Zondag 05/12/2021

Welgekozen woord doet wonderen

De historische ontmoeting tussen Poetin en Erdogan was het sluitstuk van een knap staaltje stille diplomatie door de Turkse textielbaron Cavit Caglar. Een brief van hem, met het toverwoord 'izvinite' erin, streek de plooien tussen de leiders weer glad.

Heel Europa keek met argusogen naar de ontmoeting van de twee presidenten, gisternamiddag. Na anderhalf uur keuvelen gingen beide mannen weer hun eigen weg. Erdogan apprecieerde hoe Poetin hem telefonisch een hart onder de riem had gestoken na de mislukte staatsgreep in zijn land, in tegenstelling tot het afkeurende oog van het Westen. De twee leiders willen de banden weer aanscherpen na de sancties die Poetin had uitgevaardigd omdat de Turkse luchtmacht in november een Russisch gevechtsvliegtuig had neergeschoten boven Syrië. Maar de weg naar de ontmoeting had heel wat voeten in de aarde.

We schrijven eind april. Turkije lijdt al ruim vier maanden onder Russische sancties. Hotels en stranden zijn leeg. Russische toeristen blijven weg. Turkse landbouwers kunnen geen groenten en fruit meer naar Rusland exporteren. Erdogan en zijn regering zijn het erover eens: hier moet een einde aan komen. Maar de president wil de ruzie met Vladimir Poetin niet beëindigen met een knieval. Hij is en blijft ervan overtuigd dat zijn luchtmacht het Russische gevechtsvliegtuig terecht heeft neergehaald. Maar hoe stel je Poetin, woedend over de 'dolksteek in de rug', tevreden?

In de laatste week van april praat Erdogan met de allerhoogste militair, luitenant-generaal Hulusi Akar. Akar, zo bevestigt Erdogans woordvoerder Ibrahim Kalin, vertelt de president dat hij misschien een oplossing weet. Die heet Cavit Caglar, een 72-jarige Turkse textielbaron die onder meer zaken doet met de Russische Federale Republiek Dagestan en diens president Ramazan Abdulatipov. Hij kent op zijn beurt dan weer iemand die Joeri Oesjakov, een van Poetins topadviseurs, kent.

Een moeilijke brief

Erdogan beschouwt Caglar als een betrouwbaar 'kanaal', een vaderlandslievend man. Dat hij in 2004 even in de cel zat voor corruptie? Niet erg. De banden tussen Erdogan en Poetin moeten weer worden gladgestreken, dus op 30 april geeft de president de opdracht om Caglar te vragen om bemiddeling. Die komt er in de vorm van een ontwerptekst voor een brief aan Poetin. Caglar en Abdulatipov leggen contact tussen Ankara en Moskou. In mei en begin juni stort de stille diplomatie zich op de inhoud en vorm van Erdogans brief, want het opstellen ervan verloopt moeizaam.

Op 22 juni krijgt Erdogans woordvoerder Kalin een dringend telefoontje uit Kazachstan. Met president Nazarbajev aan de lijn. Hij heeft in het Kremlin gesproken met Poetin en laat weten dat 'als Erdogan bereid is de brief te versturen, Poetin die graag wil ontvangen'. Maar Erdogan eist één ding in de brief: de woorden 'excuus' en 'compensatie' moeten absoluut vermeden worden. Met de hulp van Kazachse diplomaten en Russische tolken in Ankara wordt in de plaats het Russische woord 'izvinite' gebruikt - sterker dan 'sorry' maar minder zwaar dan 'excuus'.

Erdogan ondertekent de brief en er begint een race tegen de klok. Op 24 juni, drie uur 's nachts, vertrekt uit Ankara een vliegtuig richting Poetin. De brief komt bij Oesjakov, de topadviseur met wie Turks zakenman Caglar via via banden heeft. Die laat weten dat de brief in orde is. Poetin gaat akkoord, hoewel hij vindt dat "de Turkse positie in het voordeel is door het gebruik van het woord 'izvinite'". Op 27 juni, in Moskou, meldt het Kremlin officieel dat de ruzie met Turkije is bijgelegd. Erdogan heeft zijn zin en kon gisteren met Poetin op het toneel verschijnen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234