Zondag 17/01/2021

Weinig verrassingen, veel kwaliteit op shortlist Gouden Uil

Op 24 maart worden de Gouden Uilen uitgereikt, gisteren werd bekendgemaakt welke tien schrijvers, eigenlijk negen en een trio, er nog voor de twee onderscheidingen van elk 25.000 euro of 1 miljoen frank in aanmerking komen. Voor de Gouden Uil-literatuurprijs zijn dat Jeroen Brouwers, M. Februari & Marjolijn Drenth, Arnon Grunberg, Josse De Pauw en Leo Pleysier.

Brussel / Eigen berichtgeving

Jeroen de Preter

De genomineerden voor de jeugdliteratuurprijs zijn Ed Franck, Harrie Geelen, Harm de Jonge, Karlijn Stoffels en het verenigd talent van Bart Moeyaert, Gerda Dendooven en Filip Bral.

Tijdens de bekendmaking van de nominaties voor de Gouden Uil-prijzen viel er niemand van zijn stoel. Wie een beetje vertrouwd is met de smaak van de jury wist immers van tevoren dat ze Geheime kamers van Brouwers, Fantoompijn van Grunberg en Werk van Josse De Pauw niet over het hoofd zou zien. Geheime kamers werd door voorzitster Anna Luyten gisteren als "een meesterstuk" betiteld, de auteur noemde zij "een leermeester voor velen".

Brouwers' "symfonisch noodlotsdrama over de onvervulbaarheid van de liefde, de zachte vernieling van dromen, de valkuilen van overspel en de lokroep van de dood" zou een logische laureaat zijn, er verschijnt immers niet elk jaar een zo imponerende roman als Geheime kamers. Wat natuurlijk niet wil zeggen dat het eerder al met de Ako-prijs bekroonde Fantoompijn van Arnon Grunberg zijn nominatie niet waard is, het tegendeel is waar. Het zowel erg geestige als intrieste relaas van Robert G. Mehlman geldt niet ten onrechte als het beste boek van Grunberg tot nu toe, en in het geval van Grunberg betekent dat niet niets.

Lachen en huilen zijn ook troef in Werk van Josse De Pauw, een bundeling van notities, reisimpressies, verhalen, theaterteksten, dagboekfragmenten, het begin van een roman... het beste uit tien jaar werk van Josse De Pauw, kortom. Of deze, dixit de jury, "ontroerende miniaturen van de breekbare mens" een serieuze kandidaat zijn voor de eindzege? Ja, allicht wel, al zal de jury in geval van bekroning afstand moeten nemen van het criterium compositie. Op dat vlak immers moeten alle genomineerden de duimen leggen voor Jeroen Brouwers. Waarom ook de nominatie voor Een pruik van paardenhaar & Over het lezen een boek, een filosofisch werk van M. Februari & Marjolijn Drenth, volgens de burgerlijke stand gewoon Marjolijn Drenth von Februar, niet echt als een verrassing kwam? In de eerste plaats omdat het, zoals huisrecensent Herman Jacobs al schreef, een "redelijk briljant" boek is. Bovendien zal het wel niet in het nadeel van Marjolijn Drenth von Februar hebben gespeeld dat de jury met dit boek in één klap én een vrouw én een non-fictieboek op de ultieme lijst kon plaatsen.

Verrassender is de nominatie van Volgend jaar in Berchem van Leo Pleysier. De jury had een even klassiek, en minstens zo voortreffelijk boek, Mijn tweede huid van Erwin Mortier, al in een vroeg stadium uit de race gezet. Bovendien leken de critici het erover eens dat Volgend jaar in Berchem , het sluitstuk van Pleysiers' cyclus familieportretten, niet meteen het beste uit de reeks is. Niet echter volgens deze jury, die gewag maakte van een "magistraal" boek.

De jury toonde zich overigens ook over het algemeen erg tevreden. "Er is reden tot lezen", zo concludeerde ze na consumptie van enkele honderden boeken. "Daar zaten heel veel goede en verrassende werken tussen: boeken die getuigden van meesterlijk vakmanschap, van maatschappelijke betrokkenheid, van stilistische verfijning, van inhoudelijke rijkdom."

In schril contrast daarmee de verzuchtingen van de jury jeugdliteratuur: "Uit de ruim honderdvijftig ingezonden kinder- en jeugdboeken (...) konden amper vijftien interessante en goed gemaakte boeken de jury helemaal overtuigen. Een schrale oogst van een overigens bedrijvig jeugdboekenjaar." Toch kon de jury, naar verluidt unaniem, vijf boeken selecteren die "elk verfrissend van toon en verrassend van inhoud, stijl en vormgeving zijn". Mijn zus draagt een heuvel op haar rug van Ed Franck werd door de jury geselecteerd omdat het, anders dan in vaak tranerige jeugdboeken over mentale of fysieke handicap, "een schrijnend, aangrijpend en sober verteld verhaal (is) over onvoorwaardelijke affectie en trouw."

Harrie Geelens' Het boek van Jan is een nieuwe aflevering in de onvolprezen, filosofisch getinte reeks over de kleine filosoof Jan. Brak deze Jan zich in eerdere afleveringen al eens het hoofd over 'niks' en 'de plant', dit keer buigt hij zich over de kwellingen van het schrijverschap. Een "bijzonder prentenboek waarin de minimale maar overvolle tekst en de ruw geborstelde platen haast ongemerkt een heel apart verhaal vertellen", aldus de jury.

Met Vleugels voor Jorre schopt Harm de Jonge, tot nu toe een vaste klant in de longlist, het eindelijk tot de laatste ronde. Vleugels voor Jorre is het "onwezenlijke, sprookjesachtige verhaal" van een vreemd baasje met een te groot en te slim hoofd. De jury erkent in De Jonge "een meesterverteller, die zijn lezers in de ban houdt van een epos op kindermaat, boordevol mysterie, verbeelding en nostalgie".

De opvallendste nominatie in de categorie jeugdliteratuur is zonder twijfel Luna van de boom, al was het maar omdat het boek drie uitzonderlijke talenten bij elkaar brengt: schrijver Bart Moeyaert, illustrator Gerda Dendooven en componist Filip Bral. Voor Moeyaert is het inmiddels de vierde keer dat hij voor de prijs genomineerd is, winnen was er echter nog nooit bij. Of het dit keer prijs zal zijn, is nog geen uitgemaakte zaak. Aan Rattenvanger, een adolescentenroman van Karlijn Stoffels, hebben de andere genomineerden allicht een te duchten concurrent. Stoffels trieste verhaal over het brutaaltje Lori blinkt volgens de jury uit door de humor, het mededogen, de authenticiteit en de verrassende compositie.

Literatuur

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234