Woensdag 20/11/2019

Limburg

Welkom in superstad Limburg

De gesloten steenkoolmijn van Waterschei in Genk. ‘De provincie speelt een belangrijke rol voor de economie in Limburg’, stelt Jo Mulkers. Beeld Hollandse Hoogte / Siebe Swart luchtfotografie

Wat als we van alle 44 Limburgse gemeenten een stad zouden maken? Die stad zou dan 850.000 inwoners tellen, evenveel als Amsterdam. Een raar plan? Of nodig om op de noden van de toekomst in te spelen?

Jo Mulkers, medeoprichter van het digitale tijdschrift De Coöperatieve Courant, heeft een idee. Als een kleine Limburgse gemeente als Meeuwen-Guitrode toch al fuseert met met Opglabbeek, en Bilzen en Hoeselt toch al samenslaan, waarom laten we dan niet heel Limburg samensmelten tot een gemeente? Een naam is er al: Loon, naar het graafschap uit de middeleeuwen.

Over deze hypothese wordt volgende week gedebatteerd aan de Universiteit Hasselt. Want het idee is meer dan een denkoefening, volgens Mulkers. Aangezien het bestuursniveau van de provincie volgend jaar uitgehold wordt, moeten de Limburgers nadenken over hoe ze zich voortaan het best kunnen organiseren.

"De provincie speelt in Limburg een belangrijke rol", zegt hij. "Zo heeft ze met verschillende overheidsdiensten bemiddeld om de arbeiders van Ford Genk weer aan de slag te krijgen. Dat kan je niet als één gemeente."

En dan is er nog een argument, een van een niet-praktische aard, om van Limburg een 'superstad' te maken. "In Limburg leeft er een Limburg-gevoel", zegt Mulkers. "Limburgers hebben nu eenmaal een connectie met elkaar, omdat we altijd al een buitenbeentje geweest zijn."

Heel Vlaanderen

Volgens een tekst in het tijdsschrift De Coöperatieve Courant, waarin dit idee uitgebreid besproken wordt, kun je dit model van een Limburgse supergemeente uitrollen over heel Vlaanderen. De gewesten blijven dan wel bestaan, maar de steden zouden verdeeld worden in dertien stadsregio's. De provincie Antwerpen wordt zo onderverdeeld in de regio's: Antwerpen, Mechelen en Turnhout.

Filip De Rynck, hoogleraar Bestuurskunde aan de Universiteit Gent, ziet goede redenen om de bestuurlijke opdeling in Vlaanderen te laten vertrekken bij de steden. "De problemen van de toekomst zitten nu eenmaal in de stad", zegt hij. "Ik denk dan aan de uitdagingen rond mobiliteit, ruimtelijke ordening, of diversiteit."

Om een heel concreet voorbeeld te geven over mobiliteit: mensen verplaatsen zich nu naar de stad om te gaan werken, dus dan kun je een mobiliteitsplan beter stad per stad uitwerken, zegt De Rynck. Wat mobiliteit betreft, heeft dat idee al kiem geschoten. De Vlaamse overheid heeft in haar nieuw vervoersplan Vlaanderen verdeeld in vervoersregio's.

De diversiteit is in Vlaanderen ook het grootst in de steden, dus moeten die volgens De Rynck zelf een beleid uitwerken om ermee om te gaan. "Ziekenhuizen bevinden zich ook altijd in steden", zegt hij. "Dan denk je dus het best vanuit de stad na over hoe je je patiënten in de regio moet bereiken."

Ook professor politieke wetenschappen Dave Sinardet vindt de creatie van stadsregio's een goede oplossing voor de vervanging van de provincies. "Ik pleit hier al jaren voor", zegt Sinardet. "Nu krijg je op het niveau tussen de gemeenten en het gewest een wildgroei aan tussenstructuren, zoals de intercommunales. Via stadsregio's kunnen we dat stroomlijnen."

Onder meer voor Brussel moeten we, volgens hem, op zoek gaan naar een nieuwe bestuursvorm. In andere landen worden zelfs parlementen toegekend aan erg grote steden (zoals in Berlijn) en krijg je eigenlijk stadstaten. Kunnen we daarnaartoe om ervoor te zorgen dat het bestuurlijke kluwen in de hoofdstad eenvoudiger wordt?

"Stadstaten zijn door hun grote autonomie nog een ander verhaal", zegt hij. "In België zijn die echt niet haalbaar, want dan moeten we het niveau van de gewesten afschaffen. Tenzij we helemaal van een wit blad beginnen. Maar als we de Brusselse gemeenten al samenbrengen tot een regio, dan kan Brussel wel een meer coherent beleid voeren op het gebied van mobiliteit, veiligheid en ruimtelijke ordening. Al moeten we dan een paar bevoegdheden van het gewest overhevelen."

In de praktijk

Het concept lijkt dus niet uit de lucht gegrepen, maar zoiets in de praktijk brengen is toch weer wat anders. Op het colloquium van volgende week zullen verschillende professoren de voor- en nadelen van de megafusie uit de doeken doen. Het eerste obstakel is dat het – uiteraard – moeilijk is om van 44 Limburgse gemeenten een bestuurlijke eenheid te maken.

Dat proces zou volgens de experts sowieso al decennia in beslag nemen omdat de gemeenten moeten zich eerst akkoord moeten verklaren met de fusie. Dan moeten ze nog uitzoeken wie welke taken op zich zal nemen.

Professor politicologie Johan Ackaert (Universiteit Hasselt) verwijst nog naar de grote fusiegolven van de jaren 60 en 70. "Schaalvergroting bij de gemeentes is eigenlijk onafwendbaar", zegt hij. "Maar die brengt weer problemen met zich mee. Eigenlijk moet je elke fusie zien als een investering: in het begin kost ze veel geld, en renderen zal ze pas jaren later." 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234