Zondag 22/09/2019

Welk boek moet je gelezen hebben?

Er zijn vele boeken geschreven over het leven en het gedachtegoed van Nelson Mandela. Ook hijzelf liet zich niet onbetuigd.

Mac Maharaj en Ahmed Kathadra Mandela, het geautoriseerde portret 2007

Van het vele plaatwerk en de talloze koffietafelboeken over Mandela is dit het mooist. De vele foto's zijn groot en glanzend afgedrukt, de tekst is vaak in gouden letters op zwarte ondergrond, de voorwoorden zijn van Kofi Annan en Desmond Tutu, het openingscitaat is van Bill Clinton. Het biedt een schat aan citaten van kennissen en bekende wereldburgers over Mandela, en fragmenten van zijn eigen teksten, vaak in handschrift. Dit is de officiële Mandela, onder redactie van de Mac Maharaj en Ahmed Kathadra, die ook toezagen op de politieke correctheid van de autobiografie Long Walk to Freedom. Het gesprek tussen Mandela en zijn twee adviseurs, afgedrukt aan het einde, kabbelt een beetje. De glamour is misschien wat over de top. De tekst is soms uitstekend, dan weer tamelijk erbarmelijk. Maar al met al een boek om doorheen te blijven bladeren.

John Carlin, Invictus

2008

Dit boek droeg eerst de titel Playing with the Enemy, maar werd na de verfilming door Clint Eastwood omgedoopt tot de filmtitel Invictus. Dit is een klein stukje biografie: Mandela's leven in de eerste vijf jaar na zijn vrijlating. Zijn wonder - de leider van de zwarte bevolking blijven en tegelijkertijd de harten van de blanken winnen - heeft Carlin opgehangen aan Mandela's omarming van de Springboks, het nationale rugbyteam, een symbool van blank Zuid-Afrika. De finale tegen Nieuw-Zeeland, oppermachtig geacht en met de voor deze gelegenheid wrange koosnaam de All Blacks, kan gelden als het moment van triomf voor Mandela en zijn Nieuwe Zuid-Afrika. De zwarte president, de 'ex-terrorist' in blanke ogen, omhelst in een Springbokhemd zijn blanke rugbyspelers (en een zwarte). Voor het eerst juichte ook zwart Zuid-Afrika. De film met Morgan Freeman geeft de euforie goed weer; Carlins boek ook, maar de journalist geeft meer de gewelddadige context en het risico dat Mandela nam. Het boek is opgebouwd aan de hand van enkele personages.

Dat maakt dat je het in een ruk uitleest.

Fatima Meer, Higher Than Hope

1988

Fatima Meer en haar echtgenoot Ismael waren vrienden van de Mandela's, politiek en persoonlijk. Daarom kon Meer een persoonlijke invalshoek geven aan haar biografie, die in 1988 een menselijk gezicht gaf aan de gevangen Mandela.

David James Smith, Young Mandela

2010

Kritisch ging de Britse journalist David James Smith te werk in Young Mandela. Hij pluist Mandela's leven uit tot diens gevangenschap. Heeft iets weg van een detective, omdat Smith uitzoekt of het klopt wat Mandela in zijn autobiografie schrijft. Een eenzijdig zelfbeeld, vindt hij en soms een verdraaiing van de feiten. Bij vlagen is het doorbijten.

Nelson Mandela, In His Own Words

2003

De politieke teksten, vooral veel toespraken. Diplomatieke, stugge taal wisselt hij af met belerende vermaningen aan onder andere de jeugd en dan weer roerende woorden zoals die uitgesproken in het eerste democratische parlement. De herinnering aan zijn gestorven vrienden en kameraden achterin zijn het persoonlijkst.

Martin Meredith, Nelson Mandela, a biography

1997

De neutrale wetenschappelijke standaardbiografie. Martin Meredith was Afrikacorrespondent voor Britse kranten, daarna onderzoeker aan de universiteit van Oxford en vervolgens auteur van een reeks studies over Zuidelijk Afrika. Zijn Mandelabiografie is meer een politieke geschiedenis. Zo komen de affaires rond Winnie ook aan de orde.

Anthony Sampson, Mandela, the Authorized Biography

1999

De geautoriseerde biografie verscheen in 1999. Een meeslepend boek en Mandela vertrouwde de auteur. Sampson schreef een warm levensverhaal. Dichter heeft Mandela niemand toegelaten tot zijn leven. Maar ook voor Sampson was er een punt van hier en niet verder. Jammer, zei Sampson na de publicatie van zijn boek.

Nelson Mandela, Long Walk to Freedom

1994

Voor de echte inleving moet je natuurlijk bij de bron zijn: Mandela schreef een autobiografie die in 1994 verscheen. Het is geen meeslepend boek, wel onderhoudend en sympathiek. Scherpe kantjes zul je nergens aantreffen. Het boek verscheen in het jaar van de eerste vrije verkiezingen, het diende een hoger doel.

Nelson Mandela, Conversations with Myself

2010

Een wonderlijke publicatie met fragmenten van originele teksten. We lezen de emoties van de schrijver in brieven, gevangenisdagboeken, krabbeltjes en onbevangen gesprekken. Zorgen in de cel over zijn familie, verdriet, aanvallen van wanhoop. Hier zijn oorspronkelijke teksten uit de memoires van 1994 alsnog te lezen.

Tom Lodge, Mandela, A Critical Life

2006

Dit is de wetenschappelijke biografie: feitelijk, neutraal en gedegen. De centrale stelling is dat de jonge, baldadige Mandela van voor de opsluiting niet zo wezenlijk anders is dan de wijze man na zijn vrijlating, zoals in media en andere boeken vaak wordt beweerd. Altijd heeft Mandela goed doordacht welke rol hij wilde spelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234