Dinsdag 06/12/2022

AchtergrondEnergiecrisis

Welke hulplijnen heeft de politiek nog voor uw energiefactuur? ‘Sleutel ligt bij Europa, maar we kunnen echt nog wel iets doen’

De kerncentrale in Doel, het heetste hangijzer van allemaal voor het Overlegcomité Energie. Beeld ANP / EPA
De kerncentrale in Doel, het heetste hangijzer van allemaal voor het Overlegcomité Energie.Beeld ANP / EPA

Woensdag zal er voor het eerst een Overlegcomité Energie samenkomen. De verschillende regeringen van het land gaan samen trachten om de pijnlijke gas- en elektriciteitsfacturen voor gezinnen en bedrijven te verzachten. Maar de echte blik voor hulp en hoop, die blijft op Europa gericht.

Ann Van den Broek

Nog voordat Vooruit-voorzitter Conner Rousseau dit weekend helemaal had uitgesproken dat hij een Overlegcomité wilde om de energiecrisis het hoofd te bieden, had eerste minister Alexander De Croo (Open Vld) er al een samengeroepen. Een een-tweetje doen, heet dat dan. Het resultaat daarvan is dat de verschillende regeringen van het land woensdag om 15 uur samenkomen. Een precieze agenda wordt maandag bepaald, maar die spreekt redelijk voor zich: welk antwoord kunnen de regeringen van dit land bieden op de uit de pan swingende energieprijzen?

De vraag stellen is alleen simpeler dan ze oplossen. De enige echte doortastende respons kan van Europa komen, benadrukt zowel premier De Croo als federaal minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen). In VTM Nieuws zondagmiddag pleitte zij nogmaals voor een prijsplafond dat op Europees niveau wordt opgelegd. Volgens haar zou die maatregel alleen er al voor kunnen zorgen dat een gemiddeld gezin zijn factuur op jaarbasis met 770 euro ziet dalen. Van der Straeten baseert zich daarvoor op cijfers uit Spanje, waar al zo’n plafond in voege is. Andere politieke bronnen wijzen erop dat de situatie op de energiemarkt daar wel heel anders is dan de Belgische. Een op een vergelijken is dus moeilijk, al is het evident dat een plafond sowieso gunstig zou zijn voor de factuur.

Hete hangijzers

De vraag om dat Europese ingrijpen is niet nieuw, en voorlopig is er ook weinig beweging in het dossier. Al is zowel Van der Straeten als De Croo hoopvol. De premier tracht druk te zetten via de Europese Raad, en sprak afgelopen week ook met Europees Commissievoorzitter Ursula Von der Leyen. Van der Straeten doet hetzelfde, via de vergaderingen met de Europese energieministers. En beiden hebben de indruk dat er toch stilaan iets beweegt, zeker nu Duitsland ook voor een prijsplafond gewonnen zou zijn.

Alleen blijft dat afwachten en onzeker.Dus moeten de federale en regionale regeringen dringend kijken wat zij nog kunnen toevoegen. Het uitvoeren van het winterplan, dat Van der Straeten voor de zomervakantie uitwerkte, is daarin een eerste stap.

Verder zal het verlengen – en mogelijk uitbreiden – van het sociaal tarief, dat begin dit jaar ingevoerd werd, sowieso besproken worden. Net zoals de verlenging van de btw-verlaging op energie naar zes procent en eventuele nieuwe premies en taksverminderingen. Eentje waar al luidop over gespeculeerd wordt is een subsidie voor de energie-intensieve bedrijven, zoals de petrochemie, zodat zij hun productie gaande kunnen houden. En dan is er nog het heetste hangijzer van allemaal: het openhouden van de kerncentrales, inclusief de twee scheurtjescentrales. Daarnaast zal er vooral ingezet worden op het besparen van energie en zal u het adagium “de goedkoopste energie is degene die niet verbruikt wordt” de komende maanden nog tot in den treure te horen krijgen.

Energieminister Tinne Van der Straeten en premier Alexander De Croo benadrukken dat de enige echte doortastende respons kan van Europa komen. Beeld BELGA
Energieminister Tinne Van der Straeten en premier Alexander De Croo benadrukken dat de enige echte doortastende respons kan van Europa komen.Beeld BELGA

Binnen de regeringstop worden de verwachtingen voor woensdag alvast getemperd. Wellicht zal er in de eerste plaats aan experts, zoals energieregulatoren CREG en VREG, gevraagd worden om met een plan van aanpak te komen. Dus nee, er zal woensdag geen deus ex machina tevoorschijn springen in de Wetstraat. Om een regeringsbron te citeren: “Als er magische maatregelen bestonden, dan hadden we die maanden geleden al genomen.” Bovendien kost iedere maatregel geld. Geld dat geen enkele van de overheden op overschot heeft, na een coronacrisis die op de financiën heeft ingehakt een dreigende recessie in het verschiet.

Politiek in vakantie

De insinuatie dat het Overlegcomité dan niet veel meer is dan een pro forma samenkomst, om te laten zien dat de politiek echt wel effectief bezig is met het probleem, wordt door verschillende partijen carrément van tafel geveegd. “De grote oplossing ligt dan wel bij Europa, maar ook wij kunnen echt nog wel extra dingen doen.”

Maar dan rijst wel de grote vraag: waarom komt dat Overlegcomité er nu pas? Al minstens een half jaar loeien alle alarmbellen oorverdovend hard. En toondoven moeten toch sinds twee weken ook de lichtflitsen hebben waargenomen, toen onmiskenbaar duidelijk werd hoe de perfecte energiestorm zich deze winter dreigt aan te dienen.

En dan is een deel van het antwoord: omdat de politiek nog in vakantie was. Bovendien was de afspraak met de deelstaten om op 14 september het winterplan te bespreken al gemaakt. De begrotingsgesprekken, waar peperdure energiemaatregelen een groot deel van de discussie zullen uitmaken, staan ook weer voor de deur. De urgentie om ook een overlegcomité in het leven te roepen ontbrak, vanuit de redenering dat er al vanalles in gang gezet was en eraan zit te komen.

Maar dat is dan buiten de bezorgdheid van de publieke opinie, de gezinnen en de bedrijven gerekend, die steeds zenuwachtiger en bezorgder worden met ieder bericht over de stijgende gasprijzen. Uitspraken van de premier dat de komende vijf tot tien winters moeilijk zullen worden, zonder daar meteen verdere maatregelen aan te koppelen, helpen daar niet bij.

En dus staat het in de sterren geschreven dat op zijn minst de Vlaamse regering op zeer korte termijn wel met iets zal moeten komen. Over een week trapt Voka, het netwerk van Vlaamse ondernemingen, het nieuwe politiek-economische jaar af. De druk vanuit het bedrijfsleven om tegen dan toch enig perspectief te kunnen bieden is groot. En wanneer je een wortel geeft aan het bedrijfsleven, kan de politiek niet anders dan ook de gezinnen een extra hulplijn aan te bieden.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234