Woensdag 14/04/2021

‘Wend u tot mijn woordvoerder’

undefined

Zes Vlaamse hogescholen bieden tegenwoordig een opleiding communicatiemanagement aan die ook voorziet in voorlichting of pr. Pakweg twintig jaar geleden bestonden er amper opleidingen voor, maar nu wordt de arbeidsmarkt jaar na jaar overspoeld door twintigers met één ambitie: het woord voeren namens iemand.

Ooit was het hebben van een woordvoerder een voorrecht voor premier, minister, bisschop of kardinaal. Sinds enkele jaren lijkt een zekere inflatie te zijn ingetreden. Je staat er van te kijken wie zich anno 2010 onvoldoende professioneel omringd acht om nog langer te vertrouwen op de eigen stem. Wie echt met zijn tijd mee is, heeft niet één, maar twee, drie tot vier woordvoerders.

Guy Lauwers

Schepen voor Leefmilieu, Binnengemeentelijke Decentralisatie, Patrimoniumonderhoud, Stads- en Buurtonderhoud en Openbare Werken in Antwerpen

1 woordvoerster

Op stadspartij-antwerpen.be wordt een nieuw initiatief aangekondigd van de Antwerpse schepen voor Leefmilieu Guy Lauwers (sp.a). Hij presenteert weldra zijn Globaal Plasplan. Uit studies is gebleken dat het gebrek aan openbare toiletten door zowel Antwerpenaren als toeristen wordt ervaren als een oud zeer. Het plan, met publieke plaszuilen en samenwerkingsconvenanten met cafés, zal oog hebben voor “de specifieke noden van mannen, vrouwen én gehandicapten”. De aankondiging van het Globaal Plasplan werd niet gedaan door schepen Lauwers zelf, die had het wellicht te druk, maar door zijn woordvoerster Isis Mulleman. “We streven naar een geïntegreerde aanpak op maat van elke buurt”, zo wordt ze geciteerd. “Voor we grote investeringen plannen, zullen we bekijken of er geen goedkopere oplossingen zijn.”

Net als vele collega’s keek Isis Mulleman deze week met grote ogen naar de persconferentie van Jürgen Mettepenningen. “Hier in Antwerpen hebben wij als woordvoerders de strategie: kom zelf niet in beeld. Het is de bedoeling dat de schepen onder de aandacht wordt gebracht, niet jijzelf. In Antwerpen hebben sinds deze legislatuur alle schepenen een woordvoerder.”

Federaal staatssecretaris voor Sociale Zaken, belast met Personen met een Handicap

2 woordvoerders

In de federale regering wil de traditie dat je twee woordvoerders hebt, ook al is de regering al acht maanden ontslagnemend, is er bijgevolg geen enkele beleidsdaad waarover kan worden gecommuniceerd en mag de kans klein worden geacht dat de staatssecretaris opeens aan beide kanten van de taalgrens tegelijk zou worden belaagd door nieuwsgierige media. “We weten niet hoe lang het nog duurt”, zegt Herlinde Martens (29), een van de woordvoerster van staatssecretaris Jean-Marc Delizée (PS). “De job is, laat ons zeggen, veeleer low profile. Ik help de staatssecretaris met het schrijven van speeches. Dankzij het Belgische EU-voorzitterschap hebben we best nog wel wat werk. Op 18 en 19 november is er in Brussel een Europese conferentie over mensen met een handicap. Daar kruipt een hoop organisatie in.”

Dat een woordvoerder in de Wetstraat opeens de pers zou optrommelen om zijn minister af te vallen als spookrijder, is iets wat ze zich echt niet kan voorstellen. “Het is de bedoeling dat je achter de schermen werkt. Je staat ten dienste van de persoon wiens woord je voert.”

Stand-upcomedian

1 woordvoerder

“Geert zit momenteel in den blok”, zegt zijn woordvoerder Yves Panneels. “Hij breekt zich het hoofd over dingen als: geef ik in mijn eindejaarsconference de hoofdrol aan De Wever, Di Rupo of aan de monseigneur? In november en december zie je opeens heel veel redacties wakker worden: Geert krijgt nu vier tot vijf interviewaanvragen per dag. Ik tracht hem af te schermen. Alleen heel specifieke vragen speel ik aan hem door.”

Yves Panneels (43) draait al achttien jaar mee als woordvoerder. Hij was het voor de flamboyante Sabenavoorzitter Pierre Godfroid, Virgin Express, de Antwerpse gouverneur Camille Paulus en Gabriel Fehervari van Alfacam.

“Je moet je plaats kennen. Je treedt naar voor als je baas verhinderd is. Ik herinner me overstromingen in Antwerpen en crisisvergaderingen waar de gouverneur de touwtjes in handen nam. Dan hoort er iemand te staan bij wie de pers terechtkan. Je bent geen papegaai en ook geen antwoordapparaat. Je helpt je baas in te schatten wat de draagwijdte van een woord kan zijn. Heel af en toe moet je hem tegen zichzelf beschermen. Toen ik Jürgen aan het werk zag, dacht ik even: iedereen kan autorijden, maar niet iedereen kan een Formule 1-wedstrijd winnen (lacht). Als het echt niet gaat, als je echt niet meer gelooft in de boodschap die je moet brengen, trek dan je conclusies en verdwijn in stilte.”

Het woordvoerderschap van Geert Hoste is nu misschien even druk-druk, het is geen voltijdse bezigheid. Panneels begon in 2005 met zijn eigen pr-bedrijf Panneels & Partners en is onder meer ook de woordvoerder van dichter Marc Pairon. “Een dichter met een woordvoerder, dat is inderdaad bijzonder”, zegt Panneels. “De man wenst nu eenmaal niet gestoord te worden.”

Voorzitter van het Vlaams Parlement

1 woordvoerder

“Mijn baas staat er om bekend dat hij zijn mond niet kan houden”, zegt Ferry Comhair, de woordvoerder van Jan Peumans (N-VA). “De aard van het beestje. Hij heeft niet echt iemand nodig die in zijn plaats zegt wat hij denkt, maar het is wel handig als er iemand is die de relaties met de pers in goede banden leidt en interviewaanvragen behandelt. Hebben journalisten een vraag voor Jan Peumans, dan passeren ze over het algemeen eerst bij mij. Ik tracht hem gewoon zo goed als mogelijk te helpen.”

De voorganger van Peumans, Marleen Vanderpoorten, had geen woordvoerder. De functie werd voor zover nodig gecombineerd met die van kabinetschef. De drukste dagen voor Comhair tot dusver waren die na de berichten over een vechtpartij met een boze Waal na een volksfeest in Visé. “We hebben dat toen rustig bekeken en hebben beslist dat Jan één interviewtje zou geven aan Radio 1. Voor het overige voerde ik het woord.”

Mensen zullen zich op straat niet omdraaien als ze het pad van Ferry Comhair kruisen, en wat de woordvoerder betreft, mag dat zo blijven. “Ik denk dat Jürgen Mettepenningen iets te stevig op de voorgrond is getreden. Ik wist niet wat ik hoorde toen ik hem op tv hoorde verklaren dat hij zijn baas had geadviseerd een mediastilte in acht te nemen tot Kerstmis. Als je zoiets doet, doe je dat toch onder vier ogen?”

Voorzitter van het Parlement van de Franse Gemeenschap

1 woordvoerder

De voorzitter van het Vlaams Parlement een woordvoerder? Dan kan de overzijde van de taalgrens niet achterblijven. Jean-Charles Luperto (35) geldt al enkele jaren als de coming man binnen de PS, en we hadden hem allicht gekend als lid van de federale regering was er niet het vreselijke sms-incident geweest. Op een zomerse avond in 2007 stuurde Luperto op een caféterras in Sambreville een berichtje naar burgemeester-partijgenoot Joseph Daussogne in Jemeppe-sur-Sambre: “Klootzak, we komen je huis in brand steken!” Daussogne (74) noch zijn vrouw deden die nacht een oog dicht en stapten naar de politie, die via het gsm-nummer bij de ministerabel geachte Luperto uitkwam. Honderdvoudige excuses noch druk van Elio Di Rupo konden voorkomen dat Daussogne de zaak voor het gerecht bracht.

Dat is nu allemaal verleden tijd, maar bij de jonge voorzitter van het parlement van de Franse Gemeenschap kan de communicatie beter wat worden gestroomlijnd. Zijn woordvoerder Fabian Martin bleek de voorbije dagen niet bereikbaar.

Schepen voor Personeelszaken, Administratieve Vereenvoudiging, Kwaliteitszorg en ICT in Gent

1 woordvoerster

“Het takenpakket is iets ruimer dan het louter voeren van het woord van de schepen”, zegt Hannelore Bonami (26), zegsvrouwe van de Gentse schepen Resul Tapmaz (sp.a). “Het is niet zo dat ik de hele dag door zit te wachten tot er eens een journalist belt, natuurlijk. Als ik voltijds woordvoerder zou zijn, dan zou ik af en toe wel eens met mijn vingers zitten te draaien. Ik doe de job nu een jaar en een maand. Mijn baas is ook pas vorig jaar schepen geworden. Zijn bevoegdheden zijn niet bepaald sexy. Als het in de media over personeelszaken gaat, komt dat meestal doordat er een sociaal probleem is, en dus is het wel een uitdaging om de schepen op een aangename manier in de belangstelling te brengen. Laatst was er de discussie over wifi op de Graslei en toen waren er cameraploegen van VRT en vtm. Best druk wel, opeens.”

Staatssecretaris voor Mobiliteit, Openbaar Ambt, Gelijke Kansen en Administratieve Vereenvoudiging in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

3 woordvoerders

Tegenover de 1.091 voorkeurstemmen die Bruno de Lille (Groen!) in juni 2009 behaalde, staat vandaag een kabinet waar 42 voltijdsen werken, onder wie zeven met de bevoegdheid ‘administratieve vereenvoudiging’. De staatssecretaris was in een vorig leven presentator op Radio 2. Men is geneigd te denken dat een man als hij niet meteen professionele hulp nodig heeft bij het verwoorden van zijn gedachten. Toch is er op het kabinet-de Lille een communicatiecel, waar drie mensen werken. Terwijl toch met enige spanning mag worden uitgekeken of iemand iets zinnigs zou kunnen zeggen als de foto van de staatssecretaris zou worden getoond in De slimste mens.

“De Brusselse tv-zenders TV Brussel, Télé-Bruxelles en het weekblad Brussel Deze Week, die bellen wel vaak”, zegt Karen Casteels (37), woordvoerster en hoofd van de communicatiecel. “Af en toe zijn er ook Vlaamse journalisten, vooral dan als het gaat over zaken die pendelaars aanbelangen. Laatst lekte het Irisplan (meerjarenplan voor de Brusselse mobiliteit, DDC) voortijdig uit. Toen begon de telefoon wel van ’s ochtends vroeg te rinkelen. Heel druk opeens.” Het kabinet van Bruno de Lille is naar verhouding inderdaad nogal omvangrijk, moet de woordvoerster erkennen. “Maar dat was het vorige kabinet, van Pascal Smet, ook. Ik heb zelf het aantal functies niet geteld. Als onze website uitkomt op 42, dan zal dat wel kloppen. Dan telt u wel ook de chauffeurs mee, natuurlijk.”

Bruno de Lille kondigde bij zijn aantreden aan dat Brussel de Europese hoofdstad van de ecologie en een fietsstad zou worden. Volgens het organigram telt het kabinet niet alleen drie woordvoerders om die boodschap over te brengen, maar ook drie chauffeurs.

Staatssecretaris voor Huisvesting, Brandbestrijding en Dringende Medische Hulp in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

3 woordvoerders

Ook op het kabinet van Brussels staatssecretaris Christos Doulkeridis (Ecolo) verstrijkt wel eens een dag waarop de telefoon simpelweg weigert te rinkelen, spijts een driekoppige en immer parate persdienst. “Zulke dagen zijn toch veeleer uitzonderlijk”, zegt Michaël François, de woordvoerder van de staatssecretaris. Er is hard gewerkt aan tweetaligheid binnen de dienst, maar veel kansen om de kennis van het Nederlands te demonstreren krijgen de woordvoerders er niet. “Af en toe belt Brussel Deze Week, voor het overige zijn het aan Nederlandstalige kant slechts one shots. Met de Franstalige media hebben we wel, bijna dagelijks, contacten.”

Huisvesting, brandbestrijding en dringende medische hulp zijn in Brussel in goede en zeker voldoende handen. Net als dat van De Lille telt het kabinet-Doulkeridis 42 personeelsleden. Anders dan de meeste van zijn collega-woordvoerders kan François zich wel vinden in de demarche van zijn collega op het aartsbisdom. “Gewoon ontslag nemen met twee lijntjes nietszeggende tekst is ook niet echt verhelderend. Een woordvoerder moet geloven in wat hij zegt. Als de kloof met de hiërarchie en datgene waar die hiërarchie voor zou moeten staan zo groot wordt als hier, is het beter dat je je distantieert. Het best openlijk, ja.”

Burggraaf en burgemeester in Knokke-Heist

4 woordvoerders

“Onze burgemeester is zeer toegankelijk”, zegt Rudy Vanhalewyn, een van de vier mensen in vaste dienst bij de cel-communicatie van de gemeente Knokke-Heist. “Het is al gebeurd dat we journalisten rechtstreeks met hem mochten doorschakelen. Onze taak bestaat er vooral in persberichten en toespraken te schrijven voor de burgemeester. Hij kijkt het wel allemaal persoonlijk na. We houden ons ook bezig met pr en met ontvangsten op het stadhuis.”

De cel-communicatie houdt zich ver weg van het toeristisch promoten van Knokke-Heist. “Daarvoor hebben we een toeristische dienst.”

zanger

1 woordvoerder

“Mijn baas is een workaholic, dus volg je hem daarin”, zegt Stefaan Meert, al veertien jaar de woordvoerder van Koen Crucke. “Het is wel degelijk een voltijdse job, in die zin dat ik er ook een deel organisatie bij neem, de planning, de agenda... Ik ben ook zijn vaste chauffeur. We zijn vaak samen en zo kan het nooit gebeuren dat ik een boodschap naar buiten zou brengen die niet vooraf is doorgepraat met hem. Vergeet niet: Koen stond vorig jaar 350 keer op de planken in Vlaanderen en in Nederland. Dan kun je haast niet zonder woordvoerder.”

De zanger is regelmatig verwikkeld in mediapolemieken, “en dan is het druk-druk”. Het ergst, vindt Meert, was ten tijde van het dieet. “Koen lag onder vuur, door onder meer Margriet Hermans en Frank Molnar. Laatst waren er dan weer een afperser die met een paar verzonnen smeuïge verhalen geld hoopte te vangen bij enkele tv-bladen en een ziekelijke geest die een vals Facebookprofiel had aangemaakt. Dat zijn momenten waarop je er als woordvoerder moet staan. Koen is een erg emotionele man. Hij zou wel eens dingen kunnen zeggen die hij beter niet zegt. Het is ook niet zijn taak, vind ik, om over van alles en nog wat een mening te hebben.”

Stefaan Meert hoopt vooral dat Jürgen Mettepenningen niet terugkeert naar de faculteit theologie. “Oké, in de wereld van de communicatie zal men zeggen: ‘Hij heeft zijn baas in de zak gezet, wie garandeert ons dat hij dat bij een volgende werkgever niet opnieuw doet?’ Toch vond ik hem een zeer goede woordvoerder. Die stem, die uitstraling. Daar stond echt iemand. We gaan deze collega missen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234