Maandag 26/07/2021

Wellicht honderd doden bij betogingen in hoofdstad Kirgizië

Het parlement in de Kirgizische hoofdstad Bisjkek is bezet door honderden manifestanten die het gebouw binnenstormden. De presidentiële ambtswoning wordt belegerd door Kirgiziërs die het aftreden van president Koermanbek Bakijev eisen. De televisie was urenlang uit de ether omdat ook dat gebouw in de handen van betogers viel. De regering heeft de noodtoestand uitgeroepen. Zowel Rusland als diverse westerse landen zijn in hoge mate bezorgd.

Protesten tegen president en regering van Centraal-Aziatische republiek lopen totaal uit de hand

Een groep demonstranten heeft ook het ministerie van Binnenlandse Zaken overvallen en de kantoren geplunderd. Minister Moldomoessa Kongantijev werd ter plaatse doodgeslagen. Het bericht kwam van ooggetuigen en journalisten, maar werd door de overheid niet bevestigd. Sommigen bronnen meldden dat ook een vicepremier was gegijzeld, maar ook dat werd niet bevestigd. In elk geval loopt de toestand in de hoofdstad uit de hand en spraken oppositiebronnen van ‘wellicht honderd doden of meer’.

De protesten van de oppositie in Bisjkek zijn totaal geëscaleerd nadat politie geprobeerd had de betogers met rubberkogels uit elkaar te drijven. Door het geweld waren gisteren officieel negentien mensen om het leven gekomen, maar diverse bronnen vermoeden dat het aantal slachtoffers nog hoger lag. “Rond de honderd of nog meer”, volgens de oppositie. Nadat betogers erin geslaagd waren politiemensen te ontwapenen en zelfs hun pantservoertuigen te veroveren, zijn de ordetroepen met scherp beginnen schieten. De overheid heeft gezegd de opstand met militaire macht te zullen onderdrukken, de leiders van de acties te zullen straffen en in geen geval te zullen aftreden.

Het ongenoegen over de regering en de president werd door de politieke oppositie en duizenden burgers op straat tot uiting gebracht. Vooral president Bakijev is de kop van Jut. De betogers eisen zijn aftreden en beschuldigen hem van corruptie, vriendjespolitiek en machtsmisbruik. Hem worden ook de recente prijsstijgingen van veel basisgoederen verweten. De oppositie, waarvan een deel al is ondergedoken, beschuldigt de president er ook van fraude te hebben gepleegd bij de vorige verkiezingen. Het land, dat tegen het Pamirgebergte aan de grens met China ligt, is aangewezen op internationale financiële hulp, maar de oppositie vraagt zich af waar die wel naartoe gaat.

De bevolking van Kirgizië, dat op autoritaire wijze wordt bestuurd, is behoorlijk arm - 40 procent leeft onder de armoedegrens -, het land heeft zogoed als geen natuurlijke rijkdommen en is voor een groot deel aangewezen op de import van goederen. De zware rellen bedreigen de relatieve stabiliteit die de voormalige Sovjetrepubliek de jongste jaren kende. De rechtstreekse aanleiding van de onlusten was de recente aanhouding van een tiental oppositieleiders en de groeiende onvrede over de corruptie in de hoogste regeringskringen. Mensenrechtenactivisten hebben al herhaaldelijk aangeklaagd dat democratische rechten werden teruggeschroefd en dat het land wordt geteisterd door corrupte familieclans waartoe de president en de meeste regeringsleden behoren.

De rellen bleven trouwens niet beperkt tot de hoofdstad Bisjkek, maar sloegen ook over naar de steden Talas in het noorden en Nayran in het zuiden van het land. Ook daar bestormden betogers overheidsgebouwen en politiekantoren en begonnen paniekerige ordestrijdkrachten in de menigte te schieten. In Talas werd de gouverneur tijdelijk gegijzeld, maar die werd door een elite-eenheid van de politie bevrijd. In alle verzetshaarden zouden honderden gewonden zijn gevallen en werden tientallen mensen aangehouden.

De gebeurtenissen in Kirgizië worden in het buitenland met bijzondere aandacht gevolgd. De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) heeft al haar bezorgdheid geuit en zowel Moskou als Washington hebben opgeroepen tot kalmte.

Met name de VS zijn op hun hoede omdat zich in Kirgizië een luchtmachtbasis bevindt die van groot strategisch belang is voor de internationale troepenmacht (ISAF) in buurland Afghanistan, waar nog steeds de strijd tegen de taliban woedt. Via deze basis, die Manas heet, worden per maand honderden tonnen goederen en 15.000 manschappen naar Afghanistan gevlogen. Manas is hiermee een van de belangrijkste aanvoercentra voor de ISAF en onrust in Kirgizië kan Washington alleen al om die reden best missen.

De Amerikaanse aanwezigheid is dan weer een doorn in het oog van Moskou. Het Kremlin voert daarom de jongste maanden een intensieve toenaderingsdiplomatie tot Bisjkek en met succes. De Russen hadden al een basis in Kirgizië en mochten er nu nog een openen in de zuidelijke stad Osj. Van daaruit wil Moskou mee strijd voeren tegen terrorisme in Pakistan en Afghanistan, maar wil het vooral ook de groeiende invloed van de Verenigde Staten in de gaten kunnen houden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234