Woensdag 03/06/2020

Welke wapens heeft Irak?

Berichten genoeg over de nucleaire en andere wapens van Saddam Hoessein, alleen aan feiten bestaat een groot gebrek

Is een aanval op Saddam Hoessein gerechtvaardigd? Beschikt Irak over massavernietigingswapens? Beweringen genoeg - over kernbommen, gifgassen, het ebolavirus zelfs. Alleen aan feiten bestaat vooralsnog een groot gebrek.

Intrigerende berichten zijn er genoeg over de massavernietigingswapens van Saddam Hoessein, voor de Amerikanen dezer dagen 'de Slager van Bagdad'. Ondanks de bewering van zijn vroegere inspecteur Scott Ritter dat Irak voor 90 procent is ontwapend, waarschuwde Unscom-baas Richard Butler eerder deze maand dat Saddam dichtbij een kernwapen is. Irak zou zelfs werken aan het ebolavirus.

"In de nabije toekomst zal hij over kernwapens beschikken", riep de Amerikaanse vice-president Dick Cheney vervolgens. Volgens de Turkse inlichtingendienst heeft Saddam al een 'ruwe' kernbom, maar de uitgeweken Iraakse nucleair deskundige Khidir Hamza houdt het erop dat Bagdad daarvan nog drie jaar verwijderd is. En dan zijn er nog de vele spannende verhalen die de laatste weken, juist nu de VS overwegen met Saddam af te rekenen, zijn uitgelekt over verdachte Iraakse activiteiten. Irak zou op zoek zijn naar speciaal staal voor zijn centrifuges, waarmee het aan verrijkt uranium wil komen. Irak zou in een supergeheim laboratorium in Bagdad, Tahhaddy geheten, werken aan biologische wapens.

Bij een ander complex, nabij Taji, zouden Amerikaanse satellieten onlangs zestig vrachtwagens hebben zien wegrijden. Amerikaanse propaganda of reden tot grote zorg? "Niemand, niet de Senaat, noch de inlichtingendiensten, noch de regering-Bush heeft ons iets laten zien dat ook maar in de verste verte de beschuldigingen ondersteunt over Iraks huidige bezit van massavernietigingswapens", zei Ritter deze maand tegen de Canadese krant National Post.

Zijn kritiek wordt Ritter door de hardliners in het Witte Huis en het Pentagon, die nog liever vandaag dan morgen Desert Storm II beginnen, niet in dank afgenomen. Want dat uitgerekend déze radicale Unscom-inspecteur, die Bagdad ooit tot razernij dreef met zijn verrassingsinspecties, niet overtuigd is van de noodzaak van een aanval op Irak, zegt genoeg. Welk bewijs heeft de regering-Bush in handen over Iraks chemische, biologische en nucleaire programma's die een rechtvaardiging vormen voor het afzetten van Saddam? Hoewel Cheney, minister van Defensie Rumsfeld, Bush en veiligheidsadviseur Rice de afgelopen weken volop alarmerende taal uitsloegen, is tot nu toe niet aangetoond dat Bagdad op korte termijn een groot gevaar vormt.

De Tahhaddy-zaak bewijst opnieuw dat de VS zich met operatie Desert Fox, de bombardementen die in 1998 leidden tot het einde van de wapeninspecties, flink in de voet hebben geschoten. Want pas nadat Iraakse deserteurs de afgelopen maanden hadden gewezen op het bestaan van het ondergrondse complex, kwam het bij Washington in beeld. Een snippertje bewijs dat er geëxperimenteerd wordt met een vorm van het ebolavirus is echter nog niet geleverd.

De grote vraag is wat de duizenden wetenschappers van Saddam al vier jaar uitspoken. Volgens Bagdad was het land al in 1998 ontdaan van alle massavernietigingswapens en is er geen reden tot zorg. Maar liefst achthonderd Scud-raketten zijn tussen 1991 en 1997 vernietigd, zo blijkt uit de Unscom-rapporten. Evenals 38.000 stuks chemische wapens, zevenhonderd ton aan onder andere mosterdgas, tabun en sarin en zeshonderd onderdelen voor machines en fabrieken.

Uit het laatste Unscom-rapport uit 1999 blijkt echter dat er nog veel vragen zijn. Van zesduizend bommen gevuld met chemische wapens kan Irak niet aangeven wat ermee is gebeurd. Evenals van 550 artilleriegranaten met mosterdgas en 3.900 kilo van het dodelijke VX-zenuwgas. Voor de Amerikanen niet onbelangrijk als ze Irak willen binnenvallen.

Het biologische wapenprogramma, dat pas in 1995 werd ontdekt, baarde de inspecteurs de meeste zorgen, omdat er weinig van kon worden gevonden, ondanks de vermoedens. Ontkende Irak eerst dat het raketten, bommen en granaten had gevuld met dodelijke virussen, later moest het de ontkenning intrekken. Maar liefst 6.500 liter antrax (miltvuur) en ruim 11.000 liter aan andere bacteriën was in munitie gestopt.

Unscom en zijn opvolger Unmovic tasten in het duister over wat het Iraakse leger heeft gedaan met 25 raketkoppen gevuld met onder andere miltvuur. De raketten werden in 1991, vlak voor de oorlog, op vier locaties gestationeerd, maar Bagdad durfde ze niet in te zetten tegen Israël of Amerikaanse troepen. Bagdad claimt dat de raketkoppen na de oorlog zijn vernietigd, samen met honderden andere biologische wapens, opslagtanks die uit vliegtuigen kunnen worden gegooid en sproeiers voor helikopters. Unscom gelooft het niet.

Omdat zowel het chemische als het biologische wapenprogramma weer in korte tijd kon worden hervat, is het niet de vraag of Irak dat na 1998 heeft gedaan, maar op welke schaal dat is gebeurd. Bagdad beschikte toen over genoeg machines en deskundigen, aldus de VN, om elke week 350 liter miltvuur te maken. De CIA schatte onlangs in een rapport aan het Congres dat het chemische wapenprogramma al in enkele weken kon worden hervat.

De dienst zegt dat Irak na de aanvallen van 1998 een flink aantal fabrieken heeft herbouwd. Satellietfoto's tonen dat ook aan. Volgens de Duitse spionagedienst BND is het aantal chemische complexen sinds 1998 zelfs gestegen van twintig tot tachtig. Een kwart zou inmiddels betrokken zijn bij de productie van chemische wapens. Volgens de BND werkt Bagdad verder hard aan een middellangeafstandsraket die in 2005 Europa moet kunnen bereiken. Europa moet er niet aan denken: Saddam Hoessein in het bezit van zo'n raket, al of niet voorzien van een nucleaire lading. "Als Irak beschikt over het centrifugeprogramma, dan moet je ervan uitgaan dat ze in een halfjaar over een bom kunnen beschikken", meent David Albright, die als wapeninspecteur het Iraakse kernwapenprogramma goed kent.

© de Volkskrant

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234