Maandag 18/11/2019

Economie

Wereld houdt adem in: handelsoorlog tussen VS en China barst los

De Amerikaanse president Donald Trump en de Chinese president Xi Jinping zijn verwikkeld in een zenuwenoorlog. De wereld kijkt toe. Beeld AFP/Getty Images

Fait vos jeux, rien ne va plus. De handelsoorlog waar Donald Trump op aanstuurde, is uit de startblokken geschoten. China neemt tegenmaatregelen, maar wacht vooralsnog met zijn handelsatoombom. Europa zit tussen hamer en aambeeld.

Wijn, fruit, aluminium. Het pakketje tegenmaatregelen dat China neemt tegen de Amerikaanse importtarieven oogt vooralsnog bescheiden. De handel in deze producten is goed voor zo'n 2,4 miljard euro. Een zuchtje in vergelijking met de VS-sancties die oplopen tot een importwaarde van 48 miljard euro.

Donald Trump beticht de Chinezen van het stelen van technologie en intellectueel eigendom van Amerikaanse bedrijven. Naast handelsrestricties heeft de VS dan ook maatregelen afgekondigd om de Chinese toegang tot Amerikaanse technologie te bemoeilijken. Bijvoorbeeld via een grotere controle en afscherming van overnames.
 Jan Van Hove, hoofdeconoom bij KBC, hoopt dat zowel Xi Jinping als Donald Trump het hoofd koel houden. "Niemand wint bij verdere escalatie."

'Handelsatoombom'

Dat Xi Jinping vooralsnog bescheiden reageert, is voor sommige waarnemers slechts schijn. "De Chinese president heeft jarenlang een imago opgebouwd als sterke leider en het zou een verrassing zijn als hij zich nu ineens zou overgeven", stelt econoom Ian Shepherdson van het Amerikaanse studiebureau Pantheon Macroeconomics in een rapport. 

China kan op vele manieren economisch wraak nemen. "Amerikaanse multinationals in China zullen het eerste slachtoffer worden, aangezien de Amerikaanse export naar China relatief beperkt is en vooral noodzakelijk is om de Chinese technologische vooruitgang mogelijk te maken", analyseert Jan Van Hove. "De belangrijkste sector waarin China de VS pijn kan doen zonder zichzelf strategisch in de voet te schieten is de landbouw- en voedingssector."

Maar China zou een stap verder kunnen gaan, mocht Washington niet inbinden. Sommigen maken gewag van een heuse handelsatoombom. "Het is onmogelijk om 60 miljard dollar (zo'n 48 miljard euro, LD) tol te heffen op Chinese import zonder dat dit een negatief effect heeft op Amerikaanse consumenten," zegt Hun Quach, vicepresident van de Retail Market Leaders Organization, de Amerikaanse handelsfederatie. "In zijn huidige vorm is de 'America first-retoriek' een gevaar voor de hele basis van het multilaterale handelssysteem." 

Pistool

Donald Trump slaat en zalft intussen het Europese continent. De eerder genoemde heffingen op staal en aluminium heeft hij opgeschort tot 1 mei. Maar de Europese regeringsleiders reageren voorzichtig op die koerswijziging. Iedereen is inmiddels vertrouwd geraakt met de wispelturigheid van de Amerikaanse president. Het is zoals premier Charles Michel verwoordt: "Ik heb de indruk dat de Amerikaanse president met de EU wil onderhandelen door ons een pistool tegen het hoofd te houden. Dat is een vreemde manier om met een partner te onderhandelen."

Het gevaar is overigens niet eens zozeer de directe relatie met de VS, maar wel het neveneffect dat Aziatische producenten staal dumpen in Europa. Die markt is reeds verzadigd en de prijzen zijn bijgevolg ondermaats. Het zou ertoe leiden dat Europa op zijn beurt de binnenlandse markt moet beschermen, en zelf ook hogere importtarieven moet opleggen. Een kettingreactie kan ontstaan van wederzijdse importheffingen. Anders gezegd: een complete en complexe handelsoorlog.

Op de financiële markten wordt bijzonder heftig en ongerust gereageerd. Alle beursindexen gaan in het rood, zowel de Aziatische, als de belangrijkste Europese en Amerikaanse indexen. Maar ook de economische vertrouwensindicatoren staan onder druk. De PMI-indicator, de barometer van de groei in de privésector, zakt deze maand met 1,8 punt naar 55,3 punten, waar economen eerder een kleine terugval naar 56,8 punten hadden voorspeld. En de IFO-index, de graadmeter bij de inkoopmanagers in Europa, daalt van 57,1 naar 55,3.

Ook het vertrouwen van de Belgische ondernemer is fors afgenomen, merkt de Nationale Bank. De wereldwijde hoogconjunctuur lijkt daarmee zijn plafond te hebben bereikt. Het zou wel eens het kantelpunt van de globale economie kunnen betekenen, naar een periode van afkoeling.

Jan Van Hove: "Het gunstige economische scenario dat we momenteel wereldwijd beleven dreigt grondig te worden verstoord wanneer de basis van dat scenario, een open, geïntegreerde en dynamische wereldeconomie, wordt onderuitgehaald." De les die elke econoom kent is deze: handelsconflicten leveren nooit winnaars op, enkel verliezers. Fait vos jeux, rien ne va plus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234