Donderdag 06/08/2020

AchtergrondEconomie

Welkom op de werkvloer van 2020: afgeplakte bureaus en ducttape op het toilet

Beeld Elise Vandeplancke

Licht gloort aan het einde van de tunnel. Na zes weken van thuiswerk of tijdelijke werkloosheid zullen we straks mondjesmaat ons vertrouwde leven hervatten. Maar hoe zal dat in godsnaam in zijn werk gaan?

Op kantoor: afgeplakte bureaus en ducttape op het toilet

Beginnen we meteen met een domper. Of toch voor de sociale beesten onder u die een kantoorbaan hebben en vandaag prima van thuis uit blijken te kunnen werken. Hoe hard u intussen ook verlangt naar de dagelijkse praatjes aan het koffieapparaat met collega X en tot uw eigen ontzetting zelfs de flauwe mopjes van collega Y (ja, we weten allemaal wie dat is) begint te missen, het zal wellicht nog een (hele) tijd duren voor u hen weer ongepixeld kunt aanschouwen.

‘Gefaseerd’ is namelijk het ordewoord bij alle bedrijven met veel bureauwerkers in hun rangen die nadenken over een terugkeer naar wat ooit ‘normaal’ was. “We zullen rekening houden met de verschillende stadia die nog zullen volgen. Een soepelere lockdown, de pre-vaccinatieperiode, de ‘normale situatie’ zodra er een vaccin of medicatie beschikbaar is”, luidt het bij KBC. “Veel hangt bovendien ook af van maatregelen in andere sectoren. Denk aan het openbaar vervoer, de scholen, de kinderopvang.”

Hoe die fases er exact zullen uitzien? Daar kan en wil nog geen enkel bedrijf met zekerheid op antwoorden, en al zeker niet on the record. Maar achter de schermen wordt er uiteraard wel al druk gewerkt aan verschillende scenario’s en één ding is overduidelijk: een terugkeer naar het werk zal zwaar aanpassen zijn.

De postcorona-kantoorruimte zal veel weg hebben van een landschap waar kraters in geslagen zijn, geeft een bedrijf met een kleine duizend bureauwerkers aan. Denk bijvoorbeeld aan afgeplakte bureaus. Het is niet ondenkbaar dat aan een eiland waar anders vier mensen zitten, er straks nog maar eentje zal mogen plaatsnemen. Zeker in het begin van de heropstart zullen bedrijven eerst experimenteren met een zeer beperkt aantal werknemers op locatie. Een reële piste: een aantal functies laten proefdraaien als eerste terugkeerders, vervolgens opschalen naar bijvoorbeeld een kwart van de beschikbare werkplekken, in een later stadium misschien zelfs tot de helft of meer. Het hangt er maar van af hoe groot de werkvloer is en tot welke bezetting de anderhalvemeterregel gerespecteerd kan worden.

Denk ook aan vaste plekken: ’s ochtends binnenkomen en je plaats uitkiezen al naargelang je hoed die dag staat – aan het raam? Of vandaag toch maar even in een hoekje? – zal er niet bij zijn. Wie op kantoor komt, krijgt hoogstwaarschijnlijk een vaste desk toegewezen die hij voor en na gebruik ook netjes ontsmet. En ga best ook uit van vaste ploegen. Als u pakweg twee dagen per week op de vloer mag verschijnen, zal dat telkens in hetzelfde gezelschap zijn. Kwestie van één afgelijnde poule in quarantaine te kunnen zetten, zodra er ergens toch besmetting optreedt, en de rest van het bedrijf te kunnen vrijwaren.

Het gros van de bedrijven is van plan om plexiglas te voorzien bij loketfuncties, zoals het onthaal, de helpdesk en de personeelsafdeling. Er zullen looplijnen komen op de vloer, waarbij er eenrichtingsverkeer gecreëerd wordt.

Beeld Elise Vandeplancke

Hoeveel personen er in de lift mogen, wordt straks niet meer bepaald door het plakkaatje in die lift. Er is veel kans dat u straks alleen of met maximaal twee mensen tegelijk in de lift mag. Bedrijven met meerdere traphallen zullen één koker gebruiken voor dalend verkeer en eentje voor stijgend. Waar slechts één traphal is, wordt er met voorrangsregels gewerkt. Uw lunch in de cafetaria zal voorverpakt klaarliggen, betalen doet u cashloos en bij voorkeur zelfs contactloos. Zelfs naar het toilet gaan zal anders zijn. Waar meerdere urinoirs naast elkaar staan opgesteld, kan er telkens een worden gebruikt, de ander zal zijn afgeplakt met ducttape.

En intussen werkt u dus nog steeds zoveel mogelijk van thuis. Die post-lockdownfeestjes met de hele afdeling zullen met andere woorden nog niet voor meteen zijn. Tenzij u er nog eentje per videocall wil organiseren. Want nee, van die onlinemeetings bent u voorlopig ook nog niet af.

In de fabriek: komt je collega te dicht, dan maakt het toestelletje rond je hals geluid

Computerwerk op anderhalve meter afstand verrichten is één ding. Een hele fabriek met 6.500 werknemers aan die regel aanpassen is nog iets anders. Volvo Car Gent test sinds deze week hoe dat veilig kan. Op 17 maart werd de fabriek tijdelijk stilgelegd, omdat de veiligheidsmaatregelen naar aanleiding van de coronacrisis onvoldoende gegarandeerd konden worden. Sindsdien werd een heel plan uitgedokterd waardoor dat wel kan en sinds afgelopen maandag probeert een beperkte ploeg van een duizendtal werknemers de nieuwe manier van werken uit.

Beeld Elise Vandeplancke

Concreet: de opeenhoping van mensen bij het wisselen van shifts moet vermeden worden door ploegen beter te spreiden als ze de fabriek binnenkomen of verlaten. Door collega-stewards in te zetten die arbeiders op het belang van social distancing wijzen, hoopt Volvo de spurt naar de uitgang - die sowieso op 1,5 meter van elkaar zal moeten gebeuren - te kunnen stroomlijnen. Ook in kleedkamers en rookruimtes wordt die afstand voorzien. Werknemers mogen zich per uitzondering thuis al omkleden, zodat contact in die kleedkamers eveneens vermeden wordt.

De kantine blijft langer open, zodat teams in gespreide slagorde kunnen gaan eten, en dankzij aparte in- en uitgangen en tafels en stoelen op grote afstand moet niemand elkaar kruisen.

Over heel de site werden 20 extra mobiele wasunits geplaatst en er zijn 200 ontsmettingskits voorzien voor ieder team van zes personen met daarin doeken, papier, flacons met 70% Ethanol, Dettol en handgel. Deuren die niet absoluut gesloten moeten blijven, blijven nu open, kwestie van contact met de klink te vermijden. Transportbanden lopen nu even trager, workflows werden aangepast zodat minder van plaats moet worden gewisseld, en de wandel-, fiets- en heftruckpaden op de Volvo-site volgen op cruciale plaatsen nu de eenrichtingsregel.

“Normaal produceren we hier 1.000 auto’s per dag, ruim 5.000 auto’s per week. En ook nu assembleren we met die beperkte ploeg echte auto’s, maar hoeveel er van de band rollen was deze week even geen prioriteit. We willen vooral zeker zijn dat deze manier van werken haalbaar is, ook met een veelvoud aan personeel”, zegt woordvoerder Barbara Blomme. Wanneer het bedrijf weer volledig up and running zal zijn, daarover durft ze geen uitspraken te doen.

Voor de opmaak van hun plan, keek Volvo ook over de grenzen. “Er zijn veel gelijkenissen met onze fabrieken in China, waarvan we veel hebben kunnen leren. Zo hebben we vrij snel beschermingsmiddelen kunnen inslaan. Maar er zijn ook grote verschillen. Onze infrastructuur dateert uit 1965, de Chinese is nog maar een paar jaar oud. Dat maakt dat zij toch andere mogelijkheden hebben. Er is natuurlijk ook een cultuurverschil, Chinese collega’s snappen bijvoorbeeld niet dat wij überhaupt ons huis nog verlaten. In Zweden staan ze dan weer te kijken van de verregaande maatregelen die wij nemen.”

Bij weefmachineproducent Picanol in Ieper loopt momenteel een ander experiment met de hulp van Flanders Make, het onderzoekscentrum voor de maakindustrie in Vlaanderen. Dat onderzoekscentrum ontwikkelde een toestel dat via infraroodmetingen de lichaams­temperatuur van personeelsleden screent, zodat enkel gezonde werknemers de vloer betreden. Bij twijfel wordt er een thermometer gebruikt. Ook beveiligingsfirma G4S biedt zo’n temperatuurscreening aan zijn klanten aan.

Daarnaast ontwikkelde Flanders Make ook twee systemen die werknemers moeten helpen om anderhalve meter uit elkaar te blijven. Het eerste is een cameradetectiesysteem dat een geluid uitstoot zodra mensen elkaar te dicht naderen. Het tweede wordt momenteel bij Picanol uitgetest: daar droegen deze week acht medewerkers een toestelletje rond de hals dat eveneens een geluidssignaal geeft wanneer iemand te dicht nadert. De weefmachineproducent is van plan om het experiment vanaf komende week uit te breiden naar 80 werknemers.

En ze zijn niet de enigen die de kaart van de technologie trekken. Het Antwerpse Havenbedrijf koos voor een digitale armband om fysieke afstand te waarborgen. Het gadget van technologiebedrijf Rombit verandert van kleur naarmate je een andere persoon nadert en zal ook beginnen vibreren. Maar de armband kan nog meer: er zit ook een functionaliteit in waardoor een preventie-adviseur of gemachtigd vertrouwenspersoon kan nagaan met welke collega’s iemand contact heeft gehad, gesteld dat hij of zij besmet blijkt met Covid-19. Het Havenbedrijf test de armband vanaf begin mei uit bij een ploeg van acht operationele medewerkers.

In de horeca: ‘Twee koffies en één QR-code voor een mop, alstublieft’

ls er één sector is die géén rekening houdt met een snelle wederopstanding, dan wel de horeca. Iedereen gaat ervan uit dat dit wel eens de laatste branche zou kunnen zijn die weer van start kan gaan. Op welke manier, daarover doen vele scenario’s al de ronde: van tafeltjes tussen laten op restaurant tot temperatuur meten aan de ingang van een discotheek tot mondmaskers bij de bediening van eten en drinken.

In afwachting van een definitief, concreet plan zijn er al heel wat horecazaken die op een of andere manier hun activiteiten hernemen. De restaurants die zich plots specialiseerden in ontbijtmanden en voor het eerst beginnen te experimenteren met takeaway, zijn niet te tellen. Het gros daarvan doet dat als tussenvorm tot ze weer de deuren kunnen openen, hetzij met restricties.

Die restricties zullen voor heel veel zaken evenwel betekenen dat ze nog steeds geen klanten mogen binnenlaten. Neem nu Butchers Coffee in Antwerpen. In het smalle lange pand met tafeltjes op een halve meter van elkaar en een toog en keuken in het midden is afstand houden geen optie.

Meteen de reden waarom zaakvoerder Dave Haesen de voorbije weken aan een alternatief concept heeft gewerkt. Zijn koffiebar is nu de facto naar buiten verhuisd. Binnen worden nog wel koffies gezet en wordt het online bestelde eten klaargemaakt voor takeaway, de bediening gebeurt aan een toog met doorschuifsysteem onder een luifel buiten. “Onze focus ligt nu op onze producten die weinig voorbereiding nodig hebben. Geen slow brew, wel iced coffees, bijvoorbeeld”, zegt Haesen.

Om de precieze werkwijze uit te dokteren, nam Butchers Coffee consultancybureau Bump.nu onder de arm. Zij ontwikkelen gadgets die het wachten voor de klanten aangenamer moeten maken en hen tegelijk moeten motiveren om afstand te bewaren. “Een van de opties is dat je QR-codes scant en dat je op je plek aan het begin van de rij een mop doorkrijgt en per plaats dat je opschuift dichter bij de clou komt”, zegt Haesen.

“In feite moeten wij onszelf nu volledig heruitvinden. En eerlijk gezegd vind ik dat als ondernemer best fijn.” Dat dit nog een lange tijd zijn manier van werken zal zijn, dat beseft Haesen ook. Maar daar lang over nadenken, wil hij niet doen. “Ik wil niet bezig zijn met einddata, die dan mogelijk toch niet gehaald worden. Dit is het nu. Enkel daarmee bezig zijn, brengt rust en is de enige manier om met de situatie om te gaan.”

In de winkelstraat: pashokjes worden ontsmet nadat u er uit de kleren bent gegaan

Vijftienhonderd liter desinfecterende spray, 2.500 liter alcoholgel. Twaalfhonderd liter alcoholgel. Vierhonderd pompjes om die alcoholgels mee te verdelen aan de ingang van iedere winkel. Drieduizend gecustomizede mondmaskers voor de medewerkers. Driehonderd ‘kuchschermen’ uit plexiglas aan de kassa’s – inclusief doorgeefluik om verkochte waren onder door te schuiven. Kledingketen JBC schuimde de afgelopen weken de markt af, kwestie van volledig voorbereid te zijn wanneer ze straks weer de schuifdeuren mogen openen.

Met succes, zegt woordvoerder Katrien Vangrunderbeeck trots. “Al had het met de pompjes wel wat voeten in de aarde. Dat zijn blijkbaar de nieuwe mondmaskers, als het op beschikbaarheid aankomt. Wie vandaag rijk wil worden, produceert best dispensers voor alcoholgel”, lacht ze. “Maar we konden ze gelukkig nog krijgen; we kunnen onze 125 winkels allemaal van een drietal pompjes voorzien.”

Handelaars uit alle sectoren bereiden zich zo goed en zo kwaad het kan voor op het moment dat het startsignaal klinkt. De kleinste handelaren, zoals bijvoorbeeld bloemisten, kunnen zich spiegelen aan bakkers en slagers. De grotere, genre drogisterijen, aan supermarkten. Voor hen gaan de inmiddels vertrouwde vuistregels op: afstand bewaren, een maximaal aantal personen toelaten (maximaal 1 persoon per 10 vierkante meter), handen en contactoppervlakken ontsmetten, cashloos betalen en klanten mogen niet langer dan 30 minuten in de handelszaak blijven hangen.

Beeld Elise Vandeplancke

Per sector worden er momenteel gedetailleerde protocollen uitgewerkt. Gaande van bij het afleveren van een wagen in een garage de sleutel in een kluis leggen, zodat direct contact tussen klant en garagist vermeden kan worden, en het volledig ontsmetten van een wagen voor en na het nazicht door de garagist. Tot het gebruiken van speciale testkussens per klant die een nieuw bed wil uittesten bij de meubelwinkel. Wie horecavoorzieningen of een binnenspeeltuin voor kinderen in zijn winkel heeft, zal die nog een tijdje moeten afsluiten.

Voor kledingzaken zoals JBC stelt zich een specifiek probleem: daar wilt u namelijk al eens uit de kleren gaan. En niemand wil vervolgens geconfronteerd worden met restjes lichaamsvocht van een vorige klant. Handelaarsfederatie Comeos raadt klanten sowieso aan om gekochte kleding eerst uit te wassen, vooraleer ze te dragen. Kleren die gepast worden, maar niet gekocht, moeten een dag opzijgelegd worden voor ze weer in de rekken mogen. “We onderzoeken ook of we de kleren kunnen desinfecteren met een speciale spray of uv-licht. Daarmee werd in Azië ook al geëxperimenteerd en we staan daarover in nauw contact met wetenschappers. We zullen het advies van experts daarin volgen”, zegt Vangrunderbeeck. “De pashokjes zelf zullen ook ontsmet worden na gebruik en er zullen daar duidelijke looplijnen aangegeven worden.”

In de rest van de winkel wil JBC zijn klanten dan weer liever niet via een vast parcours sturen. “Sommigen moeten enkel op de kinderafdeling zijn. Waarom zouden we hen dan door de hele winkel loodsen? Maar we gaan onze klanten wel vragen om niet in een rek te gaan snuffelen waar al iemand anders staat. Daar rekenen we op hun verantwoordelijkheidszin en we zullen daar ook op toezien.”

Het vooruitzicht van een heropstart zet veel handelaars aan tot creativiteit. Neem nu bij Café Costume, dat landelijk in zes vestigingen mannen van op maat gemaakte pakken voorziet. Een nieuw kostuum aanpassen zonder fysiek contact is quasi onmogelijk. “Maar we hebben een manier gevonden om daaromheen te werken”, zegt salesmanager Bram De Troyer.

“Voor opmetingen en aanpassingen zullen we achter de klant plaatsnemen, zodat we nooit neus aan neus moeten staan. Uiteraard zullen we sowieso mondmaskers en handschoenen dragen, onze winkels goed verluchten en handgels ter beschikking stellen. Wij werken enkel op afspraak, waardoor alles goed te regelen zou moeten zijn, maar we gaan onze klanten wel vragen om alleen of maximaal met twee te komen.” Wil een aanstaande bruidegom toch nog de mening van vrienden en familieleden over welke voering zijn outfit moet krijgen, zal er via videoconferencing overlegd moeten worden.

Handelaars die niemand vrij kunnen maken om aan de ingang klanten te tellen, wordt aangeraden om het aantal beschikbare parkeerplaatsen te beperken, of te werken met een mandjessysteem: iedere klant is verplicht om er eentje te nemen, zijn ze op, dan wil dat zeggen dat u nog even buiten moet wachten. Unizo zal affiches voorzien om winkeliers te helpen dat in goede banen te leiden.

Baanwinkels als Ikea, Decathlon, Mediamarkt, AS Adventure en Ava dokteren intussen nog een ander systeem uit om de drukte in hun winkels te beperken. Zij werkten een ‘click & collect’-systeem uit waarbij de klant online bestelt en vervolgens een datum en tijdslot krijgt toegewezen waarop de waren afgehaald kunnen worden. Dat zal dan gebeuren op een apart parcours op de parking, waarbij geen fysiek contact gemaakt wordt met winkelpersoneel en de bestelling op een ontsmette winkelkar tot aan de auto gebracht zal worden.

“We hebben daar deze week mee geëxperimenteerd in Hasselt en zijn klaar om dat uit te rollen over al onze vestigingen”, aldus Ikea. “We zien het niet alleen als een tussenstap, in afwachting tot het moment dat we weer gewoon open kunnen gaan. We zouden dit systeem ook daarna willen blijven hanteren omdat we zo onze klantenstromen beter kunnen spreiden.”

Bij de kapper, bij de dokter: plexiglas tussen de wastafels

aar knippen met een robot­arm van anderhalve meter? Make-up aanbrengen vanachter een plexischerm? In de keel kijken met een verrekijker? Afstand houden is voor gezondheidswerkers en schoonheidsprofessionals onmogelijk. Toch is het perfect mogelijk om ook deze jobs op een veilige manier te hervatten op een veilige manier, menen verschillende beroepsfederaties.

Zeker voor de huisartsen is het belangrijk dat de gewone consultaties zo snel mogelijk weer aangevat kunnen worden. Maar, zegt Roel Van Giel van huisartsenvereniging Domus Medica: “Alles zal op afspraak moeten, vrije consultaties met verschillende patiënten in een wachtzaal zijn absoluut te vermijden. We zullen meer tijd per patiënt moeten inboeken, zodat we alles goed kunnen ontsmetten na iedere consultatie. We moeten ook proberen te vermijden dat patiënten elkaar kruisen.”

Mondmaskers zullen verplicht zijn voor zowel arts als patiënt, en indien nodig zal de arts ook een beschermende bril en schort dragen. Handschoenen zijn eveneens vanzelfsprekend.

Sinds het begin van de coronacrisis zijn telefonische raadplegingen ingeburgerd geraakt. En die gaan ook niet meer weg, voorspelt Van Giel. “Daar is nu ook een wettelijk kader voor.”

Bij kappers, schoonheidssalons, massagetherapeuten en aanverwanten heerst er iets meer terughoudendheid om de draad weer op te pikken. De vrees voor besmetting is groot. “Maar ook wij zijn klaar om veilig weer aan de slag te kunnen”, garandeert Mario Blokken van de Belgische Beauty Federatie. In samenspraak met virologen, artsen, academici en vakexperts uit alle deeldomeinen van de beautysector stelde de federatie gedetailleerde protocollen op.

Klanten die hoesten, niezen of koorts maken, zal met aandrang gevraagd worden om thuis te blijven. Anderen moeten precies op tijd komen, zodat ze niet moeten wachten in de ontvangstruimte, en zullen bij het binnen- en buitengaan hun handen moeten wassen en ontsmetten. Alle oppervlakten waar een klant mogelijk mee in contact gekomen is – tubes, armleuningen, klinken... – moeten ontsmet worden. Drankjes mogen voorlopig niet aangeboden worden en duo-behandelingen bij het schoonheidssalon of de massagetherapeut kunnen evenmin. De schoonheidsspecialist wordt gevraagd om zeker handschoenen, mondmasker en een anti-spatbril te dragen.

Kappers vallen niet onder de Belgische Beautyfederatie, maar zij denken in dezelfde richting. Mondmaskers voor zowel klant als kapper, plexiglas tussen de wastafels, kappersstoelen die verder uit elkaar staan of slechts om en om zullen gebruikt worden, wegwerpkapmantels die na iedere knipbeurt worden verwisseld en iedereen zal zijn handen moeten ontsmetten bij binnenkomst. Een kappersbezoek zal in de toekomst dus anders verlopen. Wij kennen alvast verschillende kandidaten die er dringend eentje nodig hebben. U vast ook.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234