Donderdag 17/06/2021

Wereldselectie verslaat Rusland in match van de eeuw

De voorboden van oorlog en dood. Zo noemen de Russen een bloedrode hemel. Een helse gloed was dagelijks aan de einder te zien toen de Hunse ruiterhorden van Dzjengis Khan Russische dorpen en steden in lichterlaaie zetten en het Russische binnenland te vuur en te zwaard verwoestten. Het brandende hout zond talloze minuscule, verstikkende stofdeeltjes de lucht in en kleurde de hemel vuurrood.

Wouter Janssens

Begin september prijkte dit oorlogsrood opnieuw boven het Kremlin: reusachtige bosbranden teisterden het zuidoosten van de Russische hoofdstad. De wind blies noordwaarts en stuurde een donkere, vieze smog naar de metropool. Alleen met beschermende mond- en neusmaskers waagden de Moskovieten zich nog op straat. Het was de vooravond van de zogeheten match van de eeuw, een schaakwedstrijd tussen een Russische selectie en een grootmeesterteam uit de rest van de wereld. Tien van de twaalf spelers van elk team zouden één rapidpartij spelen tegen tien spelers van het andere team.

In het Kremlin opende de Russische president Poetin het toernooi, dat gesponsord werd door Alfa Bank, één van de grootste Russische financiële instellingen. "Schaken is de enige sport waar Rusland het met succes tegen een wereldselectie kan opnemen, maar het belooft spannend te worden", was de teneur op de persconferenties. In hun sterkste opstelling, dus met Kasparov en Kramnik erbij, waren de Russen erop gebrand om hun succes van de twee vorige matchen van de eeuw te herhalen. Zowel in Belgrado (1970) als in Londen (1984) haalden de Russen het met gering verschil van een wereldselectie.

Op basis van hun iets hogere ratings waren de Russen licht favoriet en bovendien was het wereldteam verzwakt. Alfa Bank had één miljoen dollar veil voor de organisatie, maar de Bulgaar Topalov en de Engelsman Adams (normaal gesproken de nummers twee en drie in het wereldteam) "stelden te hoge financiële eisen" en moesten dus thuisblijven. En voor alle zekerheid was ook de in bloedvorm stekende Nederlander Van Wely niet uitgenodigd.

Het werd inderdaad een spannende match. Alleen verliep ze heel anders dan de Russen zich hadden voorgesteld. Op de eerste dag nam de wereldselectie een lichte voorsprong. De Russen maakten op de tweede dag hun achterstand bijna goed, maar op de derde en vierde dag breidde het wereldteam zijn marge verder uit, en won met 52-48. Een pijnlijke nederlaag voor de Russen, die hun teleurstelling nauwelijks konden verkroppen. Op de slotceremonie viel President Poetin ineens nergens meer te bespeuren. De man van de match was de Spaans-Letse aanvalsspeler Sjirov, die topscorer werd met zeven punten uit tien partijen. Over de vier speeldagen toonde hij van alle wereldsterren veruit het beste spel. Volkomen terecht werden twee van Sjirovs partijen uitgeroepen tot beste partij van de dag. Tot verbijstering van de Moskovieten is het nu al de vierde keer op rij dit jaar dat een buitenlander de hoofdprijs wegkaapt in een groot toernooi in hun stad: in januari won de Oekraïner Ponomarjov de finale van het Fide-WK, een maand later zegevierde de Oekraïense Amerikaan Kajdanov op het Aeroflot-toernooi, en in mei zette de Indiër Anand het Moskouse luik van het inmiddels in stilte ter ziele gegane Grand Prix-circuit naar zijn hand. En toch zijn de verhoudingen in de schaakwereld sinds 1970 of 1984 niet ten nadele van de Russen gewijzigd: in bijna alle andere grote internationale toernooien van 2002 ging de zege naar een Russisch grootmeester, en in de match van de eeuw waren slechts vier van de twaalf spelers van het wereldteam niet afkomstig uit de voormalige Sovjet-Unie. Sjirov: "We hebben onze zege niet gestolen, maar als het een strijd geweest was tussen spelers uit de voormalige Sovjet-Unie en de rest van de wereld, dan had het sovjet-team gemakkelijk gewonnen."

De reden voor de Russische nederlaag? De teamspirit bij de wereldselectie was ongetwijfeld veel hechter dan bij de Russen, en verder kwamen Kramnik (4/9) en vooral Kasparov (4/10, DM 23/09) onwaarschijnlijk slecht voor de dag. Als beide K's elk een punt meer gescoord hadden, zouden ze nog een eind verwijderd geweest zijn van hun volgens hun rating verwachte score, maar zou de match in een gelijkspel geëindigd zijn. Ex-wereldkampioen Karpov klom na een moeizaam begin wel boven de 50 procent uit. Radjabov, de vijftienjarige joker van het wereldteam, scoorde knap 50 procent. Het lijkt een kwestie van maanden eer Azerbeidzjaan de sprong naar de toptien van de wereld zal maken. Kasparov noemt hem een toekomstige wereldkampioen.

Wit: Sjirov

Zwart: Sjvidler

1. e4 c5 2. Pf3 d6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 a6 6. Le3 e6 7. f3 b5 8. g4 h6 9. Dd2 Pbd7 10. 0-0-0 Lb7 11. h4 b4 12. Pa4 Da5 13. b3 Tc8!? (Pc5) 14. Kb1!? Pc5 15. Pxc5 dxc5 16. Le2 Lc6? (Td8 17. Dxd8+!? Dxd8 18. Txd8+ Kxd8 is speelbaar voor zwart.) 17. Pg3 Pd7 18. f4 Le7 19. Ld3 Pb6 20. Df2 Pa8 (Op weg naar b5) 21. g5 Pc7 22. Ph5 Pb5 23. Lxb5 axb5 24. Pxg7+ Kf8 (Ta8 is een reële dreiging, maar wit is eerst aan de beurt:) 25. Pxe6+!! fxe6 (Ke8 26. Pg7+ Kf8 27. Lxc5) 26. f5! Ke8 (Ook na Kg8 27. Dg3! h5 28. De5 Ta8 29. Dxe6+ Kf8 31. a4 bxa4 32. g6 trekt wit aan het langste eind.) 27. fxe6 en zwart geeft op. Th7 28. g6 Tg7 29. Df7+!! Txf7 30. gxf7+ Kf8 31. Lxh6 mat zou een spectaculair slot geweest zijn.

De individuele scores. Rusland: Morozevitsj 6/10; Barejev 6/10; Karpov 5/9; Grisjoek 5,5/10; Sjvidler 5/9; Drejev 4,5/8; Roebljevsky 3/6; Kramnik 4/9; Kasparov 4/10; Chalifman 3,5/9; Motilijev 1/6; Zvijagintsev 0,5/4.

Wereldselectie: Sjirov 7/10; Ponomarjov 6/10; Ivantsjoek 6/10; Gelfand 6/10; Anand 5/9; Leko 5,5/10; Radjabov 5/10; Azmajparasjvili 2/4; Smirin 4/9; Akopjan 1/3; Short 2,5/8; Polgar 2/7.

Wit: Kg1, Dg5, Td1, Lb2, Lg2, Pf5, pia3, b3, c4, f2, g3, h2.

Zwart: Kg8, Df8, Tc7, Lb7, Pc5, Pe8, pia7, b6, c6, e4, f7, g7, h7.

1. Lxg7! Pxg7 2. Td8 Pce6 3. Dxg7+! Pxg7 4. Ph6+ en zwart geeft op.

Larsen-Spassky (1970)

Wit: Ke1, Dc2, Ta1, Tg1, Lb2, Le2, Pb1, pia2, b3, c4, d2, e3, f4, g4

Zwart: Kb8, De7, Td8, Th8, Lf8, Lf5, pia7, b7, c7, c6, e4, f7, g3, g7

Zwart aan zet speelt en wint.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234