Donderdag 17/06/2021

AchtergrondWeer

Weinig terrasjes maar ook amper natuurherstel: welkom in de gemiddelde meimaand van 2021

We mogen weer terrasjes doen, maar het weer is vaak spelbreker.  Beeld Wannes Nimmegeers
We mogen weer terrasjes doen, maar het weer is vaak spelbreker.Beeld Wannes Nimmegeers

Wilde u even genieten van een terrasje, maar gooide de regen roet in het eten? Trek u op aan het idee dat de natuur er wel bij vaart. Maar om van fundamenteel herstel te kunnen spreken, zullen we nog veel terrassen in mei moeten laten.

Veel regen, te koude temperaturen... Nadat april en mei de voorbije jaren steevast zonnig en droog waren, was het de voorbije weken opnieuw wennen. Nochtans is wat we nu meemaken vrij normaal. “De maand is kouder dan de gemiddelde meimaand, maar qua regenval zijn we op weg naar een gemiddelde score”, liet VTM-weerman David Dehenauw al verstaan.

De droge voorjaren sinds 2017 hebben echter wel impact gehad. Op het grondwaterpeil bijvoorbeeld, dat de voorbije jaren mede hierdoor stevig gezakt is en nog steeds niet op peil staat, ondanks de regenval van de voorbije weken. Maar er is ook een impact op de biodiversiteit, waarvoor wetenschappers ook al aan de alarmbel trokken. Ook daar lijkt het herstel eerder moeizaam te lopen.

Het nattere voorjaar heeft nochtans wel enkele voordelige kortetermijneffecten. Regen verhindert de boeren bijvoorbeeld om nu al het gras te maaien. “Dat is goed voor weidevogels zoals de kievit of grutto”, reageert bioloog Tobias Ceulemans (KU Leuven). “Zij maken hun nest in het gras. Zo wordt hun nest dit jaar niet weggemaaid. Tegelijk is lang gras voor de kuikens niet ideaal. Omdat zij zelf hun eten moeten zoeken, vergt het meer energie om dat in lang gras te doen.” Dat de bodem niet droog staat, maakt de zoektocht naar eten wel iets makkelijker. “De natte bodem maakt het gemakkelijker voor sommige vogels om insecten te vinden. Die zullen dus ook profiteren”, voegt hij eraan toe.

Toch lijkt mei 21 niet meteen een gamechanger. Het zal nog even duren tot de schade uit vorige jaren hersteld is. De ene ‘normale mei’ slaagt er immers niet in om de schade van zijn droge voorgangers terug te schroeven.

null Beeld ROB VOSS
Beeld ROB VOSS

Wouter Van Landuyt, botanicus bij het Instituut Natuur- en Bosonderzoek (INBO), noemt de droogte van de afgelopen acht jaar vernietigend voor de flora. “Op bepaalde plaatsen zagen we de populatie van een Europees beschermde orchidee van drieduizend exemplaren naar tien krimpen. De laatste drie jaar kwam dat zelfs in een stroomversnelling.” De mix van hoge temperaturen en weinig neerslag zorgt ervoor dat zo goed als alle planten vroegtijdig verdorren en sommige verdwijnen. “Dat krijgen we in een maand niet rechtgetrokken”, aldus Van Landuyt.

Ceulemans sluit zich daarbij aan. “We zouden liever tien gemiddelde meimaanden zien”. Volgens hem is klimaatverandering hier een grotere boosdoener dan het weer. “Door klimaatverandering schommelen we tussen verschillende extreme weersomstandigheden. Omdat we hier kleinere populaties hebben, riskeren we zo sneller biodiversiteit te verliezen.”

“De voorspelbaarheid valt weg”, gaat Ceulemans verder. “Bepaalde vlinders kunnen door droge en warme omstandigheden meer vliegen en paren, maar hun eitjes dreigen dan wel uit te drogen. In een nat jaar kunnen ze minder vliegen en paren, maar zijn hun eitjes wel veilig. Zo’n weerschommelingen kunnen populaties dus destabiliseren. Voor soorten die op sterven na dood zijn, kan dat gemakkelijker het einde betekenen.”

Ook Van Landuyt schetst de weersomstandigheden binnen een breder plaatje. “We zien een tendens waarbij soorten die in noordelijke biotopen gedijen het lastig krijgen. Soorten die vooral in zuiderse en droge biotopen voorkomen, kennen hier dan weer een opmars”, legt Van Landuyt uit. Soms is die schade definitief. “Wanneer bepaalde plantensoorten hier verdwijnen, geraken die via natuurlijke kanalen, bijvoorbeeld via vogels of wind, niet terug”, waarschuwt hij.

Enkel zitten wachten tot de hemelsluizen openen is niet de enige weg naar herstel. “We kunnen ook minder gebieden verharden of droogleggen. Een ander idee is om via grotere en robuustere natuurgebieden schade te herstellen”, oppert Van Landuyt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234