Donderdag 19/09/2019

Klimaat

Wen maar aan die hittegolven in Europa: ‘Ze zullen steeds intenser en frequenter worden’

Mensen zoeken verkoeling in een park in Madrid. De voorbije week waren gelijkaardige taferelen in grote delen van Europa te zien. Beeld AP

Had u het warm de voorbije dagen? Wen er maar aan. De Europese hittegolf die we net uitzweetten, is het gevolg van de klimaatverandering. Nieuw onderzoek van het World Weather Attribution Network komt tot die bevinding.

Wetenschappers zijn almaar meer overtuigd dat de klimaatverandering zich laat aflezen in het dagelijkse weerbericht. Zo is de hittegolf van vorige week gelinkt aan de uitstoot van broeikasgassen. Academici van de World Weather Attribution Group, een samenwerkingsplatform dat extreme weersomstandigheden analyseert, onderzoeken de mate waarin klimaatverandering een hittegolf waarschijnlijker maakt. Vandaag komen ze met hun jongste bevindingen. 

Professor Friederike Otto, waarnemend directeur Environmental Change Institute (ECI) van de Universiteit van Oxford, zegt dat er wetenschappelijke evidentie is. “Extreem heet weer zoals we hebben gezien de voorbije dagen houdt wel degelijk verband met de klimaatverandering”, klinkt het. Verschillende historische records werden gebroken in Frankrijk, Zwitserland, Oostenrijk, Duitsland, en Spanje. Op 28 juni werd het Franse record (44,1 graden) verbroken, met meer dan 1,5 graad, nabij de stad Nîmes. “De mens versnelt mee de opwarmingstrend, waardoor hittegolven intenser worden en vaker voorkomen.”

Straalstroom

Om een ​​hittegolf op gang te krijgen, heb je warme lucht nodig in het bovenste niveau van de atmosfeer. De wetenschappers hebben een feitelijk record vastgelegd op 27 juni voor temperaturen op 1,5 kilometer boven het aardoppervlak: er werd tot 25,5 graden gemeten. Die luchtmassa’s vertalen zich in effectieve grondtemperaturen via de straalstroom over Europa. Die kan echt hete lucht van Afrika naar Europa vervoeren. De hitte-extremen zijn warmer geworden dan een eeuw geleden. Dat bevestigt volgens World Weather Attribution de langetermijntrend: de mondiale gemiddelde temperatuur wordt ook steeds hoger.

Sinds het midden van de 20ste eeuw is de frequentie en intensiteit van extreme temperaturen toegenomen. De invloed van de mens heeft de waarschijnlijkheid van hittegolven op diverse locaties, zoals recentelijk in Europa, meer dan verdubbeld. “Maar niet alleen volgen ze elkaar sneller op, zonder de uitstoot van broeikasgassen drastisch en snel te verminderen, zullen deze hittegolven gevaarlijker worden en ouderen, kinderen en andere kwetsbare groepen het hardst treffen,” stelt Otto.

Wetenschappelijke schroom

Er was eerder al onderzoek gedaan naar de rechtstreekse lijn tussen klimaatopwarming en extreme weersituaties, zoals hittegolven of hevige neerslag. Meestal concluderen meteorologen, geconfronteerd met dergelijke extremen, dat de kans daarop door de opwarming van het klimaat groter is geworden, maar dat die ook nog zouden kunnen vallen onder de ‘normale variaties’ in het weer. Die schroom wordt stilaan losgelaten. Als het gaat om een periode van uitzonderlijke warmte van mei tot en met juli, in niet minder dan zeventien landen, over in totaal 5,2 miljoen vierkante kilometer waar mensen wonen of landbouw bedrijven, dan is die statistische uitweg niet meer begaanbaar, klinkt het.

“Het is altijd gevaarlijk om één fenomeen, zoals een hittegolf, toe te schrijven aan de klimaatverandering”, verklaart David Dehenauw van het KMI die eerdere terughoudendheid. “Maar stilaan is het wel duidelijk geworden dat de klimaatverandering de achtergrond is van verschillende weerfenomenen.” Dehenauw, die benadrukt dat hij het jongste rapport nog niet heeft gezien, zegt dat de extreme temperaturen en de droogte die we de voorbije weken en vorig jaar hebben gezien feitelijkheden zijn. “De gamechanger voor mij was de temperatuur die vorig jaar op de noordpoolcirkel tot twee keer toe 33 graden bedroeg.”

De gevolgen zijn tastbaar via een straalstroom die verzwakt. “Door die meanderende straalstroom krijg je minder variaties, en houden de extremen langere tijd aan. Dus krijg je enorme droogte in het ene gebied, terwijl een ander gebied tezelfdertijd extreme neerslag met overstromingen ondergaat.”

De schade aan gewassen in Europa als gevolg van droogte, leidde in 2018 tot miljarden dollars aan verliezen in de landbouwsector. De tarweopbrengsten daalden met ongeveer een kwart, terwijl gewassen van aardappelen, uien en wortelen met 20 procent zijn gedaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234