Vrijdag 09/12/2022

Weinig opties voor Eandis

Minister van Energie Bart Tommelein (Open Vld) heeft het niet begrepen op de nieuwe Chinese investeerder die 14 procent van Eandis wil kopen. Maar tegen de 'Vlaamse' alternatieven van Tommelein is minstens evenveel in te brengen.

Een beursgang, een obligatielening of een echte coöperatieve burgerlening. Het maakt Vlaams minister van Energie Tommelein niet uit hoe, als de deal van Eandis met de Chinezen maar opgeblazen wordt (DM 26/9). 830 miljoen euro wil het Chinese staatsbedrijf State Grid nochtans dokken in ruil voor een belang van 14 procent in de Vlaamse beheerder van ons elektriciteits- en gasnet Eandis en 3 van de 51 vertegenwoordigers in de raad van bestuur. Voor een aandeel dat nochtans "slechts" 484,4 miljoen euro waard is.

Dat lijkt een winstgevende deal, alleen vertrouwt Tommelein de Chinezen plots niet meer en wil hij koste wat het kost van de overeenkomst af. Probleem is dat er met elk van de alternatieven die hij zelf al voorstelde ook heel wat mis is, waardoor de hele Eandis-saga op een keuze tussen de pest of de cholera lijkt uit te draaien.

Alternatief één is een beursgang om het nodige kapitaal op te halen. Dat kan op dit moment alvast niet: een decreet over de intergemeentelijke samenwerking dat dit voorjaar nog maar pas gestemd werd, verhindert dat er aandelen uitgeschreven worden die niet op naam staan. Geeft niet, zei Tommelein al, dan passen we dat decreet wel even aan. Zijn collega's in de Vlaamse regering, om minister-president Geert Bourgeois (N-VA) niet te noemen, zitten daar niet op te wachten.

Maar zelfs al krijgt Tommelein dat decreet erdoor, dan is die beursgang nog niet voor volgende week. Zo'n introductie neemt behoorlijk wat tijd in beslag. En daar kan Eandis dan weer niet mee lachen. "Als we de Chinese deal nu afblazen, lijden we internationaal gezichtsverlies", vreest voorzitter Piet Buyse (CD&V). "Maar het zal ons ook financieel zuur opbreken. Verhogen we ons eigen vermogen niet op korte termijn, dan zal Moody's onze rating verlagen. Met alle gevolgen van dien voor de kostprijs van onze leningen en uiteindelijk ook voor de energiefactuur van de klanten." Komt daarbij nog een extra kanttekening: met een beursgang heb je helemaal niet in handen wie er intekent op de aandelen. Het argument dat Eandis zo in Vlaamse handen blijft, houdt bijgevolg weinig steek.

Alternatief twee, de obligatielening. Daar zijn geen praktische bezwaren tegen, behalve dan dat het het probleem van Eandis niet oplost. De netbeheerder wil namelijk net een kapitaalinjectie omdat de balans tussen het eigen vermogen en het vreemd vermogen zoek is. Hoe groter het aandeel van het vreemd vermogen, hoe duurder Eandis moet lenen. Kapitaal van een investeerder zoals het Chinese State Grid zou meetellen als eigen vermogen. Obligatieleningen als vreemd vermogen.

Tijd kopen

Over naar alternatief drie, de burgerparticipatie. Een heel populair model sinds de opkomst van burgerbegrotingen en initiatieven zoals Ringland en Hart boven Hard, die veel bijval genereren. Maar ook hier valt behoorlijk wat tegen in te brengen. Er zijn weinig succesvolle voorbeelden en al zeker niet op zulke grote schaal. Het project NewB probeert nu al enkele jaren een coöperatieve bank uit de grond te stampen. In al die tijd werd 5 miljoen euro opgehaald. Een mooi bedrag, maar een peulschil in vergelijking met de 484,4 miljoen euro die minstens nodig is om het belang van 14 procent in Eandis te dekken.

Maar zelfs áls dat geld bij elkaar geschraapt zou kunnen worden, dan blijft energie-econoom en emeritus gewoon hoogleraar van de UAntwerpen Aviel Verbruggen een koele minnaar. "De coöperatieve is een heel mooie gedachte, maar hoe robuust is zo'n vehikel? We moeten ons er heel goed van bewust zijn dat de energiemarkt de komende jaren grondig gaat veranderen. Het zal er gaan spannen en dan kun je maar beter stevig in je schoenen staan. De kleine spelers zullen het bijzonder hard te verduren krijgen. Is zo'n coöperatieve daar dan tegen opgewassen? Ik durf het ten zeerste te betwijfelen."

Blijft de laatste optie over: tijd kopen om nog een andere uitweg te bedenken. Hier en daar gingen al stemmen op om de beslissing uit te stellen, maar dat ligt praktisch moeilijk. Niet alleen ligt de algemene vergadering van komende maandag - die de deal moet beslechten - al maanden vast, het gros van de gemeenten die participeren in Eandis heeft zijn stelling ondertussen al bepaald. Daarop terugkeren is in een week tijd praktisch onmogelijk. De slagkracht van de Vlaamse regering is ook al bijzonder beperkt: in principe kan zij enkel oordelen of de procedure correct verlopen is.

Maar misschien dat de brief die gisteravond laat opdook alsnog verandering kan brengen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234