Maandag 21/06/2021

Welkom in het museum van de toekomst

Sinds zaterdag weten we hoe het ideale museum eruitziet. Orhan Pamuks Museum van de Onschuld in Istanbul, dat de Europese museumprijs won, legt de klemtoon op het voor iedereen herkenbare leven van elke dag. Hoe zien Belgische musea de toekomst tegemoet?

Hoe ziet het museum van de toekomst eruit? "De aanpak van Orhan Pamuks Museum van de Onschuld, die de European Museum of The Year in de wacht sleepte, is vernieuwend en toekomstgericht", vertelt Wim De Vos, juryvoorzitter van de Europese museumprijs. "Het leven van elke dag staat op de voorgrond, iedereen kan zich inleven."

Herkenbaarheid en betrokkenheid zijn twee elementen waar musea de komende jaren op inzetten. "Vandaag zijn musea, gelukkig maar, al veel meer dan een verzameling kunstobjecten," verduidelijkt Carl Depauw, directeur van het Museum Aan de Stroom in Antwerpen.

Vroeger waren musea monumentale gebouwen, anno 2014 is er in het ideale museum meer dan ooit ook plaats voor expressie en emotie. "In het Huis van Alijn in Gent leggen wij al vijftien jaar de klemtoon op het verhaal, het erfgoed van alledag. We hebben een passie voor de cultuur van het dagelijkse leven en zetten daar ook op in", vertelt Sylvie Dhaene, directrice van het Huis van Alijn.

"We willen de relatie tussen de mensen en de dingen via ons museum versterken en die betrokkenheid is veel meer mogelijk bij kleinere musea. Het gaat niet om dat ene verhaal over de jaren 60, maar om een verhaal waar iedereen zich in herkent. De grote kunsthuizen zullen uiteraard blijven bestaan naast de kleinere, maar de beleving is totaal verschillend. Musea moeten vooral opnieuw verhalenvertellers worden."

Zo bouwt het Huis van Alijn samen met het publiek aan een digitaal fotoalbum over het dagelijks leven in de 20ste eeuw. Foto's leggen de tijdgeest, gewoontes en gebruiken bloot en herinneren aan andere tijden, plaatsen en dingen die (n)ooit voorbijgaan. Dhaene: "Het is erfgoed voor iedereen, voor elke generatie en die herkenbaarheid maakt het tijdloos."

Alledaagse objecten inspireerden ook de Turkse schrijver en Nobelprijs-winnaar Orhan Pamuk voor een verhaal, en het verhaal was de aanzet voor zijn museum. In de jaren 60 begon de schrijver in de wijk waar hij opgroeide in Istanbul objecten uit tweedehandswinkels, huizen van vrienden, et cetera te verzamelen. Een pleidooi voor kleine musea en een in objecten vertaalde versie van een liefdesroman met dezelfde titel.

Picasso

De verwachtingen van de museumbezoeker veranderen voortdurend. Bijna altijd wordt er in musea van een collectie vertrokken, maar in vergelijking met vroeger, staat de collectie nu niet meer alleen. Er is meer aandacht voor het persoonlijke verhaal achter objecten. "Grote kunstobjecten, maar evenzeer alledaagse dingen, kunnen een plek krijgen in musea. Je hoeft niet per se een Guernica van Picasso of Mona Lisa van Leonardo Da Vinci in huis te hebben opdat er van een museum sprake zou kunnen zijn. Het hoeft niet altijd om topstukken te gaan," zegt Carl Depauw, directeur van het MAS in Antwerpen.

Er worden meer dimensies toegevoegd aan wat een museum vandaag en in de toekomst zal zijn. De relatie met de gemeenschap en het maatschappelijk bestand spelen een cruciale rol. "In het MAS organiseerden we vanuit die insteek bijvoorbeeld een rondleiding voor singles", vertelt Carl Depauw. Hoe grensverleggend ben je als museum en wat is de relevantie over tien of twintig jaar? Volgens Depauw allemaal erg moeilijk te voorspellen. "Musea worden ook door elkaar geïnspireerd en zijn zo wegbereiders voor elkaar."

"Vandaag zijn musea een draagvlak, zegt Wim De Vos, "een rotonde waar vele wegen van de maatschappij naartoe leiden, maar ook van wegvloeien. De rol van musea in de samenleving is veranderd, samen met andere instanties vervullen ze vandaag een erg belangrijke functie in de maatschappij. Een mooi voorbeeld hiervan is het Fellbach Stadtmuseum in Stuttgart waar de rondleidingen gegeven worden door migranten."

"Vandaag is er meer ruimte voor thematische benaderingen, er zijn niet enkel meer musea met tapijten, musea met schilderijen of musea met beeldhouwwerken, besluit Carl Depauw. "De laatste 20 à 25 jaar is er een ongelooflijke evolutie aan de gang binnen de museumwereld en ik ben ervan overtuigd dat het publiek hier een erg grote rol in speelt.

"De betrokkenheid en samenstelling van de museumbezoeker zijn heel sterk veranderd. Collecties die ooit gemaakt zijn voor een bepaald publiek, moeten ook vandaag nog relevant zijn voor de bezoekers, een van de grootste uitdagingen voor musea vandaag en in de toekomst."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234