Dinsdag 03/08/2021

wereldmuziek u initiatiefnemer phil stanton viert tiende verjaardag van de rough guide-cd's

'Een algemene wereldmuziekverzamelaar heeft nog weinig zin. Mensen weten tegenwoordig beter wat ze mooi vinden en wat niet'

De muziek is moeilijk, de gids ervaren

De toegang tot en kennis over wereldmuziek verbeteren, dat was anno 1994 de bekommernis van het Amerikaans-Colombiaanse echtpaar Phil Stanton en Sandra Alayón. Samen bestieren ze al tien jaar het in Londen gevestigde World Music Network (WMN), het label dat verantwoordelijk is voor de mild geprijsde Rough Guide-cd's. In die tijd belichtte de reeks al ruim 130 diverse landen, streken, genres en artiesten, maar volgens de creatief directeur is het einde nog lang niet in zicht.

BRUSSEL

Van onze medewerker

Kurt Blondeel

Aanvankelijk beperkte WMN zich tot het opstarten van een postorderservice, waarmee het tot op zekere hoogte de distributie van kleine labels overnam en extra informatie aan die releases toevoegde. Toen tien jaar geleden het boek The Rough Guide To World Music zou worden uitgebracht, besloten Stanton en zijn vrouw om in samenspraak met uitgeverij Penguin een eerste verzamelaar samen te stellen en die simultaan en met hetzelfde design op de markt te brengen. Het werd een doorslaand succes: van het boek werden ongeveer 80.000 exemplaren verkocht, van de cd zo'n 50.000.

In vergelijking met het New Yorkse Putumayo, dat een jaartje ouder is, stelt WMN zich op als een wat ernstiger maar ook diepgravender gids in wereldse muziekjes. Rough Guide-compilaties gaan dan ook niet zozeer prat op een guaranteed to make you feel good-slogan, maar zijn er vooral op gericht de drempel naar pakweg Haïtiaanse, Indonesische of Ethiopische klanken te verlagen. "Wij zullen al eens belangrijke, maar misschien minder toegankelijke stromingen of stijlen opnemen", beaamt Stanton. "Als je onze Italiaanse of Kaapverdische uitgaves naast elkaar legt, zul je waarschijnlijk wel enige overlapping vaststellen, maar wij werken toch uitgebreider. In zekere zin is Putumayo een concurrent, maar uiteindelijk winnen we er ook bij als nieuwe mensen zich tot wereldmuziek aangetrokken blijken te voelen."

Hoe verklaart u het succes van de eerste Rough Guide-cd?

Phil Stanton: "Timing. Er bestond toen al een groeiende interesse voor wereldmuziek, maar mensen hadden een eerste duwtje nodig. Het boek en de cd vormden samen een eerste serieuze poging tot een globaal overzicht. Nu, tien jaar later, heeft zo'n algemeen benadering nog weinig zin. Mensen weten beter wat ze mooi vinden en wat niet. Ook de media zijn ontvankelijker geworden voor wereldmuziek. Toch dient er nog heel wat werk verzet te worden. Hier in het Verenigd Koninkrijk houden radiozenders nog steeds vast aan de ongeschreven regel dat als iets niet in het Engels wordt gezongen, je het niet overdag draait. Een jammerlijk anachronisme."

Net voor u en uw vrouw WMN oprichtten, had u in Afrika gewerkt. Is er een verband?

"De ervaringen die ik in Kenia en Soedan als onderwijzer had opgedaan, voelden aan als kiemen: ik moest gewoon een manier vinden om iets te doen met mijn interesse in de muziek uit die landen. In 1989 heb ik daarom Riverboat Records opgericht, een label voor wereldmuziek dat nog steeds bestaat. Daarop brengen we niet alleen platen uit van Sierra Maestra en binnenkort Mory Kante, we proberen muzikanten uit diverse culturen samen te brengen, om zo naar de gemeenschappelijke gronden te peilen. Zo hebben we de Amerikaanse slidegitarist Bob Brozman vaak samengezet met instrumentalisten uit Japan of India. Of denk aan het gezamenlijke project van de Spaanse gitarist Eduardo Niebla en de Palestijn Adel Salameh.

"Eigenlijk is de onderliggende gedachte bij alles wat we al hebben gedaan: hoe kunnen we deze fantastische muziek aan zoveel mogelijk mensen laten horen? Daarnaast brengen wij elk jaar speciale Rough Guide-verzamelaars uit die de zaak van Amnesty International en Oxfam steunen."

Hoe komt zo'n cd tot stand?

"Het is zaak letterlijk honderd cd's of tapes uit die regio samen te brengen, te beluisteren en uit te vissen welke liedjes de beste introductie en het mooiste overzicht geven. Daarbij is het van belang dat de voornaamste stijlen de revue passeren. Ook hoort elke uitgave enkele classics te bevatten, en tevens wat folkloristisch en modern materiaal, kwestie van een evolutie te schetsen. Daarbij kiezen we louter voor de beste dingen: we maken geen onderscheid tussen nummers van cassettebootlegs of een cd die pas twee jaar eerder is uitgebracht.

"Trouwens, als je je beperkt tot de omstandigheden op de lokale markt, mis je een hoop waardevolle dingen. Kijk maar naar onze Rough Guide To Merengue & Bachata. Latinliedjes zijn heel vergankelijk: eventjes populair en dan weer verdwenen. Zelfs van grote sterren als Anthony Santos vind je in de Dominicaanse Republiek enkel de recentste cd. Dat hij al vijftien andere platen heeft gemaakt, waarvan sommige zelfs beter zijn, maakt niets uit."

Opvallend is hoe sommige compilaties zoals Rough Guide To Okinawa deels een succes zijn geworden door de warme ontvangst in diezelfde streek.

"Ja, heel fascinerend. Mensen reageren soms verbaasd wanneer ze de muziek uit hun eigen land te horen krijgen. In Japan is die cd met 15.000 verkochte exemplaren echt tot een trendy item uitgegroeid. Er was op radio, televisie en in de geschreven pers heel veel aandacht voor, ook al omdat een Brits bedrijf uiteindelijk de aanzet had gegeven. Het was geen alleenstaand geval, hoor. Ook in Italië, waar de meeste mensen naar pop en rock luisteren, was men verbaasd over het innovatieve van de moderne folk- en rootsbeweging. In Canada was het net zo."

Zijn er eigenlijk nog veel landen, streken en stijlen te exploreren?

"Absoluut. Op dit moment hebben we ongeveer tweehonderd ideeën op ons verlanglijstje staan. Die lijst groeit sneller aan dan we kunnen releasen. Maar we hebben natuurlijk ook Rough Guides gedaan die zich op specifieke artiesten focussen, zoals Franco en sommige Bollywood-componisten. Momenteel zitten we aan 25 tot 30 releases per jaar. Ik zie niet in hoe we dat aantal nog zouden opdrijven. Je moet ook weten dat de meeste cd's een levensduur hebben van ongeveer vijf jaar. Daarna is het goed mogelijk dat we naar dezelfde regio terugkeren om vast te stellen wat er zoal veranderd is. Dat hebben we bijvoorbeeld met Schotland en Italië gedaan. Daarbij, we hebben de laatste jaren ook symbioses zien ontstaan zoals Asian underground, Afrikaanse rap of Braziliaanse elektronica. Het is dus een voortdurend proces."

Gedurende de voorbije tien jaar is de markt overspoeld met wereldmuziekcompilaties, onder meer van Putumayo maar ook van andere bedrijven zoals Air Mail Music. Geen vrees voor oververzadiging?

"Neen. Die overvloed spoort ons ertoe aan om onze kwaliteit hoog te houden. Onze aanpak blijft overigens vruchten afwerpen. In een tijdperk waarin de platenindustrie slecht boert, zijn wij vorig jaar met 20 procent gegroeid. Hopelijk kan het publiek zelf uitmaken welke verzamelaars dubieus zijn, dan wel met enthousiasme, passie en kennis van zaken gemaakt."

Ter gelegenheid van de tiende verjaardag van World Music Network verschijnt Out Of This World, een speciale Rough Guide-cd, met nummers uit alle tien de jaartallen van het label. Website: www.worldmusic.net

De Rough Guide-topvijf van Phil Stanton

1. FRANCO "Mijn favoriete artiest aller tijden. Hij was een Kongolese muzikant die het Afrikaanse gitaargeluid zowat in zijn eentje heeft bedacht, waarna het zich als een typisch geluid over het midden en het zuiden van het continent heeft verspreid. Franco wou niets liever dan mensen doen dansen, maar zoals zoveel Afrikaanse zangers schuwde hij het sociale commentaar niet."2. THAILAND "Een revelatie voor me, en in die zin een voorbeeld van een goede Rough Guide, omdat ze me vol ongeloof mijn hoofd deed schudden bij zoveel fantastische, maar zelden gehoorde muziek. Uniek is dan weer het feit dat het de enige verzamelaar is waarop een song staat die niet door mensen werd ingespeeld, maar wel door het Elephant Gamelan Orchestra!"3. AFRICAN RAP "De Afrikaanse jeugd is ongelofelijk misnoegd en heeft in rap een ideale uitdrukkingsvorm geworden. De stijl is in Afrika de laatste jaren dan ook snel volwassen geworden. Dat komt omdat ze deels geworteld is in de orale, poëtische traditie, maar ook oude songvormen en instrumenten in een hedendaagse context plaatst. Een afkooksel van Amerikaanse rap is het hoe dan ook niet." 4. BHANGRA "Een heel hybride, Brits-Aziatische muziekvorm die als een ekster van overal stukken en brokken jat en er wonderlijke, energieke dansmuziek van maakt. In mijn ogen is het dan ook een schitterend voorbeeld van hoe verschillende culturen zich aan elkaar kunnen aanpassen, hoe ze zich kunnen ontwikkelen tot iets heel kenmerkend, krachtig en nieuw."5. JAPAN

"Een al wat oudere uitgave, die zich niet alleen concentreert op Japanse pop, maar eveneens op gemoderniseerde folk en roots. Je vindt er tevens de bizarste versie ooit van het James Bond-thema op terug, gespeeld op de shamisen, een soort luit. Een heel bijzonder werkstuk dat iedereen minstens een keer in zijn leven gehoord moet hebben."

(KuB)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234