Maandag 20/01/2020

Wellicht zullen we nooit te weten komen of in de Fortiszaak de scheiding der machten flagrant geschonden is. Maar dat er met vuur is gespeeld is zeker. De Fortiscommissie lijstte in de cruciale dagen van november en december 73 contacten op tussen kabin

Geen smoking gun, wel 35 verdachte contacten

Hoe ging de commissie te werk? De verklaringen van alle getuigen werden als puzzelstukjes over elkaar heen geschoven. Daaruit werd een chronologie van de contacten gedistilleerd. Vooral op twee dagen staan de telefoons her en der roodgloeiend: 6 november, als het advies in eerste aanleg wordt geveld, en 12 december, als het Brusselse hof van beroep met een negatief arrest de verkoop van Fortis aan PNB Paribas keldert. Cruciaal detail: de telefoons rinkelen vooral in de uren voorafgaand aan de officiële bekendmaking van het advies en het arrest.

Rechtbank van eerste aanleg

6 november

8 knipperlichtcontacten

In de uren voorafgaand aan het advies dat substituut Paul Dhaeyer die donderdag in de namiddag zal vellen, is er vanuit de Wetstraat 16 druk gebeld met Dhaeyer zelf en vanuit het kabinet van Justitie met procureur des Konings Bruno Bulthé. Op zijn beurt heeft ook Dhaeyer die namiddag, nog voor het vellen van zijn advies, contact met Eric de Formanoir, adjunct-kabinetschef van minister van Justitie Jo Vandeurzen (CD&V). Hieronder volgen zes contacten, waarvan er twee in de boordtabel dubbel worden geteld.

Contacten vanuit en naar het kabinet van Leterme

l Hans D'Hondt, kabinetschef van premier Yves Leterme (CD&V), stapt met Olivier Henin, kabinetschef van minister van Financiën Didier Reynders (MR), naar het bureau van Pim Van Walleghem, adviseur op het kabinet-Leterme. Aanleiding is het telefoontje dat Henin in de marge van een vergadering van de kabinetschefs heeft ontvangen van advocaten van de Belgische staat. Hij verneemt daar, volgens alle kabinetschefs behalve Henin zelf, dat het voor de regering de verkeerde kant op gaat met het advies dat Dhaeyer in de maak heeft. Van Walleghem, zelf gedetacheerd van het Brussels parket, is een oude bekende van Dhaeyer. D'Hondt en Henin vragen hem daarom om even zijn oor te luisteren te leggen bij zijn ex-collega. Henin ontkent evenwel dat in het gesprek met Van Walleghem de naam Dhaeyer gevallen is.

l 12.22 uur: Van Walleghem belt met Paul Dhaeyer. Die zegt hem niet alleen tegen welk uur het advies verwacht kan worden, maar ook dat "de staat niet alle wettelijke voorschriften in acht heeft genomen". Dhaeyer ontkent dat laatste. Hij zei in de commissie wel "licht geschokt" te zijn door het telefoontje. Hij vindt "dat de limieten overschreden zijn, maar stelt dat hij zijn advies toch in volle onafhankelijkheid kan uitbrengen".

Contacten vanuit en naar het kabinet van Vandeurzen

l Diezelfde middag vraagt Christian Van Buggenhout, advocaat van de staat in het Fortisproces, zich in zijn contacten met het kabinet van Financiën af of het advies "wel de steun geniet van de hiërarchie van het parket"? Hij zegt te willen weten hoe het advies tot stand is gekomen.

l Olivier Henin maakt de vraag over aan Eddy Peeters, kabinetschef algemeen beleid bij Vandeurzen. Die belast op zijn beurt zijn collega Herman Dams om te bellen met Van Buggenhout. Dams steekt vervolgens zijn licht op bij Bruno Bulthé. Die is formeel: Dhaeyer heeft zijn advies alleen opgesteld. Dams vraagt een kopie van het advies, ervan uitgaande dat het advies al was uitgebracht, maar dat wordt hem geweigerd.

l Dhaeyer belt naar Eric de Formanoir om hem te informeren over de telefoontjes van Van Walleghem en Dams. De Formanoir adviseert hem om zijn advies "in alle sereniteit en onafhankelijkheid" uit te brengen. Vandeurzen bevestigt het contact tussen Dhaeyer en De Formanoir, alsook het contact van Dams met Bulthé (hij vond dat telefoontje ongelukkig en zei dat ook tegen Dams: "Ja maar, Herman, dat doen we niet hé"). Dams was volgens Vandeurzen op het ogenblik van zijn telefoontje in de overtuiging dat het advies al geveld was.

l Dhaeyer belt naar De Formanoir om hem de inhoud van het advies toe te lichten.

10 november

2 knipperlichtcontacten

Contact vanuit en naar de kabinetten Leterme en Vandeurzen

l Paul Dhaeyer belt naar Eric de Formanoir "omdat hij zich ongerust maakte over de houding van de staat en over de kritiek die verschenen was in de pers".

l De Formanoir licht D'Hondt in over zijn telefoontje met Dhaeyer en brengt hem diens vraag over om hem even op te bellen. D'Hondt gaat daarop in. In zijn gesprek met Dhaeyer, dat 21 minuten duurt, erkent hij aan de basis te liggen van het telefoontje van Van Walleghem naar Dhaeyer op 6 november. D'Hondt stelt Dhaeyer voor om zelf contact op te nemen met Van Walleghem om zijn advies nader toe te lichten. Volgens Dhaeyer zelf evenwel "was het nooit de bedoeling druk uit te oefenen".

11/12 november

2 knipperlichtcontacten

Contacten vanuit en naar de kabinetten van Leterme en Vandeurzen

l Dhaeyer belt Van Walleghem, maar de telefoon wordt onderbroken. Van Walleghem belt terug. Dhaeyer raadt aan dat de advocaten van de staat zich achter zijn advies zouden scharen. Hij stelt ook voor om zijn advies bij de premier te komen toelichten. Dhaeyer ontkent het eerste ("hij wou gewoon een aantal zaken uitklaren"). Het aanbod om zijn advies op de Wetstraat 16 te komen uitleggen, wordt door Leterme afgeslagen.

l Eric de Formanoir krijgt een telefoon van Dhaeyer waarin die laatste zijn tevredenheid uitdrukt over zijn onderhoud met D'Hondt van 10 november.

Hof van beroep

11 december

2 knipperlichtcontacten

Contacten vanuit en naar het kabinet van Leterme

l 9.45 uur: Hans D'Hondt belt terug naar Jan De Groof, echtgenoot van rechter Christine Schurmans. De Groof heeft D'Hondt daags voordien proberen te bellen, maar die zat vast in het kernkabinet. De Groof vertelt D'Hondt dat er in het beraad in de 18de kamer van het Brusselse hof van beroep "een plotse verandering" is opgetreden waarmee, zo zegt De Groof nog, zijn echtgenote het niet eens is. In de boordtabel is ook sprake van een telefoontje in de omgekeerde richting, van De Groof naar D'Hondt, waarin opnieuw de "dramatische" wending wordt genoemd en waarbij De Groof ook aanstipt dat de positie van zijn echtgenote "onhoudbaar" is geworden.

l 10.52 uur: De Groof stuurt D'Hondt een sms waarin hij zegt dat Schurmans "de hoogste instanties" bij het hof van Cassatie heeft kunnen "overtuigen" van "een mogelijk dramatische wending". De Groof vraagt D'Hondt om tot nader bericht niets te ondernemen.

12 december

16 knipperlichtcontacten

Voorafgaand aan het arrest van het hof van beroep, dat pas 's avonds bekend wordt gemaakt, springen alle knipperlichtjes op de kabinetten van Leterme, Vandeurzen en Reynders op rood. De zenuwachtigheid op alle banken is te merken aan de omvang en de intensiteit van de contacten heen en weer.

l De Groof belt met D'Hondt. Opnieuw vertelt hij over de conflicten in de 18de kamer en hij polst naar de mogelijkheid om zijn echtgenote te benoemen in de commissie Lamfalussy. Die expertencommissie is twee dagen voordien door de regering opgericht en heeft tot doel om tot "een nieuwe financiële architectuur" te komen na de bankencrisis. D'Hondt wijst De Groofs suggestie af.

l De advocaten van de staat uiten hun bezorgdheid over het verloop van de procedure tegenover Henin. Die brengt D'Hondt op de hoogte. Hij belt ook met advocaat-generaal Pierre Morlet, medewerker van de Brusselse procureur-generaal Marc de le Court, met de vraag of die op de hoogte is van de onregelmatigheden.

l Vandeurzen vraagt aan zijn kabinetschef Dams om het Openbaar Ministerie te contacteren. Dams contacteert De Formanoir.

l Dams vraagt aan Eric de Formanoir om procureur-generaal De le Court te informeren over "de problemen" bij het hof van beroep. De Formanoir vraagt meer informatie aan Henin en belt vervolgens naar De le Court. Die zegt niet eens op de hoogte te zijn dat er die dag een zitting gepland is.

l De Formanoir licht De le Court in over de problemen bij het beraad, waarop De le Court samen met Morlet een bezoek brengt aan de eerste voorzitter van het Brusselse hof Guy Delvoie. Ze adviseren hem, volgens het getuigenis van Delvoie zelf, om het beraad over te doen met een nieuw samengestelde 18de kamer.

l De Groof pleegt een telefoontje met Vandeurzen.

l Morlet belt in de namiddag terug naar Henin met de mededeling dat er "een akkoord" is "om de procedure ab initio (van meet af aan, FR) te herbeginnen".

l 14.08 uur: Henin dringt er in een telefoon met De Formanoir op aan dat De le Court zou ingrijpen.

l 14.13 uur: De Formanoir stelt Delvoie telefonisch enkele vragen die, volgens De Formanoir, "exclusief" gaan over "de stand van de procedure". Delvoie zegt dat er in de namiddag een zitting komt waarin de door de advocaten van de staat gevraagde heropening van de debatten besproken zal worden.

l 16 uur: De le Court belt Dams en vertelt hem over de problemen in de procedure. Hij bevestigt ook dat hij meer informatie heeft gevraagd aan Delvoie.

l Ook volgens Reynders zijn er die namiddag contacten geweest tussen kabinetten (hij specificeert niet welke) en Marc de le Court. Bedoeling was, nog steeds volgens Reynders, om gegevens te vergaren over de te nemen stappen door de advocaten van de staat, de FPIM, Paribas en Fortis.

l Nog volgens Reynders zijn contacten tussen het kabinet en het openbaar ministerie om informatie te bekomen over de stand van zaken van een procedure aanvaardbaar.

l Vandeurzen bevestigt dat hij in de wagen werd gecontacteerd door De Groof. Naar eigen zeggen realiseerde hij zich maar in de loop van het gesprek dat De Groof de echtgenoot van rechter Schurmans is.

l Vandeurzen bevestigt dat De Formanoir procureur-generaal De le Court heeft gebeld met de melding dat de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (FPIM) verzocht heeft om een verzoek tot wraking in te dienen. Vandeurzen bevestigt ook dat De le Court op eigen initiatief naar Delvoie is gestapt met de vraag om een andere samenstelling van de 18de kamer te vragen.

l 17.19 en 17.29 uur: De Formanoir vraagt aan De le Court om een verzoek tot wraking te krijgen.

l 19 uur: Dams belt nog eens naar De le Court met de vraag "of er in de zaak al dan niet andere wendingen zijn"?

Na het arrest

18 december

4 knipperlichtcontacten

l De Formanoir vraagt aan De le Court telefonisch de toestemming om het rapport te verspreiden waarin die laatste de mogelijkheid oppert om artikel 1088 in te zetten. Dat artikel is een juridisch paardenmiddel: het geeft de minister van Justitie de mogelijkheid om op eigen houtje een arrest nietig te laten verklaren.

l Brief van Ghislain Londers aan toenmalig Kamervoorzitter Herman Van Rompuy, die de brief in het parlement publiek verspreidt. De brief is een reactie op de brief van Yves Leterme daags voordien. Londers overhandigt de brief aan Van Rompuy in aanwezigheid van Delvoie.

l Kernkabinet: hoewel niemand rond de tafel 24 uur voordien nog maar wist wat artikel 1088 inhield ("het behoorde niet tot onze praktische kennis", zei Patrick Dewael daarover), halen premier Leterme en zijn vicepremiers alles uit de kast om de onwillige Vandeurzen te overtuigen om dat paardenmiddel aan te wenden. Daar wordt beslist om het verslag van De le Court over artikel 1088 rond te delen "onder voorbehoud dat de minister van Justitie daartoe toestemming krijgt van De le Court".

l Ghislain Londers belt naar Dams, die hem op vraag van de eerste een chronologie van de feiten mailt.

19 december

1 knipperlichtcontact

l Londers bezorgt toenmalig Kamervoorzitter Herman Van Rompuy na zijn brief, ook een iets lijviger nota waarin sprake is van belangrijke aanwijzingen van politieke beïnvloeding in het Fortisdossier. Ook die nota wordt openbaar gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234