een inkomen verwerft uit arbeid (belastingen en sociale bijdragen), wordt veel zwaarder belast dan iemand die een inkomen verwerft uit beleggingen (roerende voorheffing). En veel zwaarder dan iemand die een auto koopt (BTW en andere heffingen). Dit kan gewoon praktisch verklaard worden: lasten op arbeid zijn veel moeilijker te ontwijken dan lasten op inkomen uit vermogen of taksen op verbruik.

Dat er nu nagedacht wordt over een verschuiving van de belastinglast, heeft zeker niet alleen te maken met rechtvaardigheid. Het heeft vooral te maken met de evoluties in de economie en de werkgelegenheid. Vroeger was arbeid zeer stabiel: het was geografisch te situeren en een arbeidsrelatie duurde makkelijk enkele decennia.

De arbeid van morgen zal er in veel gevallen anders uitzien. De grote bedrijven maken plaats voor netwerken van kleine, flexibele, meer zelfstandige eenheden. Werknemers moeten hoger geschoold zijn, meer zelfstandig kunnen werken, meer flexibel zijn, makkelijker evolueren... In veel gevallen zullen het zelfs geen werknemers meer zijn, maar zelfstandigen.

Heel wat aspecten van deze evolutie zijn positief. Karikaturaal gesteld: in plaats van van 's morgens tot 's avonds in een vuile fabriek dezelfde bewegingen uit te voeren, zal het werk veel meer afwisselend, interessanter en gezonder zijn. Dit brengt echter wel mee dat de belastbare basis 'arbeid' heel wat vluchtiger wordt. Daarom zijn veranderingen nodig, moeten manieren worden gevonden om de staat toch nog voldoende inkomsten te bezorgen. En wegens de globalisering van de economie worden die veranderingen best internationaal gestuurd.

Een uiterst belangrijke verandering die ook moet doorgevoerd worden, is de betere afstemming van werk en gezin. Hoe meer vrouwen en ouderen aan de slag zijn, hoe belangrijker het is om rekening te houden met de gezinstaken. Zowat alle van de 'moderne werkkrachten' hebben nu last van stress omdat gezin en werk een combinatie is die te zwaar weegt.

Vandaag zijn er al diverse antwoorden op het probleem: meer deeltijds werk, meer loopbaanonderbreking, ouderschapsverlof, glijdende werkuren, vierdagenweken, betere kinderopvang, een uitbreiding van de diensten aan gezinnen, telearbeid... Door praktische en financiële problemen worden deze oplossingen echter nog maar mondjesmaat in praktijk omgezet. Een mentaliteitswijziging is ieder geval ook hoogst noodzakelijk. (DDW)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234