Maandag 26/08/2019

Één jaar Michel

Welke minister kreeg 1 op 10 en wie is een 7 waard?

Premier Michel, geflankeerd door vicepremiers Peeters, Jambon en De Croo. Beeld PHOTO_NEWS

Na een jaar heeft de federale regering al duidelijke bakens verzet, al vallen de concrete realisaties voorlopig wat mager uit. Er ligt nog heel wat werk te wachten. Onze politieke redactie maakt het rapport van de ploeg-Michel.

Charles Michel: Ten hoogste de scheidsrechter

Na één jaar regeren blijft de uitdaging voor premier Charles Michel (MR) dezelfde: hoe te ontsnappen aan de almacht van de Vlaamse partijvoorzitters? Wil hij uit hun schaduw treden, dan moet hij vooral zijn eigen koers beginnen te varen.

Een bevreemdend schouwspel, zo kun je het tafereel noemen wanneer de premier een persconferentie voorzit. Breed glimlachend, zelfs kinderlijk enthousiast soms. Af en toe dan weer zo verslagen dat het pijn doet om te zien. Nog interessanter: de houding van de ministers rondom Michel. Meestal verveeld, afwachtend. Wat ze in ieder geval niet tonen, is een onvoorwaardelijk respect voor de premier. Dat zie je niet en hoor je niet. Laat dit het voornaamste probleem zijn van Michel: op het feit na dat hij tijdens persconferenties in het midden van de tafel mag zitten, is het moeilijk af te leiden dat Charles Michel de 51ste premier van dit land is.

Lees ook

De verrassende banaliteit van het beleid wordt gecompenseerd door de communicatie, schrijft Bart Eeckhout in zijn standpunt over de regering Michel I. "Meer dan het bestuur zelf wordt die gedomineerd door de (veruit) grootste partij. Het gevolg is een politiek jaar met veel ruis."

Maar meer dan tegen zijn ministers moet Michel opboksen tegen sterke partijvoorzitters. Michel is op papier dan wel de leider van deze regering, de lijnen worden vooral door de voorzitters uitgezet. Niets gebeurt zonder hun toestemming. Het verschil tussen Michel en zijn voorgangers ligt in het feit dat de partij van de premier nu eenmaal niet de meeste stemmen heeft gehaald. De MR is niet de grootste partij in de federale regering; dat is de N-VA. Wie ja zegt op de zestien en niet beschikt over een electorale ruggengraat, wordt weggespoeld in de cirkel van de macht. Michel bokst boven zijn gewicht, en geen klein beetje.

De voorbeelden zijn legio. Het vluchtelingendebat? Zolang De Wever, Rutten en Beke het niet ten gronde kunnen beslechten, kan Michel geen permanente maatregelen in gang zetten. Wie de winnaar zal worden van de tax shift? Uiteindelijk wordt dat een krachtmeting waarin Michel ten hoogste de scheidsrechter kan zijn.

11 oktober 2014: de regering heeft net de eed afgelegd. Premier Michel heeft nog steeds moeite om zijn ploeg in het gareel te houden. Beeld Wouter Van Vooren

Michel communiceert nauwelijks. Anderen doen dat voor hem, en dus zwijgt Michel nog meer. Als De Wever laat weten de Conventie van Genève te willen wijzigen en zo een groot stuk van de federale regering en publieke opinie jent, antwoordt Michel: "Dit staat niet op de agenda van de ministerraad."

Je kunt dat interpreteren als een veilige vorm van behoedzaam communiceren. Evengoed is het laf wegkijken om niet te moeten antwoorden. Zo ging het ook toen de premier in een stampvol parlement werd geïnterpelleerd over de semi-racistische uitspraken van N-VA'ers als De Wever en Francken. De Wever noemde racisme toen een 'relatief begrip', waarop het land in lichterlaaie stond. In een reactie in het parlement antwoordde Michel mak, vaag en naast de kwestie. Op zo'n moment is hij vooral een bange premier.

In een bunker
Nochtans heeft dit land wel recht op een groter leider. Michel is niet de staatsman die het land geruststelt in tijden van crisis, zoals tijdens de aanslag op Charlie Hebdo of de vluchtelingencrisis. Terwijl Merkel en Hollande genoeg hebben aan één hoopvolle slagzin, zit Michel in een bunker het dreigingsniveau te analyseren. Hij is ook niet de voluntaristische trekker zoals Verhofstadt dat was. Verhofstadt was misschien wel een naïeve dromer die meer dan eens eenzaam op kop van de stoet liep, hij bepaalde wel de richting waarin de fanfare liep. Bij Michel heb je vaak het idee dat hij zich te midden van zijn schreeuwende ministers bevindt.

Michel is ook niet de meester in de klas die de bende in het gareel houdt. Integendeel: het kibbelkabinet kende de afgelopen maanden haar hoogtepunt toen de vicepremiers Peeters en De Croo hun koude oorlog over de tax shift uitvochten op de straatstenen van de Vlaamse pers. Pas na dagenlang bemiddelen kon de premier de twee weer samen rond de tafel krijgen.

Wat is Michel dan wel? Hij is vooral slim en kent zijn beperkingen goed. Hij weet wat hij kan en niet kan. Na een paar keer geprobeerd te hebben om weer orde en rust in de ploeg te krijgen, zwijgt hij nu vooral. Laat ze het zelf maar oplossen, denkt hij. En misschien is dat niet eens zo'n slecht idee. Zo laat hij de partijvoorzitters het hoge woord voeren en onderling met elkaar in de clinch gaan. Ondertussen doet Michel wat hij wél goed kan: allianties smeden en akkoorden rond krijgen. Zo kan er veel worden gediscussieerd over de omvang en de opbrengst van de tax shift, resultaat is wel dat die er - zoals aangekondigd - op tijd lag. Zeer tot verbazing van de schare Wetstraatjournalisten. Zo verging het ook de begrotingscontrole eind maart.

De gewezen MR-voorzitter is de jongste premier die dit land ooit heeft gehad. Op hun veertigste vieren politici zelden het hoogtepunt van hun carrière. Maar van een premier wordt meer verwacht. Visie bijvoorbeeld. Waar staat de regering-Michel voor? De kracht van verandering? Goesting in de toekomst? Waar wil Michel met dit land naartoe? Als Michel ooit in de geschiedenisboeken wil belanden, dan moet hij vooral beginnen met geschiedenis te maken, voor hij door niemand nog wordt herinnerd.

Meer zelf communiceren
Michels mogelijkheden zijn dan wel beperkt, in de eerste plaats is het de taak van de premier om een eensgezinde ploeg achter zich te krijgen. Het geruzie en eigengereide optreden van sommigen voedt het imago van Michel als een zwak leider.

De premier moet meer zelf communiceren in plaats van de communicatie uit handen te geven. Toen de regering besloot het nettoloon te laten stijgen door de forfaitaire beroepsinkomsten op de belastingbrief te laten stijgen, was het Open Vld-voorzitster Gwendolyn Rutten die het mocht uitleggen. Een gretiger premier had die pluimen op eigen hoed kunnen steken.

Ten slotte moet Michel met zijn ploeg dringend uitstijgen boven de middelmatigheid. Door de samenvallende verkiezingen heeft de premier een historische kans gekregen om in de diepte te werken. De tax shift is volgens sommigen binnen de meerderheid nog maar een eerste stap. De premier kan van op deze basis werken aan een revolutie binnen het fiscale systeem. Hetzelfde geldt voor justitie en gezondheidszorg, twee departementen die al decennia snakken naar visionair leiderschap. De premier heeft het personeel en de tijd daarvoor, maar zal zijn eigen koers moeten varen, zonder de veto's van partijvoorzitters. (JM)

Charles Michel (MR)

SCORE: 5/10

Vicepremier Kris Peeters (CD&V). Beeld Bas Bogaerts

Kris Peeters: gezicht van kibbelkabinet

Met forse hervormingen in het brugpensioen en de werkloosheid realiseerde Kris Peeters misschien het meest van alle ministers. Maar meer nog dan het 'sociale gelaat van de regering' was hij het gezicht van het 'kibbelkabinet'. Het gevolg is een tax shift die nog even op zijn maag zal liggen.

Geen minister die het afgelopen jaar meer in het nieuws kwam dan Peeters. De minister van Werk mocht van bij de start vol aan de bak: het brugpensioen moest strenger, de uitkeringen voor schoolverlaters afgebouwd en het tijdskrediet op de schop.

De vakbonden trokken met ongeziene steun twee hete herfstmaanden de straat op, maar uiteindelijk werden er wel akkoorden gesloten. Dat het protest luwde en dat de sociale partners nu nog steeds rond tafel zitten, is voor een groot stuk op het conto van Peeters te schrijven.

Als ex-Unizo-topman kent hij het sociaal overleg maar al te goed. Hij krijgt respect bij werkgevers en werknemers voor zijn geleverde werk. Niet onbelangrijk voor een regering die als hoofddoel grootse sociaal-economische hervormingen heeft. Niet toevallig verwijst het regeerakkoord meer dan veertig keer naar het sociaal overleg.

Daarnaast heeft hij de indexsprong door het parlement gelaveerd. Tijdens een marathonzitting ging Peeters geduldig in debat met het parlement. Zo kreeg hij ook het respect van de oppositie en haalde hij zijn slag thuis.

Kris Peeters (CD&V)

REALISATIE: staat verder dan alle andere ministers

VISIE: vaart zijn eigen 'sociale' koers, tot groot ongenoegen van de coalitiepartners

COMMUNICATIE: bracht zichzelf meermaals in de problemen

SCORE: 6/10

Karretje in de gracht
Zo kun je zeggen dat Peeters de minister is die (voorlopig) het meest heeft gerealiseerd van wat er in het regeerakkoord staat. Maar dat is wel een erg eenzijdige manier om de zaken te bekijken. Want de weg ernaartoe was bij tijden lelijk.

Wanneer Peeters het nieuws haalde, was dat nog meer door het gekibbel met collega-vicepremiers. Vooruitgestuurd door de CD&V om het 'sociale gelaat van de regering' te belichamen, kwam hij meer dan eens in aanvaring met Alexander De Croo (Open Vld) en Jan Jambon (N-VA). "Hij zat soms meer in het kamp van de oppositie", klinkt het nu bij de meerderheid. "Zo geef je die meer slagkracht."

Het gevolg was dat de coalitiepartners elkaar geen duimbreed meer toegaven. Niemand kreeg nog de kans om te scoren. Dat de wrok diep zat, veruitwendigde zich in uithalen in de media. Maar ook achter de schermen was/is de sfeer bits. Bij de technische vergaderingen leken cabinetards er bij momenten enkel op uit het bloed van onder elkaar nagels te halen. Peeters' kabinet is niet toevallig zijn oorlogsmachine, met jarenlange ervaring en goede banden met het ACV.

Bovendien reed Peeters geregeld zelf zijn karretje in de gracht. Zo veroorzaakte hij begin dit jaar onnodig de befaamde para-rel, door de aanwezigheid van militairen op straat openlijk in vraag te stellen. Ook zette hij zijn eigen partij te kijk door plots de indexering van de huurprijzen van tafel te vegen.

Maar vooral: hij zette hoog in op de tax shift, die een "rechtvaardige bijdrage van vermogens" zou opleveren. En toen werd het zomer. En bleek er nauwelijks een vermogensbelasting in het tax-shiftakkoord te staan. De balans voor CD&V was erg mager vergeleken met de verwachtingen die waren gecreëerd. Na zijn voluntaristische, noem het eigengereide, communicatie was Peeters' krediet bij de coalitiepartners opgebruikt.

Dolk in de rug
Dat bovendien de vertrouwelijke wensenlijst van CD&V nog voor de officiële persconferentie werd gelekt, was voor Peeters een dolk in de rug. Hij wees Open Vld en De Croo met de vinger. De relatie werd nog slechter.
Nu iedereen bezig is met de asielcrisis, speelt het maatschappelijke debat voor het eerst in bijna een jaar niet meer op het terrein van Peeters. Zo kan hij herademen, herlanceren.

Het zal nodig zijn. Er wachten nog andere netelige dossiers: van de flexibilisering van de arbeidsmarkt (werkbaar werk), over de concurrentiehandicap, tot de gemeenschapsdienst voor werklozen. Genoeg stof om over te kibbelen, maar dat kan hij beter achterwege laten. (RW)

Vicepremier Jan Jambon (N-VA). Beeld PHOTO_NEWS

Jan Jambon: Veiligheid voor alles

Jan Jambon vervelde tot veler verbazing snel van oppositieleider naar minister en vicepremier. Hij maakte een duidelijke prioriteit van veiligheid, maar er is nog veel ander werk aan de winkel.

De voormalige ondernemer heeft eerder een economisch profiel, waardoor de eerste maanden in zijn nieuwe functie wennen waren. Maar Jambon studeerde hard en lijkt nu behoorlijk ingewerkt in de finesses van politie, brandweer en andere veiligheidsorganen.

Opvallend was dat hij meteen zijn titel aanpaste naar 'minister van Binnenlandse Zaken én Veiligheid'. Een duidelijk signaal waar voor hem de prioriteiten lagen. De toegenomen terreurdreiging sterkte hem in die overtuiging. "Het gaf hem de kans om zich te profileren, maar hij bleef vrij evenwichtig. Jambon stelt de zaken wel duidelijker, scherper", klinkt het in analyses.

Voor iemand die veiligheid zo hoog in het vaandel draagt, was het dan ook opmerkelijk dat Jambon minimaliseerde dat de afgelopen weken bleek dat gevoelige informatie - grondplannen van justitiepaleizen, politiekantoren en het koninklijk paleis - online vrij beschikbaar was op de website van de Regie der Gebouwen.

Jan Jambon (N-VA)

VISIE: veiligheid voor alles

REALISATIES: nieuwe terrorismewet is in de maak, het kerntakendebat en het nationaal veiligheidsplan liggen nog te wachten

COMMUNICATIE: niet te veel grote verklaringen

SCORE: 7/10

Camerawet
Bijzonder veel verwezenlijkingen kan hij na een jaar nog niet voorleggen. Dat is ook niet onlogisch: de meeste ministers van Binnenlandse Zaken hebben wat inlooptijd nodig, zeker als ze niet meteen kunnen terugvallen op een kabinet met veel expertise. Vlak voor het zomerreces kwam Jambon dan met een wetsontwerp over terrorisme en extremisme.

"Het is gezien de omstandigheden logisch dat hij zich daarop heeft gefocust, maar hij had ook op andere thema's kunnen doorwerken, zeker op die waar de vorige minister al ver gevorderd was", luidt de kritiek.

Zo maakte Jambons voorgangster, Joëlle Milquet (cdH), in de vorige legislatuur werk van de 'camerawet', die de regelgeving rond slimme verkeerscamera's op punt moet stellen. Waarom Jambon het werk, dat naar verluidt voor 80 procent af was, dit jaar niet heeft afgerond, is een raadsel. Of het moet zijn dat hij er een andere visie op nahoudt, maar dat lijkt twijfelachtig.

Ook aan het tuchtstatuut bij de politie was Milquet in de vorige legislatuur begonnen. Dat is een dossier dat al ruim acht jaar meegaat. De procedure moet worden hervormd, daarover is iedereen het eens, maar voorlopig heeft Jambon ook daar het voorbereidende werk nog niet afgerond.

Er resten hem natuurlijk nog bijna vier jaar, maar die tijd zal hij ook nodig hebben, wil hij enkele belangrijke dossiers grondig aanpakken. Als je hoog inzet, dan moet je het ook waarmaken, en dat lijkt Jambon te beseffen.

Onder meer het nationaal veiligheidsplan en het kerntakendebat bij de politie liggen binnenkort opnieuw op tafel. Dat debat wordt al vijftien jaar gevoerd, maar Jambon lijkt te willen doorzetten. Zo richtte hij een werkgroep op, samengesteld uit mensen van de federale en lokale politie, mensen uit de gerechtelijke wereld en enkele experts. Zo'n werkgroep schept verwachtingen. Nu moeten er politieke keuzes worden gemaakt, en dat vergt moed. Het kerntakendebat is een bijzonder gevoelig dossier.

Wanneer de regering beslist dat bepaalde zaken niet langer tot het takenpakket van de politie behoren, bijvoorbeeld de woonstcontrole, dan moet ze er ook voor zorgen dat ze alle bevoegdheden en middelen mee overdraagt.

Partijlijn
Als vicepremier kwam Jambon minder in de schijnwerpers, onder meer omdat zijn voorzitter Bart De Wever herhaaldelijk op de partijlijn hamerde. Maar binnenskamers valt te horen dat ook Jambon de N-VA-belangen in de regering goed behartigt.

"Ik heb de indruk dat hij meer werk maakt van die N-VA-lijn dan van het werk in zijn eigen departement", klinkt het zelfs bij een coalitiepartner. (DB)

Vicepremier Didier Reynders (MR). Beeld BELGA

Didier Reynders: Slimme diplomaat valt niet meer op

Van een transformatie gesproken: Didier Reynders is niet langer Didier Reynders. De spin in het politieke web heeft andere oorden opgezocht.

Reynders heeft zich het voorbije jaar steeds meer losgekoppeld van de Wetstraat. De binnenlandse politiek laat hij over aan premier en partijgenoot Charles Michel. Sinds de beslissende nacht tijdens de formatie, toen de liberaal in extremis naast zowel het eurocommissariaat als het premierschap greep, heeft hij dat aanvaard.

Een ministerpost onder het directe toezicht van Michel leek geen goed idee, gezien de oude spanningen tussen de twee. Uiteindelijk gooiden ze het op een akkoordje: Reynders zou vicepremier en buitenlandminister worden. Die minister is vaak een einzelgänger in een regeringsploeg, die wat zijn zin mag doen.

Reynders vliegt meer dan ooit de wereld rond om buitenlandse collega's te ontmoeten. Hij zit al een eind boven de twintig reizen. Insiders zeggen dat hij in zijn nieuwe functie tot rust is gekomen. Zijn negatieve karaktertrekken (egocentrisch, cynisch, sarcastisch) komen minder tot uiting nu hij wat verder van het machtscentrum staat.

Didier Reynders (MR)

VISIE: legt de nadruk op economische diplomatie nu ons land steeds minder voorstelt op het wereldtoneel

REALISATIES: vliegt de wereld rond. Kiest voor de 'zero risk'-aanpak

COMMUNICATIE: heeft zich verwijderd van de Wetstraat. Geeft amper interviews. Als vicepremier ondersteunt hij premier en partijgenoot Charles Michel

SCORE: 4/10

Over Reynders valt veel te zeggen, maar hij blijkt de geknipte man om met ministers, regeringsleiders en staatshoofden om te gaan. Hij is niet vies van een beetje grandeur en kan ook heel charmant en vriendelijk zijn. In internationale contacten kiest hij voor de 'zero risk'-aanpak.

Als het gaat om mistoestanden in Palestina, Burundi, Congo of Syrië houdt Reynders een behoudsgezinde lijn aan, zonder ophefmakende uitspraken. Iets wat hem volgens de linkse oppositie tot een grijze muis maakt. Vooral zijn gebrek aan daadkracht en bijna totale radiostilte over de vluchtelingencrisis, veruit het belangrijkste thema van de voorbije weken, wordt Reynders kwalijk genomen.

Iedereen te vriend
Reynders is een minister van Buitenlandse Contacten, en dan zeker economische. Het soortelijk politiek gewicht van ons land is de jongste decennia sterk gedaald. Onze buitenlandpolitiek zit ingekapseld in die van Europa, en het gewicht van de VS, Rusland en China is enorm. Niet toevallig ging de belangrijkste handelsmissie van het jaar naar China, met de koninklijke familie en de delegaties van alle bestuursniveau.
Zo toont Reynders zich een slimme diplomaat die iedereen te vriend houdt, maar verder niet opvalt.

Het vicepremierschap vult Reynders minimaal in. Hij is veel meer buitenlandminister dan vicepremier. Opnieuw: de belangrijkste reden daarvoor is dat hij Michel genoeg manoeuvreerruimte wil geven. Als liberale nummer twee is het vooral zijn taak om de premier te steunen en geen stokken in de wielen te steken van diens regering. (JVH)

Vicepremier Alexander De Croo (Open Vld). Beeld Joris Casaer

Alexander De Croo: Partij verdedigen met alle middelen

Alexander De Croo heeft het zwaar gehad met zijn karige bevoegdheden. De liberale vicepremier was een tijdje ontgoocheld, maar gooide zich daarna vol enthousiasme op zijn nieuwe taken.

Digitale Agenda is iets waarop hij zich kon uitleven: een splinternieuwe bevoegdheid waar hij de lijnen kon uitzetten en het gezicht kon van worden. De Croo liet zich omringen door experts, digital minds genoemd, maar of dat veel heeft opgeleverd?

"Wij zien daar nog helemaal niets van", reageren ze in de digitale sector. Een van de weinige realisaties die De Croo op zijn conto kan schrijven, vindt dit weekend plaats: een weekend lang gratis mobiel internet in heel het land. Al komt ook op dit initiatief kritiek. "Hij gedraagt zich als marketeer van de operatoren." Omdat hij ook minister is van Telecom ligt dit extra gevoelig. Laat dat de meest fundamentele kritiek zijn. In zijn enthousiasme om een digitale revolutie te ontketenen, luistert De Croo te exclusief naar de cheerleaders en evangelisten. Een fout die makkelijk kan worden rechtgetrokken.

Toen De Croo hoorde dat hij verantwoordelijk werd voor Ontwikkelingssamenwerking, moest hij even slikken. Maar tijdens zijn eerst vlucht in een C130 boven Afrika ruimde zijn ontgoocheling al gauw plaats voor ambitie. Dit zou geen afdankertje worden. "We mogen gerust ambitieus zijn", kondigde hij aan. Financieel kon de liberaal evenwel geen woord houden: vorig jaar werd een derde van de toegezegde middelen niet uitgekeerd, en onder Michel krimpt het budget met nog eens een miljard euro tot ver onder de norm van de VN. De OESO tikte er De Croo zelfs voor op de vingers.

Alexander De Croo (Open Vld)

VISIE: voluntaristisch genoeg, maar realistisch?

COMMUNICATIE: te gretig, en dat werkt al eens averechts

REALISATIES: veel plannen, weinig gerealiseerd

SCORE: 6/10

De kritiek deert de liberaal niet. Hij wil worden afgerekend op het resultaat en niet op de centen. En hij heeft een duidelijke visie: beter doen in minder landen. De Croo focust vooral op straatarme Afrikaanse landen. Volgens de sector is dat een riskante strategie, "omdat het net in die landen vaak moeilijk is om vooruitgang te boeken". Dat hij het geld ook koppelt aan mensenrechten en er niet voor terugdeinst om dictators in Burundi en Congo de mantel uit te vegen, wordt dan weer geapprecieerd. De vele reizen en media-aandacht zijn mooi meegenomen.

Helemaal alleen
De macht en aandacht die De Croo moest afstaan aan Maggie De Block recupereert hij enigszins als vicepremier. Hij claimt terecht dat hij mee weegt op alle belangrijke dossiers die op de kern en ministerraad belanden. Door de matige interesse van De Block voor dossiers buiten haar eigen departement staat De Croo er vaak helemaal alleen voor. En als vice van Open Vld vertegenwoordigt hij dan misschien wel de kleinste partner aan tafel, De Croo verdedigt zijn partij 'met alle middelen'.

Dat maakt hem allesbehalve populair bij collega's. De rel met Kris Peeters maakte van hem in de Vlaamse pers zelfs een 'nestbevuiler'. "Zijn agressieve stijl en toon zouden hem", volgens een andere vice, "wel eens dure politieke punten kunnen kosten." (JM)

Maggie De Block. Beeld PHOTO_NEWS

De Block: Te weinig geld op droomdepartement

Maggie De Block houdt zich met één ding bezig: Volksgezondheid, haar 'droomdepartement'. Maar ze zit gewrongen tussen ambitieuze hervormingsplannen en nieuwe besparingen.

De regering was amper uit de startblokken geschoten of De Block stelde al haar ambitieuze plannen voor de hervorming van de ziekenhuisfinanciering voor. Ze legde de vinger op de wonde en kreeg veel bijval.

Alleen beginnen ze binnen de sector ongeduldig te worden. De minister overlegt met de actoren op het terrein, toont kennis van zaken en luistert ook echt naar wat ze te zeggen hebben. Maar gevreesd wordt dat de operatie nooit voor het einde van de legislatuur rond zal zijn. Zelf gaf ze al aan dat het een werk van lange adem is, wat de druk niet meteen verhoogt.

Bovendien dreigen de besparingen roet in het eten te gooien. Ondanks haar noodkreet ("Mijn zakken zijn dichtgenaaid") besliste de regering dat er nog eens 285 miljoen euro extra moet worden bezuinigd in de gezondheidszorg. En wat zit er nog aan te komen?

VISIE: plan voor ziekenhuisfinanciering krijgt enorm veel bijval

REALISATIES: hoog tijd voor actie

COMMUNICATIE: dreigt van de radar te verdwijnen

SCORE: 7/10

Zonder een stabiele financiële toekomst is een hervorming onwerkbaar. De Block stelt bijvoorbeeld voor om te besparen in de ziekenhuislaboratoria, maar hoe ver moeten ze dan gaan? Bovendien is hervormen in een besparingscontext nooit een goed idee: de weerstand zal sowieso groter zijn. Jaloers wordt gekeken naar de farma-industrie, waarmee de minister afgelopen zomer een meerjarenpact afsloot, mét een duidelijk afgelijnd financieel plan.

Er bestaat nog een ander gevaar. De Block communiceert slim, enkel wanneer ze effectief stappen zet, maar tegelijk dreigt ze zo van de radar te verdwijnen. Over andere thema's zwijgt ze. Het is ook haar taak niet, want ze is geen vicepremier. En Open Vld weet "dat er anders ongelukken gebeuren", om een lid van de oppositie te citeren.

Het siert haar dat ze zich weghoudt van de waan van de dag, maar we verwachten meer visie van de populairste politica van Vlaanderen. Het Maggie-effect kan wel eens worden weggespoeld door een Theo-tsunami. Francken (N-VA) komt namelijk op in dezelfde kieskring. (RW)

Theo Francken. Beeld PHOTO_NEWS

Theo Francken: Stil barmhartig, luid hardvochtig

Geen enkel regeringslid polariseert meer dan Theo Francken. Wie al zijn bagger op Twitter schrapt, houdt echter een nuchter voluntarist en pragmaticus over.

"Hij zou een socialist kunnen zijn." Vraag bij Fedasil of Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) hoe Francken het doet, en je krijgt dit antwoord. De volbloed Vlaams-nationalist is in zijn daden nooit (extreem)rechts. Hij onderscheidt zich omdat hij zijn dossiers kent, luistert naar goede raad en erin slaagt zijn mensen tot het uiterste te drijven.

"Elke man of vrouw die buiten moet slapen, is voor hem een persoonlijk drama", zegt een ambtenaar. "Op die betrokkenheid vielen de zes vorige ministers nooit te betrappen." Het maakt dat hij duizend opvangplaatsen per week kan openen, een scenario waar zijn voorgangers niet eens van droomden. Voor het eerst zijn er ook duizend bedden voor niet-geregistreerde asielzoekers. Maar er is meer dan crisismanagement.

VISIE: humaan als het kan. Streng als het moet

COMMUNICATIE: zwijgen is ook communiceren, mijnheer Francken

REALISATIES: bovengemiddeld crisismanager

SCORE: 6/10

Wat weinigen weten, is dat Francken veel niet-begeleide minderjarigen, jongeren die zonder ouders arriveerden, laat blijven. Daarover wil hij echter niet communiceren, bang voor het beruchte aanzuigeffect.

Het is de rode draad doorheen zijn debuutjaar als staatssecretaris. Wat barmhartig is, moet verborgen blijven. Wat hardvochtig is, schreeuwt hij van de daken. Het gaat om een tactiek van de regering; België mag geen eldorado lijken. Maar Francken moet ook de harde woordvoerder van N-VA blijven. De partij wil absoluut niet het idee laten leven dat ze de hele wereld welkom heet.

Voor de meeste politici geldt dat ze meer moeten doen wat ze zeggen. Bij Francken zou het van politieke moed getuigen mocht hij zeggen wat hij eigenlijk doet. De enige plek waar hij dat advies niet moet opvolgen, is op Twitter. Daar waant hij zich te vaak aan een cafétoog. (TP)

Marie Christine Marghem (MR), minister van Energie en Leefmilieu. Beeld PHOTO_NEWS

Marie Christine Marghem: Knip- en plakwerk

Nee, energieminister zijn in ons land is geen dankbare positie. Daarvoor hebben haar voorgangers er de voorbije jaren een te grote puinhoop van gemaakt. Maar voorlopig dreigt Marghem niet voor veel beterschap te zorgen. Op een bepaald moment volstaat knip- en plakwerk echt niet meer.

Van alle ministers heeft nog niemand zo dicht bij de deur gestaan als Marghem. In het najaar bleef de minister volhouden dat ze geen fouten had gemaakt in het dossier van de levensduurverlenging voor de kerncentrales Doel 1 en 2. Uit alles bleek het tegendeel. Dat ze hier uiteindelijk mee wegkwam, had ze vooral te danken aan premier Charles Michel en de coalitiepartners die haar afdekten. Niemand binnen de meerderheid zat te wachten op een ontslag, al is haar krediet flink geslonken.

Sowieso wachten er nog moeilijke tijden. Er is de juridische onduidelijkheid over de levensduurverlenging van Doel 1 en 2. De milieubewegingen trekken naar de rechtbank tegen deze beslissing. Als we de Raad van State mogen geloven, experts in de materie, maken ze zeker een kans. Indien een rechter over een jaar of twee toch beslist dat de kerncentrales nu dicht moeten, dan lijkt Marghems situatie onhoudbaar. Zoals gezegd: zij is degene die bij hoog en laag volhoudt dat de huidige procedure waterdicht is.

VISIE: wachten op het Energiepact.

REALISATIES: levensduurverlenging Doel 1 en 2 bijna rond.

COMMUNICATIE: temperament en koppigheid nemen te vaak de overhand.

SCORE: 3/10

Doordat Doel 1 en 2 tien jaar langer openblijven, is het risico op stroompannes wel gedaald. Dit is echter een noodingreep. Het komt er voor de minister nu op aan om een langetermijnplan voor de energiebevoorrading uit te werken. Tegen 2025 zullen alle kerncentrales sluiten. Ons land is daar vooralsnog niet op voorbereid. In 2025 nog eens beslissen om de bestaande kerncentrales langer open te houden, kan niet. De reactoren zitten tegen dan definitief tegen hun houdbaarheidsdatum aan.

Het Energiepact, dat een milieuvriendelijke energiepolitiek in ons land moet vormgeven, zit nog in een embryonale fase. (JVH)

Johan Van Overtveldt. Beeld PHOTO_NEWS

Van Overtveldt: Nieuwkomer zonder uitschieters of flaters

Voor een nieuwkomer in de politiek houdt Johan Van Overtveldt zich vlot staande op een monsterdepartement als Financiën.

De ex-journalist heeft een degelijk eerste jaar gemaakt, hoor je overal. Zonder uitschieters, zonder flaters. Als iemand het hem moeilijk maakt, dan is het John Crombez, sp.a-voorzitter en staatssecretaris voor Fraudebestrijding in de vorige regering. De laatste maanden ontspint zich een tweestrijd tussen hen.

Crombez lijkt de overhand te hebben als het over de diamanttaks en de nieuwe ronde fiscale regularisatie gaat. De diamanttaks - een verhoging van de belasting op diamantairs, maar tegelijk zo opgezet dat die voor hen fiscaal aantrekkelijker is - wordt door Europa onderzocht als mogelijke illegale staatssteun.

Tegelijk is het een vaststelling dat Van Overtveldt de strijd tegen de fiscale fraude heeft doorgezet, onder meer door de belastinginspectie te versterken. De Kaaimantaks is lang geen wondermiddel, maar is wel ontegensprekelijk een stap vooruit in het bestraffen van offshoreconstructies in het buitenland.

Als zijn onervarenheid ergens bleek, dan misschien wel bij de afwikkeling van de tax shift. In de eerste uren en dagen na het akkoord verzuimde Van Overtveldt (net zoals premier Michel) om meer toelichting te geven bij de principebeslissingen van de regering.

Er was de vage belofte dan iedereen er uiteindelijk beter op zou worden dankzij de belastingverschuiving, maar die belofte kon door niemand echt hard worden gemaakt met cijfers. Ook niet door de minister van Financiën. Binnen de meerderheid wordt intussen, zeker bij de christendemocraten, gegromd dat diens voorbereiding onvoldoende was. De effecten van alle maatregelen waren niet genoeg nagerekend.

De komende dagen krijgt Van Overtveldt de kans om de tax shift recht te trekken. Tegen half oktober moet de hervorming definitief rond zijn. Het belooft een zware klus te worden.

VISIE: geen revolutionaire wendingen in het beleid. De tanker van financiën houdt dezelfde koers aan

REALISATIES: Van Overtveldt kan met de tax shift en de Kaaimantaks naar zijn achterban

COMMUNICATIE: gedecideerd. Kent zijn materie goed. Ging samen met premier Michel de mist in bij de aankondiging van de tax shift

SCORE: 6/10

Arco-tijdbom
We zouden het bijna vergeten, maar intussen blijft de Arco-tijdbom tikken. Als de huidige staatswaarborg niet standhoudt, dan zijn alle ogen gericht op Van Overtveldt. Uitgerekend de man die als hoofdredacteur van het zakenblad Trends week na week schreef over de wantoestanden bij Arco, de financiële poot van de christelijke arbeidersbeweging, moet dan een noodoplossing uit zijn hoed toveren.

Tijdens de formatie zijn hierover afspraken gemaakt met CD&V, maar je hoeft geen cynicus te zijn om te beseffen dat dit tot hoogspanning zal leiden binnen de meerderheid. Het gaat om een dossier van meer dan een miljard euro. (JVH)

Daniel Bacquelaine. Beeld BELGA

Daniel Bacquelaine: Een valse trage

De slome duikelaar van de regering, dat was het beeld van Bacquelaine dat in de eerste maanden van de regering-Michel ontstond. Toch boekt hij haast op kousenvoeten vooruitgang.

Waar zat Bacquelaine? Terwijl de regels rond tijdskrediet en brugpensioen in rotvaart door zijn CD&V-collega Kris Peeters werden bijgespijkerd, bleef het stil bij hem. Nochtans is de grote pensioenhervorming is een van de belangrijkste werven van deze regering. Bacquelaine zou snel met de sociale partners een Nationaal Pensioencomité op poten zetten, zei hij eind vorig jaar. We zijn intussen oktober, en de eerste echte vergadering moet nog plaatsvinden.

Bacquelaine gaf aanvankelijk een onzekere indruk - 'Heeft hij de materie wel in de vingers?', vroegen Kamerleden zich af - maar gaandeweg kwam hij toch op gang. Hij voerde een eerste hervorming door in het ambtenarenpensioen, voegde de twee grootste pensioendiensten samen voor een meer efficiënte werking en ook in het moeilijke dossier van het aanvullend pensioen lijkt hij vooruitgang te boeken door de sociale partners voldoende ruimte te geven. Alleen, door zelf naar buiten te komen dat de oplossing nakend was, schoten werkgevers en werknemers alsnog in een kramp.

VISIE: leunt volledig op het rapport-Vandenbroucke

REALISATIES: het optrekken van de wettelijke pensioenleeftijd

COMMUNICATIE: dreigt elk draagvlak kwijt te spelen

SCORE: 4/10

Zijn belangrijkste realisatie: hij kreeg net voor het zomerreces de verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd van 65 naar 67 goedgekeurd in het parlement. Historisch, maar zonder al te groot sociaal protest. Dat de parlementsleden hun vakantie daarvoor moesten uitstellen, was dan maar zo.

Bacquelaine is niet de man van de grote ideeën. Hij leunt volledig op het rapport van de commissie-Vandenbroucke, nog besteld door de vorige regering. Hij gaf die wel een nieuwe opdracht. Slim, want zo houdt hij niet alleen expertise aan boord, hij drukt met Vandenbroucke ook zijn potentieel gevaarlijkste tegenstander ferm tegen de borst.

Bacquelaine, die vijftien jaar fractieleider was voor MR, kent het politieke spel als geen ander, maar heeft geen ervaring met sociaal overleg. En daar zit zijn grootste probleem. Zeker bij de bonden leeft het gevoel dat ze niet worden gehoord.

"Hij is arrogant en geeft geen blijk van luisterbereidheid", valt ook te horen bij de oppositie. Nochtans, als hij de pensioenhervorming tot een goed einde wil brengen, dan heeft hij een breed draagvlak nodig. Nu al wordt de Nationale Pensioencommissie intern afgedaan als een praatbarak en groot schijnoverleg. Niet toevallig wil de Groep van Tien de discussie parallel voeren, om toch nog te landen. (RW)

Koen Geens. Beeld BELGA

Koen Geens: Grote dadendrang, te klein budget

Koen Geens is met veel goede moed begonnen aan zijn opdracht: de logge tanker Justitie van richting doen veranderen. Maar de scherpe besparingen op een departement waar nu al een structureel personeelstekort is, dreigen roet in het eten te gooien.

De nieuwbakken minister van Justitie begon vol overtuiging aan de broodnodige hervorming van Justitie. Zijn komst werd door velen toegejuicht, aangezien zijn voorganger, Annemie Turtelboom, absoluut niet geliefd was in de gerechtelijke wereld. "Geens is een absolute topper. Hij is bijzonder intelligent en erudiet, en is een doener", klonk het al na enkele maanden.

Die doener kondigde, na een grondige overlegronde met het werkveld, al snel zijn justitieplan aan. Een ambitieus project om enkele zaken aan te pakken die soms al decennia op de plank lagen. Onder meer op het vlak van ICT gaat Justitie de komende jaren grote stappen vooruitzetten. Eindelijk, want nu gaat het er soms echt middeleeuws aan toe, met rechters die voortdurend in schriftjes moeten zitten krabbelen.

Het justitieplan werd in enkele 'potpourriwetten' gegoten, die de komende maanden al in werking zullen treden. "Er wordt keihard gewerkt, dat moet je hem nageven", klinkt het bij een parlementslid van de oppositie. "De potpourriwet I is afgelopen week gestemd in de commissie, Potpourri II wordt in de loop van oktober gestemd, en ook Potpourri III zal wellicht nog voor Kerstmis worden gestemd."

VISIE: geen té grote ambities, zo vermijdt hij al te veel weerstand

REALISATIES: potpourriwetten tonen grote dadendrang

COMMUNICATIE: Blijft weg uit gevoelige debatten als het niet absoluut nodig is dat hij opdraaft

SCORE: 7/10

Toch is er ook kritiek. Zo wil Geens de kamers waarin drie rechters zetelen, splitsen. De productiviteit moet immers omhoog. Die plannen lijken ingegeven door de algemene besparingsdrang. "Als je met drie rechters samen zit, dan krijg je nochtans vaak betere, gewogen beslissingen."

Zo zijn we bij de belangrijkste kritiek aanbeland: de besparingen. Voor de nodige hervormingen is geld nodig. Veel geld, want hoven en rechtbanken kampen met een steeds nijpender personeelstekort. Dat geld is er niet, want de regering wil besparen, ook op Justitie. "Mijn fundamentele kritiek is dat men van een budget vertrekt dat al ontoereikend was, en daar trekt men dan nog eens 10 procent af. Daarmee moeten wij dan werken", zegt een rechtbankvoorzitter. Geens heeft een duidelijke visie en heeft het afgelopen jaar al bergen werk verzet, maar of hij na vijf jaar tevreden zal kunnen terugblikken op zijn hervormingen bij Justitie, hangt in grote mate af van het budget dat hij toebedeeld krijgt. (DB)

Steven Vandeput. Beeld BELGA

Steven Vandeput: Besluiteloze partijsoldaat zonder ambitie

De Limburger wordt aan het einde van de legislatuur afgerekend op een vraag: is de legerhervorming erdoor of niet?

Voorlopig ziet het er niet bijster goed uit. De vooruitgang is traag. Na een jaar zit de minister nog in de voorbereidingsfase, met werkgroepen allerhande. Normaal moest de regering voor de zomer een eerste akkoord afsluiten over de toekomstige legerbudgetten. Er bleek zelfs nog geen begin van een consensus te zijn.

Vandeput zet hoog in. Hij wil een verdubbeling van het jaarlijkse legerbudget tegen 2030. Het is maar de vraag of zijn coalitiegenoten daar ooit in zullen meestappen. Open Vld en CD&V willen in besparingstijden geen miljarden euro's uitgeven aan het leger. Ze vinden dat Vandeput te weinig keuzes durft maken.

In het straaljagerdossier, het belangrijkste onderdeel van de legerhervorming, komt die spanning terug. De meerderheid is verdeeld over hoeveel nieuwe gevechtsvliegtuigen ons land nodig heeft en welke toestellen dat moeten worden. Vandeput slaagt er niet in om zijn ambitieuze standpunt door te drukken.

VISIE: heeft ambitieuze voornemens voor het leger, zeker met de luchtmacht.

REALISATIES: voorlopig vindt Vandeput geen consensus voor zijn hervormingsplannen. Hij vraagt te veel geld.

COMMUNICATIE: houdt zich op de achtergrond, zoals in zijn ogen een goede vakminister betaamt.

SCORE: 5//10

Is dat een gebrek aan onderhandelingservaring op het hoogste niveau? Voor hij minister werd, was Vandeput een onbekende dossiervreter die zich toelegde op de begrotingsthema's. Wring een jaar later dan maar eens een reeks vicepremiers de arm om. Of houdt hij bewust het been stijf? Van alle N-VA'ers in de regering heeft hij het minst te verliezen. Net omdat hij een partijsoldaat is en niet meteen de ambitie toont van bijvoorbeeld Theo Francken, de oorspronkelijke defensiespecialist van N-VA.

Vandeputs relatie met de legerleiding is behoorlijk goed. Geregeld komt het tot discussies - de huidige besparingen zijn veeleisend - maar de minister stelt zich daar open in op. Dat hij pleit voor een toekomstig leger met een land-, lucht- én zeemacht is natuurlijk handig om de generaals gerust te stellen.

O ja: Vandeput is ook minister van Ambtenarenzaken. Die bevoegdheid lijkt het minste van zijn zorgen. De hervormingen zijn daar uitgezet door zijn voorgangers. Tijdens deze legislatuur is het aan de verschillende vakministers om elk hun departement op orde te zetten. Vandeput moet alleen wat coördineren. (JVH)

Jacqueline Galant. Beeld PHOTO_NEWS

Jacqueline Galant: de Waalse Maggie De Block

In het algemeen geldt: Galant is een van de meest actieve ministers van Michel I. Ze neemt geen verlof, en dat merk je. Ze heeft alle spoordepots en stations al bezocht.

De Franstalige media spiegelen haar graag aan Maggie De Block (Open Vld), die zich vanuit de onbekendheid heeft opgewerkt tot de meest geliefde politica van het land. Ook de karakters komen overeen. Net als De Block is Galant een doener, meer dan een denker. Geen vrouw van grote ideologische betogen, maar wel een no-nonsense-aanpak. En ze is altijd direct.

Om echt helemaal uit de verf te komen, blijft haar kennis van het Nederlands een probleem. Bij tussenkomsten van Vlaamse parlementairen verstaat ze niet altijd meteen wat ze zeggen, wat soms voor tandengeknars zorgt. Nog een kritiek: met dadendrang is niets verkeerd, maar het mag niet vervallen in zwart-witdenken.

Haar belangrijkste prestatie is de nieuwe strategische spoornota, die de toekomst van de NMBS moet vormgeven. Op zich een mooie verdienste, want voor haar durfde niemand aan zo'n plan beginnen. Galant waagt zich in de politieke slangenkuil. Tegelijk blijft de spoornota vaag. Alle heikele beslissingen (afschaffen treinen, hogere tarieven, minimale dienstverlening) zijn doorgeschoven naar de spoorbazen. (JVH)

VISIE: opletten voor zwart-witdenken

REALISATIES: strategische spoornota moet ook in de praktijk worden gebracht

COMMUNICATIE: directe aanpak, wat de spoorwegen nodig hebben

SCORE: 6/10

Pieter De Crem. Beeld BELGA

Pieter De Crem: Op zoek naar airmiles

Reisbureau De Crem heeft een erg klein kantoortje in deze regering. Toch doet de CD&V'er er alles aan om binnen die benepen ruimte zichzelf enigzins relevant te maken.

Doorgaans is het aantal vragen in het parlement een goede graadmeter voor het belang van een regeringslid. Pieter De Crem moest er afgelopen jaar welgeteld drie keer verschijnen, en dan nog in de commissie. "Hij is het vervangwiel van het vijfde wiel aan de wagen", klinkt het in de regering.

Zijn gebrek aan soortelijk gewicht valt hem niet eens te verwijten. Zijn voogdijminister, Didier Reynders (MR), en zijn vicepremier, Kris Peeters (CD&V), hebben hem vakkundig ingesnoerd. En dan is er nog coalitiepartner N-VA, die Buitenlandse Handel vooral als een Vlaamse bevoegdheid ziet.

De CD&V'er uit Aalter heeft er dan maar zijn ambitie van gemaakt om het meeste airmiles te verzamelen. Zo onzichtbaar hij is in de media, zo zichtbaar is hij op de luchthaven van Zaventem. In 2015 deed hij drie economische missies naar Zuid-Amerika, Zuidoost-Azië en het Midden-Oosten. Voor deze missies mag hij prinses Astrid inschakelen. Een concurrentieel voordeel ten opzichte van Vlaanderen, dat hij zwaar uitbuit.

VISIE: vult zijn bevoegdheid, ondanks alle tegenkanting, maximaal in

REALISATIES: zijn 'klanten', de Belgische bedrijven, zijn tevreden

COMMUNICATIE: blijft uit de media, zeker na de aanval van 'vriend' Bart De Wever (N-VA)

SCORE: 4/10

Naast die grote reizen waren er nog acht 'thematische' missies en tientallen bezoeken van buitenlandse handelsdelegaties. Voor deze maand zijn de tickets voor Canada, Polen en Israël al geboekt. Frustrerend voor de man is evenwel dat, wanneer er écht wat op het spel staat, belangrijker ministers meereizen en alle aandacht wegkapen.

De bedrijfswereld hoor je evenwel niet klagen over De Crems minuscuul vakgebied. Kregen Belgische kmo's met expansieplannen vroeger amper een cabinetard aan de lijn, dan belt de staatssecretaris hen nu zelf op. De vraag blijft wel of een regering - zeker in tijden van budgettaire schaarste - hier vijftien mensen voltijds voor moet betalen. (TP)

Bart Tommelein. Beeld BELGA

Bart Tommelein: Sneller dan zijn schaduw

Tommelein is vooral de staatssecretaris van Communicatie. De Oostendenaar springt op elk actueel thema. 'Zijn dienst naverkoop werkt uitstekend.'

Toch doet Tommelein meer dan louter zelfpromotie. De witte kassa zal in de herfst op de Belgische togen staan, hij bindt de strijd aan met de Facebooks, Googles en Ubers van deze wereld, en hij wil de Privacycommissie meer bevoegdheden geven, nog voor Europa dat nodig acht. Door zijn snelle reactietijd riskeert hij de regering wel stevige schade te berokkenen. Hij slipt zo vaak in de bocht, dat het niet meer lang zal duren voor hij eruit vliegt. Minister Johan Van Overtveldt (N-VA), mee verantwoordelijk voor fraude, kijkt vaak met argusogen naar al dat snelle bochtenwerk.

Voor privacy, zijn enige unieke bevoegdheid, heeft Tommelein nog wat rijlessen nodig. Ten eerste kent hij de machinerie nog niet volledig. "Hij leert snel, maar is zeker geen topexpert. Hij moet opletten dat hij zich niet laat leiden door de industrielobby", luidt het bij een coalitiepartner. Ten tweede heeft hij voor dit departement geen co-piloten. Budget voor een staf of administratie is onbestaande. Dat geeft een vreemde constellatie met de Privacycommissie, die eigenlijk afhangt van het parlement.

Voorzitter Willem Debeuckelaere heeft ook nog eens een socialistisch etiket, wat de verstandhouding er niet beter op maakt. Het gebeurt dat Tommelein de ene kant op gaat, en de Privacycommissie - met meer kennis van zaken - de tegenovergestelde weg inslaat.

Wat traagheid en bedachtzaamheid zou de staatssecretaris, de regering én het beleid alleen maar ten goede komen. (TP)

VISIE: getuigt van voortschrijdend inzicht, maar is er nog niet.

COMMUNICATIE: snel, o zo snel

REALISATIES: te veel aankondigingspolitiek

SCORE: 6/10

Elke Sleurs. Beeld BELGA

Elke Sleurs: Te licht voor strijd tegen fraudeurs

Na acht maanden speelde Elke Sleurs haar voornaamste portefeuille kwijt. Dat fiscale fraudebestrijding voor de sociaal voelende dokter een vergiftigd geschenk was, is een understatement. Maar ook in andere dossiers lijken haar vleugels geknipt door haar eigen partij.

Sleurs was een jaar geleden de meest verrassende naam die de N-VA naar de federale regering stuurde. De Gentse gynaecologe had zich in de Senaat wel al bewezen, onder meer door haar schouders te zetten onder de uitbreiding van de euthanasiewet, maar binnen de partij leken er grotere kanshebbers op een regeringsstek.

Toen bekend raakte dat Sleurs naast Armoedebestrijding, Gelijke Kansen, Personen met een beperking en Wetenschapsbeleid ook het departement Fiscale Fraudebestrijding kreeg toegewezen, gingen de wenkbrauwen pas echt de hoogte in. Sleurs kon nooit verhullen dat ze weinig kaas heeft gegeten van fiscale dossiers, en bleef te vaak afwezig in het debat. De kritiek stak al snel de kop op, en ging nooit meer liggen. "Zelfs rond fiscale regularisatie, toch de kern van haar bevoegdheid, trad ze niet op de voorgrond", zegt een deskundige.

Omdat Sleurs de kritiek dat ze te licht leek woog voor de strijd tegen fiscale fraudeurs nooit kon pareren, ontnam haar partij haar in mei zelfs haar voornaamste bevoegdheid. In de plaats van Fiscale Fraudebestrijding kreeg ze Grootstedenbeleid, een bevoegdheid die op federaal vlak grotendeels is uitgehold ten voordele van de gewesten.

VISIE: geen als het over fiscale fraudebestrijding gaat. Wat de andere domeinen betreft, trekt niemand haar sociale engagement in twijfel

REALISATIES: veeleer kleinschalige projecten, die dan nog over het hoofd worden gezien door een gebrek aan communicatie

COMMUNICATIE: wat meer assertiviteit zou haar deugd doen

SCORE: 2/10

Elke staatssecretaris is toegevoegd aan een minister, maar Sleurs heeft een hele resem zogenoemde transversale bevoegdheden. Daardoor moet ze voortdurend bij meerdere ministers aankloppen om ervoor te zorgen dat hun maatregelen mensen in armoede, mensen met een beperking of andere minderheidsgroepen niet schaden. "Ze heeft weinig manoeuvreerruimte, ook binnen haar partij. Als ze iets gedaan wil krijgen op het vlak van armoedebestrijding, dan botst ze al snel op Liesbeth Homans, die in Vlaanderen bevoegd is", klinkt het in het veld.

Niet eenvoudig voor Sleurs. Het siert haar dat ze allesbehalve een tafelspringer is, maar als niemand weet dat je zaken verwezenlijkt, dan krijg je ook geen schouderklopjes. "Wat meer positieve assertiviteit zou haar deugd doen. Dat is ook in het belang van de mensen die het niet makkelijk hebben", wenst de sector haar toe.

Het nieuwe, homogenere pakket bevoegdheden dat ze sinds mei onder haar hoede heeft, lijkt beter aan te sluiten bij Sleurs' medische en sociaal voelende achtergrond, maar ze zal meer op haar strepen moeten staan om zaken gedaan te krijgen. Voorlopig blijft vooral het beeld van te min hangen. Sleurs heeft nog vier jaar om de bakens te verzetten en die perceptie te keren. (DB)

Willy Borsus. Beeld BELGA

Willy Borsus: Man achter de schermen

Willy wie? Zelfs het gemiddelde parlementslid kan niet zeggen wat de voornaamste verwezenlijking van Willy Borsus is. De man speelt zijn belangrijkste rol achter de schermen.

De naam Borsus doet de gemiddelde Vlaming aan een Waalse tv-presentator denken, niet aan een minister. Zijn vakdomeinen zijn nu eenmaal minder spectaculair en mediageniek. Ook zijn voorgangster Sabine Laruelle (MR), die meer dan tien jaar op die post kampeerde, bleef een nobele onbekende in Vlaanderen. Toch zijn de bevoegdheden bijzonder belangrijk voor de MR, die meer nog dan Open Vld op de kleine zelfstandige mikt.

Borsus' belangrijkste project is het veertigpuntenplan dat hij voor de middenstand opstelde. Hij wil onder meer het sociaal statuut van de kleine ondernemer verbeteren. Een eerste stap in die richting realiseerde hij al: hij trok het minimumpensioen van de zelfstandige op. Voor de rest ogen zijn realisaties erg mager.

Hij is vooral belangrijk achter de schermen: als tussenpersoon tussen het parlement en de regering. Die rol speelt hij met verve. En vooral, als buitenlandminister Didier Reynders op een van zijn vele buitenlandse missies is, is hij de vertegenwoordiger van de MR op het kernkabinet, de topvergadering met de vicepremiers.

"Borsus is de nummer drie in de pikorde bij de Franstalige liberalen", zegt een federaal fractieleider. Niet toevallig was hij bij de regeringsonderhandelingen geregeld prominent aanwezig. De absolute vertrouweling van de premier bewaakt als trouwe partijsoldaat de lijn van de MR. Hij heeft de intelligentie en het politiek doorzicht om die rol ook waar te maken, maar om echt uit de verf te komen, zal hij zijn meer nog zijn stempel moeten drukken. In de eerste plaats op zijn eigen vakdomein. (RW)

VISIE: Veertigpuntenplan voor de middenstand

REALISATIES: Geen, op het optrekken van de minimumpensioenen na

COMMUNICATIE: Willy wie?

SCORE: 4/10

Hervé Jamar. Beeld BELGA

Hervé Jamar: Boekhouder die zijn cijfers niet kent

Begrotingsministers kunnen, zoals Johan Vande Lanotte of Guy Verhofstadt, hét gezicht zijn van een regering. Bij Hervé Jamar was van die profileringsdrang geen sprake. Hij was de boekhouder die zijn cijfers niet eens uit het hoofd kende. 'Het is een godsgeschenk dat hij gouverneur kon worden.'

De bovenmaats populaire burgemeester van Hannut liet de lijnen van de begroting trekken door het kabinet van de premier en hij wandelde daar mooi tussen. Dat de begroting nog steeds een tekort van 3 procent vertoont, valt eerder op het conto te schrijven van de premier dan van de onfortuinlijke Luikenaar.

Want hij kon het hele fiscale apparaat van dit land maar niet onder de knie krijgen. Als de joviale bon vivant al een rol te spelen had, zoals in het parlement, dan moest hij een beroep doen op souffleurs. Voortdurend moesten zijn kabinetsmedewerkers - vaak de vriendin van de premier zelf - of voogdijminister Johan Van Overtveldt (N-VA) hem helpen met de juiste cijfers. Zijn onkunde kwam het meest tot uiting in de lijf-aan-lijfgevechten met Jean-Marc Nollet, de sterke man van de Franstalige groenen. Nollet stelde de meest detaillistische vragen. Jamar kon niet anders dan stamelen. Een vete uit het verleden, toen Jamar in de Waalse oppositie Nollet onderuithaalde omwille van de groenestroomcertificaten.

Voor Jamar eindigde het avontuur in de regering vorige week, toen bekend raakte dat hij gouverneur van Luik wordt. Sophie Wilmès, nog maar een jaar in het parlement, moet de implicaties van de tax shift - goed voor 7,2 miljard - berekenen en de impact van de vluchtelingencrisis binnen de perken houden. Ze kan, in tegenstelling tot Jamar, wel al begrotingstabellen lezen.

Deze communautaire scherpslijpster zal dé revelatie van de Zweedse ploeg moeten blijken. Anders haalt de regering nooit haar eigen doelstelling, een begroting in evenwicht in 2018. Zegt een coalitiepartner: "Hopelijk heeft zij meer schouderbreedte dan Hervé." (TP)

VISIE: hem ingefluisterd door de hoogste regionen van de MR

COMMUNICATIE: moest hij aflezen van een blad papier

REALISATIES: stevig tekort op de begroting

SCORE: 1/10

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden