Maandag 06/02/2023

Wélke deeleconomie is de vraag

Pieter Baert is adviseur studiedienst bij de liberale vakbond ACLVB.

In De Morgen van 11 mei schrijft economiefilosoof Rogier De Langhe een uitgebreid stuk over hoe we ons "kapot werken". Eén van de stellingen die hij aanhaalt, is dat de deeleconomie de oplossing is voor de ratrace waar de werknemers zich in bevinden en dus een heilzaam effect heeft op het menselijk welzijn. Deze deeleconomie zou mensen toelaten zich meer te ontplooien en dus minder depressies en burn-outs tot gevolg hebben.

De deeleconomie heeft helaas een grote vijand: de vakbonden. Die zien de deeleconomie niet graag komen want we denken foutief "dat mensen meer zullen werken voor minder geld" en dat "mensen alleen maar geïnteresseerd zijn in geld". Iets wat Rogier De Langhe duidelijk ontkent.

Daar hebben wij bedenkingen bij.

Ten eerst worden 'de vakbonden' opnieuw op één hoop gegooid. We ontkennen uiteraard niet dat de vakbonden over een groot deel een gelijkende opinie hebben rond een heel breed gamma aan thema's zoals de werkloosheidsuitkeringen en sociale zekerheid, maar verschillende malen is ook aangetoond dat de opinies kunnen verschillen.

Ook de deeleconomie wordt door Rogier als een uniform blok beschouwd, daar waar hij zelf ook weet dat er verschillende vormen zijn van deeleconomie. Om er maar één te geven: er zijn platformen die als doel hebben mensen samen te brengen zonder financieel motief (Peerby) en er zijn platformen die opereren vanuit een duidelijk winstmodel (Uber en Airbnb zijn de beste voorbeelden).

Als Liberale Vakbond hebben wij ons dan ook duidelijk nooit tegen de deeleconomie as such gekeerd. Wel integendeel, wij zijn heel hard betrokken rond maatschappelijke thema's als duurzaamheid, mobiliteit, milieuvriendelijkheid. Dit zijn allemaal domeinen waar de deeleconomie een nuttige bijdrage kan leveren.

Ook het idee dat een werknemer een grotere autonomie kan hebben in zijn persoonlijke ontplooiing zijn wij zeker genegen. In dat opzicht onderschrijf ik grotendeels de opinie van Bart Eeckhout. De positieve verwezenlijkingen van de deeleconomie moeten zeker niet worden weggegooid, maar er moet aandacht zijn voor het feit dat niet iedereen het profiel heeft van een hoogopgeleide flexwerker die zou floreren in een dergelijk systeem.

Wel hebben wij altijd gesteld dat er sprake moet zijn van een level playing field wanneer iemand een deelondernemer wenst te worden met een financieel doel. Het kan voor ons niet dat nieuwe fenomenen en structuren er de kantjes aflopen en vanuit één of ander grijs circuit oneerlijke concurrentie plegen tegenover gevestigde sectoren. Sectoren dus die wél gereguleerd zijn en wél belastingen en socialezekerheidsbijdragen moeten betalen.

Onderaanneming

En daar komen we uiteraard op het grote issue. Het niet betalen van belastingen of socialezekerheidsbijdragen ondergraaft diezelfde sociale zekerheid en de publieke voorzieningen. Bovendien lijkt de visie van De Langhe op een zelfstandigenstatuut waarbij we flexibel omgaan met wat de bedrijfsactiviteit is die we iedere dag uitvoeren. Los van het feit of dit een realistisch economisch model is om op grote schaal toe te passen, heerst bij veel vakbonden de grote angst dat er een significante groep zal zijn die afhankelijk zal worden van één bepaalde werkgever. Deze groep zal echter minder rechten hebben dan vandaag aangezien zij de facto in onderaanneming zullen opereren. Dit zijn bezorgdheden die we graag op een realistische manier aangepakt willen zien vooraleer wij ons achter een dergelijk project scharen.

De recente regeringsmaatregelen rond de deeleconomie bekijken wij dan ook met grote bezorgdheid. Wie een deelonderneming begint, komt in een uitzonderlijk aantrekkelijk regime terecht. Een regime dat aanmoedigt om er de kantjes af te lopen en de inkomsten laag genoeg aan te geven om in het gunstige tarief te komen. Dit is voor ons absoluut geen level playing field. Niet tegenover de werknemer, niet tegenover de zelfstandige, die beiden meer belastingen betalen.

Niet iedereen mag dan enkel door geld gedreven worden, maar we willen wel dat we een wettelijk kader hebben om mensen te beschermen tegen afhankelijkheid en uitbuiting door een machtige werkgever, dat onze pensioenen betaald worden, dat onze verplegers en agenten hun loon krijgen, dat onze kinderen naar school kunnen. Helaas hebben we daar wel geld voor nodig.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234